7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
11. Sınıf Kimya
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
5 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Çözünmede enerji alışverişi · 12 puan
İki yalıtılmış kaba eşit miktarda ve 20 °C’de su konuyor. X ve Y tuzları da başlangıçta 20 °C’dedir. Eşit kütledeki X ve Y tuzları ayrı kaplarda tamamen çözündüğünde sıcaklıklar sırasıyla 26 °C ve 16 °C oluyor. Kaplarla dış ortam arasında ısı alışverişi ihmal ediliyor.
X ve Y’nin çözünmelerini enerji alışverişine göre sınıflandırınız. Karşılaştırmanın güvenilir olması için iki kontrol koşulu yazınız ve gözlemin fiziksel/kimyasal ayrımı tek başına kanıtlayıp kanıtlamadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
- X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
2. Yakıt hipotezini sınama · 16 puan
Bir deneyde aynı yakıttan 0,5 g, 1,0 g ve 1,5 g yakılarak suya sırasıyla 8, 16 ve 24 kJ enerji aktarıldığı ölçülüyor. Yakma düzeneği ve ısı kaybı koşulları aynı tutuluyor.
Kütle ile aktarılan enerji arasında sınanabilir bir hipotez kurunuz. Verilerle hipotezi kontrol ediniz; 2,0 g için tahmin yapıp tahminin bir koşulunu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
- Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
3. Eşit kütlede iki enerji kaynağı · 16 puan
Öğrenciler “eşit kütledeP yakıtı, Q’dan daha fazla enerji aktarır” hipotezini kuruyor. İlk denemede 1 gP,200 g suyu;1 gQ,400 g suyu ısıtıyor. Her iki suyun sıcaklığı 10 °C artıyor. Isı kaybı ihmal edilecek ve su içinc=4,2 J/(g· °C) alınacaktır.
Suya aktarılan enerjileri hesaplayınız ve hipotezi veriye göre değerlendiriniz. Sonraki karşılaştırmada ölçümü daha doğrudan yapmak için hangi koşulu eşitleyeceğinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
P:200×4,2×10=8400 J. Q:400×4,2×10=16800 J. Bu ölçümler hipotezi desteklemez; Q daha fazla enerji aktarır. Su kütlesi eşitlenebilir, diğer düzenek ve başlangıç koşulları da korunur.
- q=mcΔT ile her ölçümde enerji hesaplanır.
- AynıΔT’nin, farklı su kütlesinde aynı enerji anlamına gelmediği görülür.
4. Bağ enerjisinden ısı değişimi · 16 puan
H₂(g)+Cl₂(g)→2HCl(g). Ortalama bağ enerjileri: H–H 436, Cl–Cl 243, H–Cl 431 kJ/mol.
Kırılan ve oluşan bağlar için enerji toplamlarını bulunuz. ΔH≈kırılan−oluşan bağıntısıyla entalpi değişimini hesaplayıp tepkimeyi sınıflandırınız.
Örnek yanıtı gör
Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
- Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
5. Oluşum verisiyle yanma · 16 puan
CH₄(g)+2O₂(g)→CO₂(g)+2H₂O(sıvı). ΔH°f değerleri kJ/mol: CH₄−75; CO₂−394; H₂O(sıvı)−286; O₂0.
Standart tepkime entalpisini hesaplayınız. Bir öğrenci “Sonuç, ürünlerin oluşum entalpileri toplamıdır.” diyor. Eksik bıraktığı işlemi belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
- Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
6. Katsayı değişince entalpi · 12 puan
2CO(g)+O₂(g)→2CO₂(g). ΔH°f(CO)=−111; ΔH°f(CO₂)=−394; ΔH°f(O₂)=0 kJ/mol.
Yazılan tepkimenin ΔH° değerini hesaplayınız.1 mol CO’nun aynı koşullarda tamamen yanması için entalpi değişimini bulunuz.
