Yazılıya birlikte hazırlanalım.   5–12. sınıf
✦ 0 GO coinGO
Şu an çevrim dışısın. Daha önce açtığın bazı sayfaları kullanabilirsin; yeni PDF’ler için bağlantı gerekir.

2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI

8. Sınıf Türkçe
Senaryona göre yazdır, çöz.

Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.

7 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik

Ekrandan çalış

Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.

Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Bağlamdaki ketumluk · 9 puan

Mert, yarışma sonucunu erkenden öğrenmişti. Arkadaşları ne kadar sorsa da tek kelime söylemedi. Herkese aynı gün duyurulması için ketum davranıyor, konuyu değiştirmekle yetiniyordu.

“Ketum” sözcüğünün bu metindeki anlamını tahmin ediniz. Tahmininizi destekleyen iki ifadeyi yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ketum, bildiğini veya bir sırrı açıklamayan, ağzı sıkı kişi demektir. “Tek kelime söylemedi.” ve “konuyu değiştirmekle yetiniyordu” ifadeleri bu anlamı destekler.

  1. Mert’in sorular karşısındaki davranışlarını karşılaştır.
  2. Davranışların ortak anlamını sözcüğün yerine koyarak denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Sanat ve anlatım · 13 puan

Akşam, yorgun omuzlarını sokağımıza bıraktı. Sokak lambası, karanlığın içinde bir yıldız gibi parlıyordu.

İlk cümledeki söz sanatını, insana ait özelliği göstererek belirtiniz. İkinci cümlede hangi varlık hangi varlığa benzetilmiştir? Benzetme edatını da yazınız.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede kişileştirme vardır; akşama yorgun omuzlarını bırakma gibi insana ait bir özellik verilmiştir. İkinci cümlede sokak lambası yıldıza benzetilmiştir; benzetme edatı “gibi”dir.

  1. İlk cümlede insan olmayan varlığa verilen davranışı bul.
  2. İkinci cümlede benzetmenin iki varlığını ve bağlayıcı sözcüğü ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Fiilimsilerin işi · 15 puan

Koşan çocuk kapıya ulaştı. Kitap okumak onu dinlendirdi. Zil çalınca herkes içeri girdi.

“Koşan”, “okumak” ve “çalınca” sözcüklerinin fiilimsi türlerini yazınız. Her birinin cümlede hangi sözcüğü veya yargıyı nasıl tamamladığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Koşan sıfat-fiildir; çocuğu niteler. Okumak isim-fiildir; “kitap okumak” bir eylemin adı olarak özne görevindeki grubu kurar. Çalınca zarf-fiildir; içeri girme eyleminin zamanını bildirir.

  1. Fiilden türeyen sözcüklerin çekimli yüklem olup olmadığını kontrol et.
  2. Niteleme, adlandırma ve zaman bildirme görevlerini ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Kulüp duyurusunu anlama · 13 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Toplantıda öğrenciler hangi iki şeyi paylaşacaktır? Katılmak için kitabı bitirmek gerekiyor mu ve kayıt için hangi işlem isteniyor?

Örnek yanıtı gör

Seçtikleri bölümü ve onu seçme nedenlerini paylaşacaklardır. Kitabı bitirmek gerekmez. Bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları gerekir.

  1. Paylaşılacak içerik ile katılım koşulunu ayır.
  2. Olumsuz zorunluluk cümlesini ve kayıt zamanını dikkatle oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Konu ile ayrıntı · 8 puan

Eski kitapları onarmak, yalnız kapaklarını yapıştırmaktan ibaret değildir. Eksik sayfaların belirlenmesi, kitabın temizlenmesi ve uygun malzemenin seçilmesi de gerekir. Yanlış yapıştırıcı kitabı daha çok yıpratabilir. Bu yüzden onarım sırasında kitabın yapısını koruyan yöntemler kullanılmalıdır.

Metnin konusunu bir söz öbeğiyle yazınız. Konuyla ilişkili iki ayrıntıyı metinden belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Konu, eski kitapların uygun yöntemlerle onarılmasıdır. Eksik sayfaların belirlenmesi ve doğru yapıştırıcı/malzeme seçilmesi bu konuyla ilgili ayrıntılardır.

  1. Bütün cümlelerin hangi ortak iş etrafında toplandığını bul.
  2. Konuya örnek olan işlemleri seç.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Düşünceyi geliştirme yolları · 10 puan

Arşiv, belgelerin belirli bir düzen içinde saklandığı ve gerektiğinde bulunabildiği yerdir. Mektuplar, eski fotoğraflar ve toplantı tutanakları arşivlerde korunabilecek belgelerdendir. Bu çeşitlilik, bir topluluğun geçmişini farklı yönlerden öğrenmemizi sağlar.

İlk iki cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ayrı ayrı belirtiniz. Her birini cümleden bir özellik veya ifadeyle gerekçelendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede tanımlama vardır; arşivin ne olduğu açıklanır. İkinci cümlede örnekleme vardır; mektup, fotoğraf ve tutanak belge türlerine örnek verilir.

  1. İlk cümlenin ne sorusuna cevap verip vermediğine bak.
  2. İkinci cümlede genel kavram için sıralanan somut örnekleri bul.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Birlikte üretmek üzerine şiir · 16 puan

Konu: Bir işi birlikte başarmanın insanda uyandırdığı duygu.

Bu konuya uygun 4–6 dizelik bir şiir yazınız. En az bir benzetme veya kişileştirme kullanınız. Aynı sesi ya da sözcüğü bilinçli olarak tekrarlayarak bir ahenk oluşturunuz.

Örnek yanıtı gör

Bir el uzandı sabaha,

Bir el daha açtı yolu.

Umut, küçük bir kuş gibi

Kondu ortak masamıza.

Birlikte büyüdü günümüz.

  1. Ortak bir çalışma anının duygusunu seç.
  2. Duyguyu bir imgeye dönüştür; dize tekrarlarını ve biçimini kontrol et.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

8. Bağlantılarla akış · 16 puan

Aşağıdaki bilgiler bir paragrafta kullanılacaktır: Etkinlik açık havada planlandı. Yağmur başladı. Çalışma kapalı salona alındı. Program tamamlandı.

Bilgileri anlamlarını değiştirmeden 3–4 cümlelik bir paragrafa dönüştürünüz. En az bir karşıtlık/geçiş ifadesi ve bir neden-sonuç bağlantısı kullanınız; kullandığınız iki bağlantı ifadesini ayrıca yazınız.

