Bu sınıf ve ders, 2026–2027 OYSS okul geneli ortak yazılı uygulaması kapsamındadır. Sorular UzemGO tarafından hazırlanmıştır; OYSS havuzundan alınmamıştır. Okulun seçtiği senaryo ayrıca kontrol edilmelidir.
Kısa konu anlatımıÖnce temelini güçlendir.
Coğrafi kavramlar
Konum, yer, bölge, çevre, ölçek ve etkileşim coğrafi düşünmede kullanılır. Aynı olay farklı ölçeklerde farklı ilişkiler gösterir.
Hap bilgi: Bölge doğal, ekonomik veya işlevsel ölçüte göre çizilebilir.
Dikkat: Her bölgenin sınırı il sınırıyla aynıdır.
CBS ve uzaktan algılama
Uzaktan algılama fiziksel temas olmadan veri toplar; CBS bu veriyi başka konumsal katmanlarla analiz edebilir. Tarih ve çözünürlük yorumun sınırını belirler.
Hap bilgi: Çözünürlük ve görünür veri sınırlıdır; neden için ek saha ve bağlam bilgisi gerekir.
Dikkat: Uydu görüntüsü her ayrıntıyı ve olayın bütün nedenlerini doğrudan gösterir.
Altlık harita ve veri
Nokta, çizgi ve alan verileri farklı coğrafi nesneleri temsil eder. Koordinat sistemi, ölçek ve lejant tutarlı olmalıdır. Kişisel konum verilerinde mahremiyet korunur.
Hap bilgi: Tarih, doğruluk, tanım ve koordinat sistemi de denetlenmelidir.
Dikkat: Konum noktası tek başına bütün veri kalitesini garanti eder.
Tektonik yapı
Litosfer levhaları hareket eder; yakınlaşma, uzaklaşma ve yanal hareket farklı yer şekli ve tehlikelerle ilişkilidir. Manto dinamikleriyle bağlantılı süreçler uzun zaman ölçeğinde işler.
Hap bilgi: Sınır türü ve levha özellikleri sonuçları değiştirir.
Dikkat: Bütün levha sınırlarında aynı yer şekli ve olaylar oluşur.
Çözünme ve aşınma
Fiziksel ayrışma, kimyasal çözünme ve biyolojik etkiler kayaçları değiştirir. İklim, su, sıcaklık farkı, kayaç bileşimi ve çatlaklar süreçleri etkiler.
Hap bilgi: Su, sıcaklık, bileşim ve yapı farklı olduğundan hızlar değişir.
Dikkat: Her iklimde her kayaç aynı hızla ayrışır.
Aşınım ve birikim
Akarsu, rüzgâr, buzul ve dalgalar malzemeyi aşındırır, taşır ve uygun koşullarda biriktirir. Taşıma gücü azaldığında birikim artabilir.
Hap bilgi: Koşullar değiştikçe süreçlerin baskınlığı değişebilir; aynı sistemde farklı yerlerde ikisi de görülür.
Dikkat: Bir yerde yalnız aşınım veya yalnız birikim sonsuza kadar sürer.
Birlikte örnek çözelim
Örnek soru ve öğreten cevap
Bir mahalledeki trafik, kent içi ulaşım ağıyla birlikte inceleniyor.
Bu durumun temel kavramını veya neden-sonuç ilişkisini açıkla.
Yerel sorun daha büyük ağla ilişkilidir.