Örnek yanıtı gör
ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
- ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
7. Suyun hâli neden önemli? · 12 puan
H₂(g)+½O₂(g)→H₂O için verilen ΔH°f değerleri: H₂O(sıvı)=−286 kJ/mol; H₂O(gaz)=−242 kJ/mol. Elementlerin standart oluşum entalpileri 0’dır.
İki tepkimenin enerji farkını hesaplayınız.1 mol su buharının sıvılaşması için ΔH değerini bulunuz ve fiziksel hâli yazmadan entalpi verilmesinin sorununu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Fark 44 kJ/mol’dür. H₂O(g)→H₂O(sıvı) içinΔH=−286−(−242)=−44 kJ/mol. Sıvılaşmada enerji açığa çıkar. Maddelerin hâli entalpi değerini değiştirdiği için belirtilmelidir.
- Fark 44 kJ/mol’dür. H₂O(g)→H₂O(sıvı) içinΔH=−286−(−242)=−44 kJ/mol. Sıvılaşmada enerji açığa çıkar. Maddelerin hâli entalpi değerini değiştirdiği için belirtilmelidir.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Yakıt hipotezini sınama · 20 puan
Bir deneyde aynı yakıttan 0,5 g, 1,0 g ve 1,5 g yakılarak suya sırasıyla 8, 16 ve 24 kJ enerji aktarıldığı ölçülüyor. Yakma düzeneği ve ısı kaybı koşulları aynı tutuluyor.
Kütle ile aktarılan enerji arasında sınanabilir bir hipotez kurunuz. Verilerle hipotezi kontrol ediniz; 2,0 g için tahmin yapıp tahminin bir koşulunu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
- Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
2. Eşit kütlede iki enerji kaynağı · 20 puan
Öğrenciler “eşit kütledeP yakıtı, Q’dan daha fazla enerji aktarır” hipotezini kuruyor. İlk denemede 1 gP,200 g suyu;1 gQ,400 g suyu ısıtıyor. Her iki suyun sıcaklığı 10 °C artıyor. Isı kaybı ihmal edilecek ve su içinc=4,2 J/(g· °C) alınacaktır.
Suya aktarılan enerjileri hesaplayınız ve hipotezi veriye göre değerlendiriniz. Sonraki karşılaştırmada ölçümü daha doğrudan yapmak için hangi koşulu eşitleyeceğinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
P:200×4,2×10=8400 J. Q:400×4,2×10=16800 J. Bu ölçümler hipotezi desteklemez; Q daha fazla enerji aktarır. Su kütlesi eşitlenebilir, diğer düzenek ve başlangıç koşulları da korunur.
- q=mcΔT ile her ölçümde enerji hesaplanır.
- AynıΔT’nin, farklı su kütlesinde aynı enerji anlamına gelmediği görülür.
3. Bağ enerjisinden ısı değişimi · 16 puan
H₂(g)+Cl₂(g)→2HCl(g). Ortalama bağ enerjileri: H–H 436, Cl–Cl 243, H–Cl 431 kJ/mol.
Kırılan ve oluşan bağlar için enerji toplamlarını bulunuz. ΔH≈kırılan−oluşan bağıntısıyla entalpi değişimini hesaplayıp tepkimeyi sınıflandırınız.
Örnek yanıtı gör
Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
- Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
4. Oluşum verisiyle yanma · 16 puan
CH₄(g)+2O₂(g)→CO₂(g)+2H₂O(sıvı). ΔH°f değerleri kJ/mol: CH₄−75; CO₂−394; H₂O(sıvı)−286; O₂0.
Standart tepkime entalpisini hesaplayınız. Bir öğrenci “Sonuç, ürünlerin oluşum entalpileri toplamıdır.” diyor. Eksik bıraktığı işlemi belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
- Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
5. Katsayı değişince entalpi · 12 puan
2CO(g)+O₂(g)→2CO₂(g). ΔH°f(CO)=−111; ΔH°f(CO₂)=−394; ΔH°f(O₂)=0 kJ/mol.
Yazılan tepkimenin ΔH° değerini hesaplayınız.1 mol CO’nun aynı koşullarda tamamen yanması için entalpi değişimini bulunuz.