Örnek yanıtı gör

Etkinlik açık havada planlanmıştı ancak yağmur başladı. Bu nedenle çalışmayı kapalı salona aldık. Böylece programı tamamlayabildik. Bağlantılar: ancak, bu nedenle.

  1. Plan ile beklenmedik yağmur arasındaki ilişkiyi belirle.
  2. Salona geçişin nedenini uygun bağlayıcıyla açıkla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Bağlamdaki ketumluk · 8 puan

Mert, yarışma sonucunu erkenden öğrenmişti. Arkadaşları ne kadar sorsa da tek kelime söylemedi. Herkese aynı gün duyurulması için ketum davranıyor, konuyu değiştirmekle yetiniyordu.

“Ketum” sözcüğünün bu metindeki anlamını tahmin ediniz. Tahmininizi destekleyen iki ifadeyi yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ketum, bildiğini veya bir sırrı açıklamayan, ağzı sıkı kişi demektir. “Tek kelime söylemedi.” ve “konuyu değiştirmekle yetiniyordu” ifadeleri bu anlamı destekler.

  1. Mert’in sorular karşısındaki davranışlarını karşılaştır.
  2. Davranışların ortak anlamını sözcüğün yerine koyarak denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Fiilimsilerin işi · 15 puan

Koşan çocuk kapıya ulaştı. Kitap okumak onu dinlendirdi. Zil çalınca herkes içeri girdi.

“Koşan”, “okumak” ve “çalınca” sözcüklerinin fiilimsi türlerini yazınız. Her birinin cümlede hangi sözcüğü veya yargıyı nasıl tamamladığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Koşan sıfat-fiildir; çocuğu niteler. Okumak isim-fiildir; “kitap okumak” bir eylemin adı olarak özne görevindeki grubu kurar. Çalınca zarf-fiildir; içeri girme eyleminin zamanını bildirir.

  1. Fiilden türeyen sözcüklerin çekimli yüklem olup olmadığını kontrol et.
  2. Niteleme, adlandırma ve zaman bildirme görevlerini ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Anlatım biçimlerini ayırma · 13 puan

I. Eski istasyonun dar pencereleri tozluydu. Duvarlarda soluk mavi boyalar yer yer dökülmüş, bekleme salonunun ortasında uzun ahşap bir bank kalmıştı.

II. Deniz kapıyı itti, salona girdi ve bankın altındaki kutuyu fark etti. Kutuyu yerinden çıkarınca kapağından sararmış bir fotoğraf düştü.

Her bölümde ağır basan anlatım biçimini belirtiniz. Birinci bölümdeki iki ayrıntıyı ve ikinci bölümdeki olay sırasını kanıt olarak gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

I. bölüm betimleyicidir; tozlu dar pencereler ve soluk mavi/dökülmüş duvarlar mekânı göz önünde canlandırır. II. bölüm öyküleyicidir; kapıyı itme, içeri girme, kutuyu fark edip çıkarma ve fotoğrafın düşmesi zaman içinde sıralanır.

  1. Durağan mekân ayrıntıları ile zamanda ilerleyen eylemleri ayır.
  2. Biçim adını kendi metinsel kanıtıyla eşleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Kulüp duyurusunu anlama · 13 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Toplantıda öğrenciler hangi iki şeyi paylaşacaktır? Katılmak için kitabı bitirmek gerekiyor mu ve kayıt için hangi işlem isteniyor?

Örnek yanıtı gör

Seçtikleri bölümü ve onu seçme nedenlerini paylaşacaklardır. Kitabı bitirmek gerekmez. Bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları gerekir.

  1. Paylaşılacak içerik ile katılım koşulunu ayır.
  2. Olumsuz zorunluluk cümlesini ve kayıt zamanını dikkatle oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Ana fikri bulma · 11 puan

Bir eşyanın bozulması, onun hemen çöpe atılması gerektiğini göstermez. Küçük bir onarım bazen yeni bir ürün almaktan daha az kaynak gerektirir. Elbette güvenli biçimde onarılamayan eşyalar zorlanmamalıdır. Yine de atma kararı vermeden önce onarım olanağını değerlendirmek, kaynakları daha dikkatli kullanmamızı sağlar.

Metnin ana fikrini bir cümleyle yazınız. Ana fikri destekleyen bir gerekçeyi ve metnin koyduğu bir sınırı belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atma kararı vermeden önce güvenli onarım olanağını değerlendirmek kaynakları korumaya yardımcı olur. Gerekçe: küçük onarım yeni ürün almaktan daha az kaynak gerektirebilir. Sınır: güvenli biçimde onarılamayan eşya zorlanmamalıdır.

  1. Metnin ayrıntılarını birleştiren ana yargıyı kur.
  2. Yargının nedenini ve koşulunu birbirinden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Davranıştan çıkarım · 8 puan

Yaşlı saatçi, tamir için bırakılan saatin arkasındaki silik yazıyı görünce işini durdurdu. Çekmeceden büyütecini çıkardı. Yazıyı çizmemek için kullandığı bezi değiştirdi ve saati sahibine göstermeden kapağı parlatmadı.

Saatçinin saatteki yazıya ilişkin tutumu hakkında nasıl bir çıkarım yapılabilir? Bu çıkarımı iki davranışıyla destekleyiniz.

Örnek yanıtı gör

Saatçi, yazının korunmaya değer olduğunu düşünüyor ve ona zarar vermemeye özen gösteriyor olabilir. Büyüteçle incelemesi ve yazıyı çizmemek için bezi değiştirmesi bu çıkarımı destekler.

  1. Saatçinin normal tamir akışını neden değiştirmiş olabileceğini düşün.
  2. Tahminini metindeki koruyucu davranışlarla sınırla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. İki metnin türü · 10 puan

I. 14 Ekim: Bugün okulun fotoğraf kulübüne ilk kez katıldım. Makineyi tutarken heyecanlandım. Akşam eve dönünce çektiğim fotoğraflara baktım; yarın yeniden denemek istiyorum.

II. Fotoğrafta ışık, görüntünün belirginliğini etkiler. Işık kaynağının yönü değiştiğinde nesnenin gölgesi de değişir. Bu nedenle aynı nesne farklı ışık koşullarında farklı görünebilir.

I. metnin türünü belirtip iki özelliğiyle gerekçelendiriniz. II. metnin bilgilendirici niteliğini gösteren bir özelliğini yazınız.

