Bu sınıf–ders paketi, 2026–2027 OYSS uygulama listesinin dışındadır. Bu durum okul geneli ortak yazılı yapılmayacağı anlamına gelmez; okulun sınav planı ve kapsamı esas alınır.
Kısa konu anlatımıÖnce temelini güçlendir.
Ekstrem doğa olayları
Ekstrem olay, belirli yer ve dönem için alışılmışın dışındaki büyüklük veya süreyle değerlendirilir. Afetin etkisi tehlikenin yanında maruziyet ve kırılganlığa bağlıdır.
Hap bilgi: Yerleşme, altyapı, hazırlık ve toplumsal koşullar etkiyi değiştirir.
Dikkat: Aynı büyüklükte doğa olayı her yerde aynı zararı doğurur.
Doğal sistemlerde değişim
İklim, su, toprak ve biyolojik çeşitlilik birbirini etkiler. Geleceğe yönelik senaryolar varsayımlara ve veri belirsizliğine dayanır; kesin kehanet değildir.
Hap bilgi: Senaryo belirli varsayımların olası sonuçlarını gösterir.
Dikkat: Tek bir senaryo geleceğin kesin sonucudur.
Ekonomi ve sosyal yaşam
Baskın ekonomik faaliyetler iş saatlerini, göçü, yerleşme biçimini, hizmetleri ve kültürel yaşamı etkileyebilir. Bölge içindeki çeşitlilik göz ardı edilmemelidir.
Hap bilgi: Bölge içindeki meslek, gelir ve tercih farklılıkları sürer.
Dikkat: Bir bölgenin baskın işi orada yaşayan herkesin aynı yaşamı sürdürdüğünü gösterir.
Şehirleşme, göç ve sanayileşme
İş olanakları göçü çekebilir; göç ve nüfus artışı konut, altyapı ve hizmet talebi doğurur. Şehirleşme yalnız nüfus sayısı değil mekânsal ve toplumsal dönüşümdür.
Hap bilgi: Eğitim, güvenlik, aile ve çevre gibi etkenler de vardır.
Dikkat: Sanayileşme bütün göçü tek başına açıklar.
Gelecekte nüfus ve ekonomi
Nüfus yapısı, teknoloji, ulaşım ve çevre koşulları gelecekte yerleşme ve işlevleri etkileyebilir. Tahminlerde varsayım ve belirsizlik açık tutulmalıdır.
Hap bilgi: Görev türü ve toplumsal koşullara göre etkiler farklıdır.
Dikkat: Teknolojik gelişme bütün meslekleri aynı biçimde etkiler.
İşlevsel bölgeler
İşlevsel bölge bir merkez, hizmet ağı veya yönetim ilişkisiyle tanımlanır. Ulaşım, sağlık, idari hizmet veya ekonomik etki alanları farklı sınırlar oluşturabilir.
Hap bilgi: Seçilen işlev ve bağlantılar değiştikçe sınırlar değişebilir.
Dikkat: Bütün bölge sınırları doğal ve değişmezdir.
Bölgesel kalkınma
GAP, DAP, DOKAP ve KOP gibi bölgesel kalkınma yaklaşımları bölgesel ihtiyaçları ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarla ele alır. Başarı yalnız yatırım miktarıyla değil sonuç ve dağılımla değerlendirilir.
Hap bilgi: İnsan, kurum, eğitim, üretim ve çevre boyutları da vardır.
Dikkat: Kalkınma projesi yalnız büyük yapı inşa etmek demektir.
Birlikte örnek çözelim
Örnek soru ve öğreten cevap
Normalin çok üstünde yağış alan kentte drenaj yetersiz kalıyor.
Bu durumun temel kavramını veya neden-sonuç ilişkisini açıkla.
Yağış tehlikesi ile kent altyapısı birlikte etkiyi belirler.