Örnek yanıtı gör
ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
- ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
6. Her çarpışma tepkime mi? · 16 puan
Bir modelde üç moleküler çarpışma gözleniyor. A: enerji eşik altında, yönelim uygun, ürün yok. B: enerji eşik üstünde, yönelim uygun değil, ürün yok. C: enerji eşik üstünde, yönelim uygun, ürün var.
Verileri kullanarak etkili çarpışma için iki koşul çıkarınız. A ve B’nin ayrı ayrı neden sonuç vermediğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Yeterli enerji ve uygun yönelim birlikte gerekir. A’da enerji yetersizdir; B’de yönelim uygun değildir. C her iki koşulu sağlar.
- Yeterli enerji ve uygun yönelim birlikte gerekir. A’da enerji yetersizdir; B’de yönelim uygun değildir. C her iki koşulu sağlar.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Çözünmede enerji alışverişi · 12 puan
İki yalıtılmış kaba eşit miktarda ve 20 °C’de su konuyor. X ve Y tuzları da başlangıçta 20 °C’dedir. Eşit kütledeki X ve Y tuzları ayrı kaplarda tamamen çözündüğünde sıcaklıklar sırasıyla 26 °C ve 16 °C oluyor. Kaplarla dış ortam arasında ısı alışverişi ihmal ediliyor.
X ve Y’nin çözünmelerini enerji alışverişine göre sınıflandırınız. Karşılaştırmanın güvenilir olması için iki kontrol koşulu yazınız ve gözlemin fiziksel/kimyasal ayrımı tek başına kanıtlayıp kanıtlamadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
- X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
2. Yakıt hipotezini sınama · 16 puan
Bir deneyde aynı yakıttan 0,5 g, 1,0 g ve 1,5 g yakılarak suya sırasıyla 8, 16 ve 24 kJ enerji aktarıldığı ölçülüyor. Yakma düzeneği ve ısı kaybı koşulları aynı tutuluyor.
Kütle ile aktarılan enerji arasında sınanabilir bir hipotez kurunuz. Verilerle hipotezi kontrol ediniz; 2,0 g için tahmin yapıp tahminin bir koşulunu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
- Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
3. Bağ enerjisinden ısı değişimi · 16 puan
H₂(g)+Cl₂(g)→2HCl(g). Ortalama bağ enerjileri: H–H 436, Cl–Cl 243, H–Cl 431 kJ/mol.
Kırılan ve oluşan bağlar için enerji toplamlarını bulunuz. ΔH≈kırılan−oluşan bağıntısıyla entalpi değişimini hesaplayıp tepkimeyi sınıflandırınız.
Örnek yanıtı gör
Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
- Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
4. Oluşum verisiyle yanma · 16 puan
CH₄(g)+2O₂(g)→CO₂(g)+2H₂O(sıvı). ΔH°f değerleri kJ/mol: CH₄−75; CO₂−394; H₂O(sıvı)−286; O₂0.
Standart tepkime entalpisini hesaplayınız. Bir öğrenci “Sonuç, ürünlerin oluşum entalpileri toplamıdır.” diyor. Eksik bıraktığı işlemi belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
- Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
5. Katsayı değişince entalpi · 12 puan
2CO(g)+O₂(g)→2CO₂(g). ΔH°f(CO)=−111; ΔH°f(CO₂)=−394; ΔH°f(O₂)=0 kJ/mol.
Yazılan tepkimenin ΔH° değerini hesaplayınız.1 mol CO’nun aynı koşullarda tamamen yanması için entalpi değişimini bulunuz.
Örnek yanıtı gör
ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
- ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
6. Suyun hâli neden önemli? · 12 puan
H₂(g)+½O₂(g)→H₂O için verilen ΔH°f değerleri: H₂O(sıvı)=−286 kJ/mol; H₂O(gaz)=−242 kJ/mol. Elementlerin standart oluşum entalpileri 0’dır.