Örnek yanıtı gör

I. metin günlüktür; tarih taşır ve o gün yaşanan kişisel olay/duygular yakın zamanlı olarak anlatılır. II. metinde fotoğraf ve ışık ilişkisi açıklanır; kişisel bir gün anlatılmak yerine genel bilgi verilir.

  1. Tarih, anlatıcı ve olayın anlatılma zamanını incele.
  2. İkinci metnin kişisel yaşantı mı genel bilgi mi verdiğini ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

8. Düşünceyi geliştirme yolları · 8 puan

Arşiv, belgelerin belirli bir düzen içinde saklandığı ve gerektiğinde bulunabildiği yerdir. Mektuplar, eski fotoğraflar ve toplantı tutanakları arşivlerde korunabilecek belgelerdendir. Bu çeşitlilik, bir topluluğun geçmişini farklı yönlerden öğrenmemizi sağlar.

İlk iki cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ayrı ayrı belirtiniz. Her birini cümleden bir özellik veya ifadeyle gerekçelendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede tanımlama vardır; arşivin ne olduğu açıklanır. İkinci cümlede örnekleme vardır; mektup, fotoğraf ve tutanak belge türlerine örnek verilir.

  1. İlk cümlenin ne sorusuna cevap verip vermediğine bak.
  2. İkinci cümlede genel kavram için sıralanan somut örnekleri bul.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

9. Betimleme ile öyküleme · 14 puan

Mekân: uzun süredir kullanılmayan bir atölye. Olay: bir öğrencinin burada eski bir çizim defteri bulması.

5–6 cümlelik bir metin yazınız. En az iki cümlede atölyeyi betimleyiniz; diğer cümlelerde defterin bulunmasını zaman sırasıyla anlatınız. Metninizden bir betimleme cümlesini ayrıca belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atölyenin pencereleri ince bir toz tabakasıyla kaplıydı. Köşedeki ahşap masanın üzerinde paslı bir lamba duruyordu. Ekin, masanın çekmecesini yavaşça açtı. İçinde mavi kapaklı bir çizim defteri buldu. Defteri eline alıp ilk sayfayı çevirdi. Betimleme cümlesi: Atölyenin pencereleri ince bir toz tabakasıyla kaplıydı.

  1. Mekânın iki ayrıntısını seç.
  2. Kişinin eylemlerini oluş sırasıyla yaz; betimleme ile olayı bütünleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Bağlamdaki ketumluk · 10 puan

Mert, yarışma sonucunu erkenden öğrenmişti. Arkadaşları ne kadar sorsa da tek kelime söylemedi. Herkese aynı gün duyurulması için ketum davranıyor, konuyu değiştirmekle yetiniyordu.

“Ketum” sözcüğünün bu metindeki anlamını tahmin ediniz. Tahmininizi destekleyen iki ifadeyi yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ketum, bildiğini veya bir sırrı açıklamayan, ağzı sıkı kişi demektir. “Tek kelime söylemedi.” ve “konuyu değiştirmekle yetiniyordu” ifadeleri bu anlamı destekler.

  1. Mert’in sorular karşısındaki davranışlarını karşılaştır.
  2. Davranışların ortak anlamını sözcüğün yerine koyarak denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Sanat ve anlatım · 16 puan

Akşam, yorgun omuzlarını sokağımıza bıraktı. Sokak lambası, karanlığın içinde bir yıldız gibi parlıyordu.

İlk cümledeki söz sanatını, insana ait özelliği göstererek belirtiniz. İkinci cümlede hangi varlık hangi varlığa benzetilmiştir? Benzetme edatını da yazınız.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede kişileştirme vardır; akşama yorgun omuzlarını bırakma gibi insana ait bir özellik verilmiştir. İkinci cümlede sokak lambası yıldıza benzetilmiştir; benzetme edatı “gibi”dir.

  1. İlk cümlede insan olmayan varlığa verilen davranışı bul.
  2. İkinci cümlede benzetmenin iki varlığını ve bağlayıcı sözcüğü ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Kulüp duyurusunu anlama · 16 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Toplantıda öğrenciler hangi iki şeyi paylaşacaktır? Katılmak için kitabı bitirmek gerekiyor mu ve kayıt için hangi işlem isteniyor?

Örnek yanıtı gör

Seçtikleri bölümü ve onu seçme nedenlerini paylaşacaklardır. Kitabı bitirmek gerekmez. Bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları gerekir.

  1. Paylaşılacak içerik ile katılım koşulunu ayır.
  2. Olumsuz zorunluluk cümlesini ve kayıt zamanını dikkatle oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Konu ile ayrıntı · 10 puan

Eski kitapları onarmak, yalnız kapaklarını yapıştırmaktan ibaret değildir. Eksik sayfaların belirlenmesi, kitabın temizlenmesi ve uygun malzemenin seçilmesi de gerekir. Yanlış yapıştırıcı kitabı daha çok yıpratabilir. Bu yüzden onarım sırasında kitabın yapısını koruyan yöntemler kullanılmalıdır.

Metnin konusunu bir söz öbeğiyle yazınız. Konuyla ilişkili iki ayrıntıyı metinden belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Konu, eski kitapların uygun yöntemlerle onarılmasıdır. Eksik sayfaların belirlenmesi ve doğru yapıştırıcı/malzeme seçilmesi bu konuyla ilgili ayrıntılardır.

  1. Bütün cümlelerin hangi ortak iş etrafında toplandığını bul.
  2. Konuya örnek olan işlemleri seç.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Ana fikri bulma · 12 puan

Bir eşyanın bozulması, onun hemen çöpe atılması gerektiğini göstermez. Küçük bir onarım bazen yeni bir ürün almaktan daha az kaynak gerektirir. Elbette güvenli biçimde onarılamayan eşyalar zorlanmamalıdır. Yine de atma kararı vermeden önce onarım olanağını değerlendirmek, kaynakları daha dikkatli kullanmamızı sağlar.

Metnin ana fikrini bir cümleyle yazınız. Ana fikri destekleyen bir gerekçeyi ve metnin koyduğu bir sınırı belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atma kararı vermeden önce güvenli onarım olanağını değerlendirmek kaynakları korumaya yardımcı olur. Gerekçe: küçük onarım yeni ürün almaktan daha az kaynak gerektirebilir. Sınır: güvenli biçimde onarılamayan eşya zorlanmamalıdır.

  1. Metnin ayrıntılarını birleştiren ana yargıyı kur.
  2. Yargının nedenini ve koşulunu birbirinden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Birlikte üretmek üzerine şiir · 18 puan

Konu: Bir işi birlikte başarmanın insanda uyandırdığı duygu.

