10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Hazırlık
Sözün Ezgisi: şiirde anlam · Ahenk: ölçü, kafiye, redif ve tekrar · Koşuk, koşma, türkü ve ninni. Konu notlarını incele, sana uygun çalışmayı seç ve açıklamalı cevaplarla öğrenmeni kontrol et.
9 çalışma25.10.2026Rubrikli öz değerlendirme
Ülke geneli ortak yazılı sınav tarihi: 12 Kasım 2026. Bu pakette resmî ulusal soru dağılımı kullanılmamıştır. İlk öğrenme teması için hazırlanan özgün çalışma formlarıdır; soru sayısı ve dağılımı yayıncı seçimidir. Bakanlığın yayımlayacağı sınava özel dağılımla karşılaştırılmalıdır.
Çalışmanı seç
K: kolay · O: orta · Z: zor. Karma provalarda okulunun duyurduğu senaryoyu seç. Düzey etiketleri ölçülmüş güçlük veya eşdeğerlik garantisi değildir.
Kısa konu anlatımı
Önce temelini güçlendir.
Sözün Ezgisi: şiirde anlam
Şiirde konu ile tema aynı değildir. Bir yol, su veya tohum görüntüsü; ayrılık, paylaşma veya umut gibi soyut bir ilişkiyi taşıyabilir. Yorum yaparken iki metin kanıtı seç ve bu kanıtların yorumuna nasıl bağlandığını açıkla.
Hap bilgi: Yorum + dize/sözcük kanıtı + ilişki.
Dikkat: Yazarın gerçek yaşamı hakkında metinde olmayan bilgi ekleme.
Ahenk: ölçü, kafiye, redif ve tekrar
Hece ölçüsünü incelerken her dizedeki hece sayısını kontrol et. Dize sonlarındaki aynı anlam/görevle yinelenen ek ya da sözcükler redif olabilir. Bunlar ayrıldıktan sonra kalan ses benzerliği kafiye bakımından incelenir. Tekrar ve paralel söyleyiş de ezgiyi ve hatırlamayı destekler.
Hap bilgi: Önce heceyi say; sonra görev ve anlamı inceleyerek ses benzerliğini ayır.
Dikkat: Dize sonundaki her benzer harf dizisini otomatik kafiye sayma.
Koşuk, koşma, türkü ve ninni
Tür ve biçim adları tarihî gelenek, söyleyiş, ezgi ve işlevle ilişkilidir. Dörtlük yapısı tek başına tür tayinine yetmez. Koşuk ve koşma farklı geleneksel adlardır; türkü için ezgi/icra, ninni için çocuğu uyutma ya da sakinleştirme işlevi önemli kanıtlardır.
Hap bilgi: Biçim + gelenek + işlev + icra bağlamı birlikte değerlendirilir.
Dikkat: Modern özgün bir şiiri tarihî alıntı diye sunma.
Anlatıdan film şeridine
Film şeridi metnin her cümlesini kopyalamaz; önemli eylemleri görünebilir sahnelere dönüştürür. Başlangıç, çatışma, dönüşüm ve sonuç arasındaki bağ korunur. Her kare için görüntü planı ve kısa alt yazı seçilir; ardından sıra, yazım, noktalama ve ana anlam denetlenir.
Hap bilgi: Kareyi çıkarınca hangi neden-sonuç bağının kaybolduğunu sor.
Dikkat: Görüntüde gösterilmeyen her düşünceyi uzun alt yazıyla açıklamaya çalışma.
Birlikte örnek çözelimÖrnek soru ve öğreten cevap
Bu çalışma için yazılmış özgün “Yol” dörtlüğü:
Yol uzanır dağlara
Ses karışır bağlara
Bir selamı sakladım
Gönül açan çağlara
Dörtlüğün temasını iki sözcük veya dizeyi kanıt göstererek açıkla.
Temel yorum: Bağ kurma ve selamın sürekliliği. “Yol uzanır dağlara” ve “Gönül açan çağlara” arasındaki ilişki bu yorumu destekler.
Kendini küçük bir adımla dene.
Kapsam ve kaynak
Program kaydı: TYMM / geçiş programı. Öğretim programı geçişi sınıf ve derse göre değişir. Bu kaynak resmî sınavın, okulun yıllık planının veya öğretmen değerlendirmesinin yerine geçmez.