Bu konuya uygun 4–6 dizelik bir şiir yazınız. En az bir benzetme veya kişileştirme kullanınız. Aynı sesi ya da sözcüğü bilinçli olarak tekrarlayarak bir ahenk oluşturunuz.

Örnek yanıtı gör

Bir el uzandı sabaha,

Bir el daha açtı yolu.

Umut, küçük bir kuş gibi

Kondu ortak masamıza.

Birlikte büyüdü günümüz.

  1. Ortak bir çalışma anının duygusunu seç.
  2. Duyguyu bir imgeye dönüştür; dize tekrarlarını ve biçimini kontrol et.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Cümlenin ögeleri · 18 puan

Öğrenciler eski fotoğrafları dün kütüphanede inceledi.

Cümlenin yüklemini ve öznesini yazınız. Belirtili nesneyi, zaman bildiren zarf tümlecini ve yer tamlayıcısını ayrı ayrı gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

Yüklem: inceledi. Özne: öğrenciler. Belirtili nesne: eski fotoğrafları. Zarf tümleci: dün. Yer tamlayıcısı/dolaylı tümleç: kütüphanede.

  1. Önce yüklemi bul; kim sorusuyla özneyi belirle.
  2. Neyi, ne zaman, nerede sorularını yükleme yönelterek söz gruplarını bölmeden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Bağlamdaki ketumluk · 10 puan

Mert, yarışma sonucunu erkenden öğrenmişti. Arkadaşları ne kadar sorsa da tek kelime söylemedi. Herkese aynı gün duyurulması için ketum davranıyor, konuyu değiştirmekle yetiniyordu.

“Ketum” sözcüğünün bu metindeki anlamını tahmin ediniz. Tahmininizi destekleyen iki ifadeyi yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ketum, bildiğini veya bir sırrı açıklamayan, ağzı sıkı kişi demektir. “Tek kelime söylemedi.” ve “konuyu değiştirmekle yetiniyordu” ifadeleri bu anlamı destekler.

  1. Mert’in sorular karşısındaki davranışlarını karşılaştır.
  2. Davranışların ortak anlamını sözcüğün yerine koyarak denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Anlatım biçimlerini ayırma · 16 puan

I. Eski istasyonun dar pencereleri tozluydu. Duvarlarda soluk mavi boyalar yer yer dökülmüş, bekleme salonunun ortasında uzun ahşap bir bank kalmıştı.

II. Deniz kapıyı itti, salona girdi ve bankın altındaki kutuyu fark etti. Kutuyu yerinden çıkarınca kapağından sararmış bir fotoğraf düştü.

Her bölümde ağır basan anlatım biçimini belirtiniz. Birinci bölümdeki iki ayrıntıyı ve ikinci bölümdeki olay sırasını kanıt olarak gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

I. bölüm betimleyicidir; tozlu dar pencereler ve soluk mavi/dökülmüş duvarlar mekânı göz önünde canlandırır. II. bölüm öyküleyicidir; kapıyı itme, içeri girme, kutuyu fark edip çıkarma ve fotoğrafın düşmesi zaman içinde sıralanır.

  1. Durağan mekân ayrıntıları ile zamanda ilerleyen eylemleri ayır.
  2. Biçim adını kendi metinsel kanıtıyla eşleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Konu ile ayrıntı · 9 puan

Eski kitapları onarmak, yalnız kapaklarını yapıştırmaktan ibaret değildir. Eksik sayfaların belirlenmesi, kitabın temizlenmesi ve uygun malzemenin seçilmesi de gerekir. Yanlış yapıştırıcı kitabı daha çok yıpratabilir. Bu yüzden onarım sırasında kitabın yapısını koruyan yöntemler kullanılmalıdır.

Metnin konusunu bir söz öbeğiyle yazınız. Konuyla ilişkili iki ayrıntıyı metinden belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Konu, eski kitapların uygun yöntemlerle onarılmasıdır. Eksik sayfaların belirlenmesi ve doğru yapıştırıcı/malzeme seçilmesi bu konuyla ilgili ayrıntılardır.

  1. Bütün cümlelerin hangi ortak iş etrafında toplandığını bul.
  2. Konuya örnek olan işlemleri seç.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Ana fikri bulma · 12 puan

Bir eşyanın bozulması, onun hemen çöpe atılması gerektiğini göstermez. Küçük bir onarım bazen yeni bir ürün almaktan daha az kaynak gerektirir. Elbette güvenli biçimde onarılamayan eşyalar zorlanmamalıdır. Yine de atma kararı vermeden önce onarım olanağını değerlendirmek, kaynakları daha dikkatli kullanmamızı sağlar.

Metnin ana fikrini bir cümleyle yazınız. Ana fikri destekleyen bir gerekçeyi ve metnin koyduğu bir sınırı belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atma kararı vermeden önce güvenli onarım olanağını değerlendirmek kaynakları korumaya yardımcı olur. Gerekçe: küçük onarım yeni ürün almaktan daha az kaynak gerektirebilir. Sınır: güvenli biçimde onarılamayan eşya zorlanmamalıdır.

  1. Metnin ayrıntılarını birleştiren ana yargıyı kur.
  2. Yargının nedenini ve koşulunu birbirinden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Düşünceyi geliştirme yolları · 12 puan

Arşiv, belgelerin belirli bir düzen içinde saklandığı ve gerektiğinde bulunabildiği yerdir. Mektuplar, eski fotoğraflar ve toplantı tutanakları arşivlerde korunabilecek belgelerdendir. Bu çeşitlilik, bir topluluğun geçmişini farklı yönlerden öğrenmemizi sağlar.

İlk iki cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ayrı ayrı belirtiniz. Her birini cümleden bir özellik veya ifadeyle gerekçelendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede tanımlama vardır; arşivin ne olduğu açıklanır. İkinci cümlede örnekleme vardır; mektup, fotoğraf ve tutanak belge türlerine örnek verilir.

  1. İlk cümlenin ne sorusuna cevap verip vermediğine bak.
  2. İkinci cümlede genel kavram için sıralanan somut örnekleri bul.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Planla, yaz, gözden geçir · 23 puan

Konu: Okulda kaybolan eşyaların sahiplerine ulaşmasını kolaylaştıracak bir uygulama.

Önce “sorun–çözüm–beklenen yarar” başlıklı üç maddelik bir plan yapınız. Plana göre 4–5 cümlelik bir öneri paragrafı yazınız. Son olarak metninizi gözden geçirip değiştirdiğiniz bir ifadeyi önceki ve sonraki biçimiyle gösteriniz; neden değiştirdiğinizi açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Plan: kayıp eşyalar farklı yerlerde kalıyor; tek bir teslim kutusu ve kayıt listesi oluşturulsun; sahipleri daha kolay bulsun. Metin: Bulunan eşyalar danışmanın yanındaki teslim kutusuna bırakılsın. Eşyanın yeri ve teslim tarihi listeye yazılsın. Öğrenciler kaybettikleri eşyayı ararken önce bu noktaya başvursun. Böylece eşyaların sahibine ulaşması kolaylaşır. Düzeltme: “Eşyalar oraya konsun.” yerine “Bulunan eşyalar danışmanın yanındaki teslim kutusuna bırakılsın.” yazdım; yerin belirsizliğini giderdim.

  1. Yazmadan önce bilgilerin sırasını kararlaştır.
  2. Taslağı yaz; bir ifadeyi amaçlı olarak iyileştirip kararını açıkla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Bağlantılarla akış · 18 puan

Aşağıdaki bilgiler bir paragrafta kullanılacaktır: Etkinlik açık havada planlandı. Yağmur başladı. Çalışma kapalı salona alındı. Program tamamlandı.

Bilgileri anlamlarını değiştirmeden 3–4 cümlelik bir paragrafa dönüştürünüz. En az bir karşıtlık/geçiş ifadesi ve bir neden-sonuç bağlantısı kullanınız; kullandığınız iki bağlantı ifadesini ayrıca yazınız.

Örnek yanıtı gör

Etkinlik açık havada planlanmıştı ancak yağmur başladı. Bu nedenle çalışmayı kapalı salona aldık. Böylece programı tamamlayabildik. Bağlantılar: ancak, bu nedenle.

  1. Plan ile beklenmedik yağmur arasındaki ilişkiyi belirle.
  2. Salona geçişin nedenini uygun bağlayıcıyla açıkla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Sanat ve anlatım · 13 puan

Akşam, yorgun omuzlarını sokağımıza bıraktı. Sokak lambası, karanlığın içinde bir yıldız gibi parlıyordu.

İlk cümledeki söz sanatını, insana ait özelliği göstererek belirtiniz. İkinci cümlede hangi varlık hangi varlığa benzetilmiştir? Benzetme edatını da yazınız.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede kişileştirme vardır; akşama yorgun omuzlarını bırakma gibi insana ait bir özellik verilmiştir. İkinci cümlede sokak lambası yıldıza benzetilmiştir; benzetme edatı “gibi”dir.

  1. İlk cümlede insan olmayan varlığa verilen davranışı bul.
  2. İkinci cümlede benzetmenin iki varlığını ve bağlayıcı sözcüğü ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Fiilimsilerin işi · 12 puan

Koşan çocuk kapıya ulaştı. Kitap okumak onu dinlendirdi. Zil çalınca herkes içeri girdi.

“Koşan”, “okumak” ve “çalınca” sözcüklerinin fiilimsi türlerini yazınız. Her birinin cümlede hangi sözcüğü veya yargıyı nasıl tamamladığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Koşan sıfat-fiildir; çocuğu niteler. Okumak isim-fiildir; “kitap okumak” bir eylemin adı olarak özne görevindeki grubu kurar. Çalınca zarf-fiildir; içeri girme eyleminin zamanını bildirir.

  1. Fiilden türeyen sözcüklerin çekimli yüklem olup olmadığını kontrol et.
  2. Niteleme, adlandırma ve zaman bildirme görevlerini ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Anlatım biçimlerini ayırma · 11 puan

I. Eski istasyonun dar pencereleri tozluydu. Duvarlarda soluk mavi boyalar yer yer dökülmüş, bekleme salonunun ortasında uzun ahşap bir bank kalmıştı.

II. Deniz kapıyı itti, salona girdi ve bankın altındaki kutuyu fark etti. Kutuyu yerinden çıkarınca kapağından sararmış bir fotoğraf düştü.

Her bölümde ağır basan anlatım biçimini belirtiniz. Birinci bölümdeki iki ayrıntıyı ve ikinci bölümdeki olay sırasını kanıt olarak gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

I. bölüm betimleyicidir; tozlu dar pencereler ve soluk mavi/dökülmüş duvarlar mekânı göz önünde canlandırır. II. bölüm öyküleyicidir; kapıyı itme, içeri girme, kutuyu fark edip çıkarma ve fotoğrafın düşmesi zaman içinde sıralanır.

  1. Durağan mekân ayrıntıları ile zamanda ilerleyen eylemleri ayır.
  2. Biçim adını kendi metinsel kanıtıyla eşleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Metne soru yöneltme · 13 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Metne dayanarak bir doğrudan bilgi sorusu ve bir gerekçe/amaç sorusu yazınız. Her soruya metnin desteklediği kısa bir cevap ekleyiniz; iki soru aynı bilgiyi istemesin.

Örnek yanıtı gör

Doğrudan soru: Toplantı nerede yapılacak? Cevap: Kütüphanede. Gerekçe/amaç sorusu: Öğrencilerin bölümü seçme nedenlerini de paylaşması hangi amaca hizmet edebilir? Cevap: Okuma tercihlerini açıklamalarına ve metin üzerine düşüncelerini paylaşmalarına yardım edebilir.

  1. Bir açık bilgiyi soru cümlesine dönüştür.
  2. Duyurudaki bir uygulamanın işlevini düşündüren farklı soru kur.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Davranıştan çıkarım · 7 puan

Yaşlı saatçi, tamir için bırakılan saatin arkasındaki silik yazıyı görünce işini durdurdu. Çekmeceden büyütecini çıkardı. Yazıyı çizmemek için kullandığı bezi değiştirdi ve saati sahibine göstermeden kapağı parlatmadı.

Saatçinin saatteki yazıya ilişkin tutumu hakkında nasıl bir çıkarım yapılabilir? Bu çıkarımı iki davranışıyla destekleyiniz.

Örnek yanıtı gör

Saatçi, yazının korunmaya değer olduğunu düşünüyor ve ona zarar vermemeye özen gösteriyor olabilir. Büyüteçle incelemesi ve yazıyı çizmemek için bezi değiştirmesi bu çıkarımı destekler.

  1. Saatçinin normal tamir akışını neden değiştirmiş olabileceğini düşün.
  2. Tahminini metindeki koruyucu davranışlarla sınırla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. İki metnin türü · 10 puan

I. 14 Ekim: Bugün okulun fotoğraf kulübüne ilk kez katıldım. Makineyi tutarken heyecanlandım. Akşam eve dönünce çektiğim fotoğraflara baktım; yarın yeniden denemek istiyorum.

II. Fotoğrafta ışık, görüntünün belirginliğini etkiler. Işık kaynağının yönü değiştiğinde nesnenin gölgesi de değişir. Bu nedenle aynı nesne farklı ışık koşullarında farklı görünebilir.

I. metnin türünü belirtip iki özelliğiyle gerekçelendiriniz. II. metnin bilgilendirici niteliğini gösteren bir özelliğini yazınız.

Örnek yanıtı gör

I. metin günlüktür; tarih taşır ve o gün yaşanan kişisel olay/duygular yakın zamanlı olarak anlatılır. II. metinde fotoğraf ve ışık ilişkisi açıklanır; kişisel bir gün anlatılmak yerine genel bilgi verilir.

  1. Tarih, anlatıcı ve olayın anlatılma zamanını incele.
  2. İkinci metnin kişisel yaşantı mı genel bilgi mi verdiğini ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Düşünceyi geliştirme yolları · 8 puan

Arşiv, belgelerin belirli bir düzen içinde saklandığı ve gerektiğinde bulunabildiği yerdir. Mektuplar, eski fotoğraflar ve toplantı tutanakları arşivlerde korunabilecek belgelerdendir. Bu çeşitlilik, bir topluluğun geçmişini farklı yönlerden öğrenmemizi sağlar.

İlk iki cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ayrı ayrı belirtiniz. Her birini cümleden bir özellik veya ifadeyle gerekçelendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede tanımlama vardır; arşivin ne olduğu açıklanır. İkinci cümlede örnekleme vardır; mektup, fotoğraf ve tutanak belge türlerine örnek verilir.

  1. İlk cümlenin ne sorusuna cevap verip vermediğine bak.
  2. İkinci cümlede genel kavram için sıralanan somut örnekleri bul.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

8. Betimleme ile öyküleme · 14 puan

Mekân: uzun süredir kullanılmayan bir atölye. Olay: bir öğrencinin burada eski bir çizim defteri bulması.

5–6 cümlelik bir metin yazınız. En az iki cümlede atölyeyi betimleyiniz; diğer cümlelerde defterin bulunmasını zaman sırasıyla anlatınız. Metninizden bir betimleme cümlesini ayrıca belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atölyenin pencereleri ince bir toz tabakasıyla kaplıydı. Köşedeki ahşap masanın üzerinde paslı bir lamba duruyordu. Ekin, masanın çekmecesini yavaşça açtı. İçinde mavi kapaklı bir çizim defteri buldu. Defteri eline alıp ilk sayfayı çevirdi. Betimleme cümlesi: Atölyenin pencereleri ince bir toz tabakasıyla kaplıydı.

  1. Mekânın iki ayrıntısını seç.
  2. Kişinin eylemlerini oluş sırasıyla yaz; betimleme ile olayı bütünleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

9. Cümlenin ögeleri · 12 puan

Öğrenciler eski fotoğrafları dün kütüphanede inceledi.

Cümlenin yüklemini ve öznesini yazınız. Belirtili nesneyi, zaman bildiren zarf tümlecini ve yer tamlayıcısını ayrı ayrı gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

Yüklem: inceledi. Özne: öğrenciler. Belirtili nesne: eski fotoğrafları. Zarf tümleci: dün. Yer tamlayıcısı/dolaylı tümleç: kütüphanede.

  1. Önce yüklemi bul; kim sorusuyla özneyi belirle.
  2. Neyi, ne zaman, nerede sorularını yükleme yönelterek söz gruplarını bölmeden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 6 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Sanat ve anlatım · 11 puan

Akşam, yorgun omuzlarını sokağımıza bıraktı. Sokak lambası, karanlığın içinde bir yıldız gibi parlıyordu.

İlk cümledeki söz sanatını, insana ait özelliği göstererek belirtiniz. İkinci cümlede hangi varlık hangi varlığa benzetilmiştir? Benzetme edatını da yazınız.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede kişileştirme vardır; akşama yorgun omuzlarını bırakma gibi insana ait bir özellik verilmiştir. İkinci cümlede sokak lambası yıldıza benzetilmiştir; benzetme edatı “gibi”dir.

  1. İlk cümlede insan olmayan varlığa verilen davranışı bul.
  2. İkinci cümlede benzetmenin iki varlığını ve bağlayıcı sözcüğü ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Anlatım biçimlerini ayırma · 11 puan

I. Eski istasyonun dar pencereleri tozluydu. Duvarlarda soluk mavi boyalar yer yer dökülmüş, bekleme salonunun ortasında uzun ahşap bir bank kalmıştı.

II. Deniz kapıyı itti, salona girdi ve bankın altındaki kutuyu fark etti. Kutuyu yerinden çıkarınca kapağından sararmış bir fotoğraf düştü.

Her bölümde ağır basan anlatım biçimini belirtiniz. Birinci bölümdeki iki ayrıntıyı ve ikinci bölümdeki olay sırasını kanıt olarak gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

I. bölüm betimleyicidir; tozlu dar pencereler ve soluk mavi/dökülmüş duvarlar mekânı göz önünde canlandırır. II. bölüm öyküleyicidir; kapıyı itme, içeri girme, kutuyu fark edip çıkarma ve fotoğrafın düşmesi zaman içinde sıralanır.

  1. Durağan mekân ayrıntıları ile zamanda ilerleyen eylemleri ayır.
  2. Biçim adını kendi metinsel kanıtıyla eşleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Kulüp duyurusunu anlama · 11 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Toplantıda öğrenciler hangi iki şeyi paylaşacaktır? Katılmak için kitabı bitirmek gerekiyor mu ve kayıt için hangi işlem isteniyor?

Örnek yanıtı gör

Seçtikleri bölümü ve onu seçme nedenlerini paylaşacaklardır. Kitabı bitirmek gerekmez. Bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları gerekir.

  1. Paylaşılacak içerik ile katılım koşulunu ayır.
  2. Olumsuz zorunluluk cümlesini ve kayıt zamanını dikkatle oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Metne soru yöneltme · 13 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Metne dayanarak bir doğrudan bilgi sorusu ve bir gerekçe/amaç sorusu yazınız. Her soruya metnin desteklediği kısa bir cevap ekleyiniz; iki soru aynı bilgiyi istemesin.

Örnek yanıtı gör

Doğrudan soru: Toplantı nerede yapılacak? Cevap: Kütüphanede. Gerekçe/amaç sorusu: Öğrencilerin bölümü seçme nedenlerini de paylaşması hangi amaca hizmet edebilir? Cevap: Okuma tercihlerini açıklamalarına ve metin üzerine düşüncelerini paylaşmalarına yardım edebilir.

  1. Bir açık bilgiyi soru cümlesine dönüştür.
  2. Duyurudaki bir uygulamanın işlevini düşündüren farklı soru kur.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Ana fikri bulma · 8 puan

Bir eşyanın bozulması, onun hemen çöpe atılması gerektiğini göstermez. Küçük bir onarım bazen yeni bir ürün almaktan daha az kaynak gerektirir. Elbette güvenli biçimde onarılamayan eşyalar zorlanmamalıdır. Yine de atma kararı vermeden önce onarım olanağını değerlendirmek, kaynakları daha dikkatli kullanmamızı sağlar.

Metnin ana fikrini bir cümleyle yazınız. Ana fikri destekleyen bir gerekçeyi ve metnin koyduğu bir sınırı belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atma kararı vermeden önce güvenli onarım olanağını değerlendirmek kaynakları korumaya yardımcı olur. Gerekçe: küçük onarım yeni ürün almaktan daha az kaynak gerektirebilir. Sınır: güvenli biçimde onarılamayan eşya zorlanmamalıdır.

  1. Metnin ayrıntılarını birleştiren ana yargıyı kur.
  2. Yargının nedenini ve koşulunu birbirinden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. İçeriğe uygun başlık · 8 puan

Bir okul, kullanılmayan defterlerin boş sayfalarını ayırdı. Sayfalar aynı boyda kesilip yeni not defterleri hâline getirildi. Öğrenciler bu defterleri ortak çalışma köşesine bıraktı. Böylece eldeki malzemeler değerlendirilirken yeni kâğıt kullanımı da azaltıldı.

Metin için içerikle uyumlu iki farklı başlık öneriniz. Başlıklarınızdan birinin metindeki hangi iki ayrıntıyı yansıttığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Başlıklar: “Boş Sayfalara Yeni Görev” ve “Eski Defterlerden Ortak Notlara”. İlk başlık, boş sayfaların yeni defterlere dönüştürülmesini ve ortak çalışma köşesinde yeniden kullanılmasını yansıtır.

  1. Metnin dönüşüm ve yeniden kullanım odağını bul.
  2. Başlığın ayrıntılarla çelişmediğini denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Davranıştan çıkarım · 6 puan

Yaşlı saatçi, tamir için bırakılan saatin arkasındaki silik yazıyı görünce işini durdurdu. Çekmeceden büyütecini çıkardı. Yazıyı çizmemek için kullandığı bezi değiştirdi ve saati sahibine göstermeden kapağı parlatmadı.

Saatçinin saatteki yazıya ilişkin tutumu hakkında nasıl bir çıkarım yapılabilir? Bu çıkarımı iki davranışıyla destekleyiniz.

Örnek yanıtı gör

Saatçi, yazının korunmaya değer olduğunu düşünüyor ve ona zarar vermemeye özen gösteriyor olabilir. Büyüteçle incelemesi ve yazıyı çizmemek için bezi değiştirmesi bu çıkarımı destekler.

  1. Saatçinin normal tamir akışını neden değiştirmiş olabileceğini düşün.
  2. Tahminini metindeki koruyucu davranışlarla sınırla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

8. Düşünceyi geliştirme yolları · 8 puan

Arşiv, belgelerin belirli bir düzen içinde saklandığı ve gerektiğinde bulunabildiği yerdir. Mektuplar, eski fotoğraflar ve toplantı tutanakları arşivlerde korunabilecek belgelerdendir. Bu çeşitlilik, bir topluluğun geçmişini farklı yönlerden öğrenmemizi sağlar.

İlk iki cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ayrı ayrı belirtiniz. Her birini cümleden bir özellik veya ifadeyle gerekçelendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlk cümlede tanımlama vardır; arşivin ne olduğu açıklanır. İkinci cümlede örnekleme vardır; mektup, fotoğraf ve tutanak belge türlerine örnek verilir.

  1. İlk cümlenin ne sorusuna cevap verip vermediğine bak.
  2. İkinci cümlede genel kavram için sıralanan somut örnekleri bul.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

9. Birlikte üretmek üzerine şiir · 12 puan

Konu: Bir işi birlikte başarmanın insanda uyandırdığı duygu.

Bu konuya uygun 4–6 dizelik bir şiir yazınız. En az bir benzetme veya kişileştirme kullanınız. Aynı sesi ya da sözcüğü bilinçli olarak tekrarlayarak bir ahenk oluşturunuz.

Örnek yanıtı gör

Bir el uzandı sabaha,

Bir el daha açtı yolu.

Umut, küçük bir kuş gibi

Kondu ortak masamıza.

Birlikte büyüdü günümüz.

  1. Ortak bir çalışma anının duygusunu seç.
  2. Duyguyu bir imgeye dönüştür; dize tekrarlarını ve biçimini kontrol et.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

10. Cümlenin ögeleri · 12 puan

Öğrenciler eski fotoğrafları dün kütüphanede inceledi.

Cümlenin yüklemini ve öznesini yazınız. Belirtili nesneyi, zaman bildiren zarf tümlecini ve yer tamlayıcısını ayrı ayrı gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

Yüklem: inceledi. Özne: öğrenciler. Belirtili nesne: eski fotoğrafları. Zarf tümleci: dün. Yer tamlayıcısı/dolaylı tümleç: kütüphanede.

  1. Önce yüklemi bul; kim sorusuyla özneyi belirle.
  2. Neyi, ne zaman, nerede sorularını yükleme yönelterek söz gruplarını bölmeden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 7 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Fiilimsilerin işi · 18 puan

Koşan çocuk kapıya ulaştı. Kitap okumak onu dinlendirdi. Zil çalınca herkes içeri girdi.

“Koşan”, “okumak” ve “çalınca” sözcüklerinin fiilimsi türlerini yazınız. Her birinin cümlede hangi sözcüğü veya yargıyı nasıl tamamladığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Koşan sıfat-fiildir; çocuğu niteler. Okumak isim-fiildir; “kitap okumak” bir eylemin adı olarak özne görevindeki grubu kurar. Çalınca zarf-fiildir; içeri girme eyleminin zamanını bildirir.

  1. Fiilden türeyen sözcüklerin çekimli yüklem olup olmadığını kontrol et.
  2. Niteleme, adlandırma ve zaman bildirme görevlerini ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Kulüp duyurusunu anlama · 14 puan

Okulun okuma kulübü, 18 Kasım Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphanede buluşacaktır. Katılımcılar, son okudukları kitaptan seçtikleri bir bölümü ve bu bölümü seçme nedenlerini paylaşacaktır. Kitabı bitirmiş olmak zorunlu değildir. Katılacak öğrencilerin bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları istenmektedir.

Toplantıda öğrenciler hangi iki şeyi paylaşacaktır? Katılmak için kitabı bitirmek gerekiyor mu ve kayıt için hangi işlem isteniyor?

Örnek yanıtı gör

Seçtikleri bölümü ve onu seçme nedenlerini paylaşacaklardır. Kitabı bitirmek gerekmez. Bir gün önce kulüp listesine adlarını yazdırmaları gerekir.

  1. Paylaşılacak içerik ile katılım koşulunu ayır.
  2. Olumsuz zorunluluk cümlesini ve kayıt zamanını dikkatle oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Konu ile ayrıntı · 8 puan

Eski kitapları onarmak, yalnız kapaklarını yapıştırmaktan ibaret değildir. Eksik sayfaların belirlenmesi, kitabın temizlenmesi ve uygun malzemenin seçilmesi de gerekir. Yanlış yapıştırıcı kitabı daha çok yıpratabilir. Bu yüzden onarım sırasında kitabın yapısını koruyan yöntemler kullanılmalıdır.

Metnin konusunu bir söz öbeğiyle yazınız. Konuyla ilişkili iki ayrıntıyı metinden belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Konu, eski kitapların uygun yöntemlerle onarılmasıdır. Eksik sayfaların belirlenmesi ve doğru yapıştırıcı/malzeme seçilmesi bu konuyla ilgili ayrıntılardır.

  1. Bütün cümlelerin hangi ortak iş etrafında toplandığını bul.
  2. Konuya örnek olan işlemleri seç.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Davranıştan çıkarım · 8 puan

Yaşlı saatçi, tamir için bırakılan saatin arkasındaki silik yazıyı görünce işini durdurdu. Çekmeceden büyütecini çıkardı. Yazıyı çizmemek için kullandığı bezi değiştirdi ve saati sahibine göstermeden kapağı parlatmadı.

Saatçinin saatteki yazıya ilişkin tutumu hakkında nasıl bir çıkarım yapılabilir? Bu çıkarımı iki davranışıyla destekleyiniz.

Örnek yanıtı gör

Saatçi, yazının korunmaya değer olduğunu düşünüyor ve ona zarar vermemeye özen gösteriyor olabilir. Büyüteçle incelemesi ve yazıyı çizmemek için bezi değiştirmesi bu çıkarımı destekler.

  1. Saatçinin normal tamir akışını neden değiştirmiş olabileceğini düşün.
  2. Tahminini metindeki koruyucu davranışlarla sınırla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Planla, yaz, gözden geçir · 21 puan

Konu: Okulda kaybolan eşyaların sahiplerine ulaşmasını kolaylaştıracak bir uygulama.

Önce “sorun–çözüm–beklenen yarar” başlıklı üç maddelik bir plan yapınız. Plana göre 4–5 cümlelik bir öneri paragrafı yazınız. Son olarak metninizi gözden geçirip değiştirdiğiniz bir ifadeyi önceki ve sonraki biçimiyle gösteriniz; neden değiştirdiğinizi açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Plan: kayıp eşyalar farklı yerlerde kalıyor; tek bir teslim kutusu ve kayıt listesi oluşturulsun; sahipleri daha kolay bulsun. Metin: Bulunan eşyalar danışmanın yanındaki teslim kutusuna bırakılsın. Eşyanın yeri ve teslim tarihi listeye yazılsın. Öğrenciler kaybettikleri eşyayı ararken önce bu noktaya başvursun. Böylece eşyaların sahibine ulaşması kolaylaşır. Düzeltme: “Eşyalar oraya konsun.” yerine “Bulunan eşyalar danışmanın yanındaki teslim kutusuna bırakılsın.” yazdım; yerin belirsizliğini giderdim.

  1. Yazmadan önce bilgilerin sırasını kararlaştır.
  2. Taslağı yaz; bir ifadeyi amaçlı olarak iyileştirip kararını açıkla.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Betimleme ile öyküleme · 16 puan

Mekân: uzun süredir kullanılmayan bir atölye. Olay: bir öğrencinin burada eski bir çizim defteri bulması.

5–6 cümlelik bir metin yazınız. En az iki cümlede atölyeyi betimleyiniz; diğer cümlelerde defterin bulunmasını zaman sırasıyla anlatınız. Metninizden bir betimleme cümlesini ayrıca belirtiniz.

Örnek yanıtı gör

Atölyenin pencereleri ince bir toz tabakasıyla kaplıydı. Köşedeki ahşap masanın üzerinde paslı bir lamba duruyordu. Ekin, masanın çekmecesini yavaşça açtı. İçinde mavi kapaklı bir çizim defteri buldu. Defteri eline alıp ilk sayfayı çevirdi. Betimleme cümlesi: Atölyenin pencereleri ince bir toz tabakasıyla kaplıydı.

  1. Mekânın iki ayrıntısını seç.
  2. Kişinin eylemlerini oluş sırasıyla yaz; betimleme ile olayı bütünleştir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Cümlenin ögeleri · 15 puan

Öğrenciler eski fotoğrafları dün kütüphanede inceledi.

Cümlenin yüklemini ve öznesini yazınız. Belirtili nesneyi, zaman bildiren zarf tümlecini ve yer tamlayıcısını ayrı ayrı gösteriniz.

Örnek yanıtı gör

Yüklem: inceledi. Özne: öğrenciler. Belirtili nesne: eski fotoğrafları. Zarf tümleci: dün. Yer tamlayıcısı/dolaylı tümleç: kütüphanede.

  1. Önce yüklemi bul; kim sorusuyla özneyi belirle.
  2. Neyi, ne zaman, nerede sorularını yükleme yönelterek söz gruplarını bölmeden ayır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Kapsam ve kaynak

Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.

MEB konu–soru dağılım tablosu ↗