İki tepkimenin enerji farkını hesaplayınız.1 mol su buharının sıvılaşması için ΔH değerini bulunuz ve fiziksel hâli yazmadan entalpi verilmesinin sorununu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Fark 44 kJ/mol’dür. H₂O(g)→H₂O(sıvı) içinΔH=−286−(−242)=−44 kJ/mol. Sıvılaşmada enerji açığa çıkar. Maddelerin hâli entalpi değerini değiştirdiği için belirtilmelidir.
- Fark 44 kJ/mol’dür. H₂O(g)→H₂O(sıvı) içinΔH=−286−(−242)=−44 kJ/mol. Sıvılaşmada enerji açığa çıkar. Maddelerin hâli entalpi değerini değiştirdiği için belirtilmelidir.
7. Her çarpışma tepkime mi? · 16 puan
Bir modelde üç moleküler çarpışma gözleniyor. A: enerji eşik altında, yönelim uygun, ürün yok. B: enerji eşik üstünde, yönelim uygun değil, ürün yok. C: enerji eşik üstünde, yönelim uygun, ürün var.
Verileri kullanarak etkili çarpışma için iki koşul çıkarınız. A ve B’nin ayrı ayrı neden sonuç vermediğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Yeterli enerji ve uygun yönelim birlikte gerekir. A’da enerji yetersizdir; B’de yönelim uygun değildir. C her iki koşulu sağlar.
- Yeterli enerji ve uygun yönelim birlikte gerekir. A’da enerji yetersizdir; B’de yönelim uygun değildir. C her iki koşulu sağlar.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Çözünmede enerji alışverişi · 15 puan
İki yalıtılmış kaba eşit miktarda ve 20 °C’de su konuyor. X ve Y tuzları da başlangıçta 20 °C’dedir. Eşit kütledeki X ve Y tuzları ayrı kaplarda tamamen çözündüğünde sıcaklıklar sırasıyla 26 °C ve 16 °C oluyor. Kaplarla dış ortam arasında ısı alışverişi ihmal ediliyor.
X ve Y’nin çözünmelerini enerji alışverişine göre sınıflandırınız. Karşılaştırmanın güvenilir olması için iki kontrol koşulu yazınız ve gözlemin fiziksel/kimyasal ayrımı tek başına kanıtlayıp kanıtlamadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
- X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
2. Yakıt hipotezini sınama · 20 puan
Bir deneyde aynı yakıttan 0,5 g, 1,0 g ve 1,5 g yakılarak suya sırasıyla 8, 16 ve 24 kJ enerji aktarıldığı ölçülüyor. Yakma düzeneği ve ısı kaybı koşulları aynı tutuluyor.
Kütle ile aktarılan enerji arasında sınanabilir bir hipotez kurunuz. Verilerle hipotezi kontrol ediniz; 2,0 g için tahmin yapıp tahminin bir koşulunu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
- Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
3. Eşit kütlede iki enerji kaynağı · 17 puan
Öğrenciler “eşit kütledeP yakıtı, Q’dan daha fazla enerji aktarır” hipotezini kuruyor. İlk denemede 1 gP,200 g suyu;1 gQ,400 g suyu ısıtıyor. Her iki suyun sıcaklığı 10 °C artıyor. Isı kaybı ihmal edilecek ve su içinc=4,2 J/(g· °C) alınacaktır.
Suya aktarılan enerjileri hesaplayınız ve hipotezi veriye göre değerlendiriniz. Sonraki karşılaştırmada ölçümü daha doğrudan yapmak için hangi koşulu eşitleyeceğinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
P:200×4,2×10=8400 J. Q:400×4,2×10=16800 J. Bu ölçümler hipotezi desteklemez; Q daha fazla enerji aktarır. Su kütlesi eşitlenebilir, diğer düzenek ve başlangıç koşulları da korunur.
- q=mcΔT ile her ölçümde enerji hesaplanır.
- AynıΔT’nin, farklı su kütlesinde aynı enerji anlamına gelmediği görülür.
4. Bağ enerjisinden ısı değişimi · 16 puan
H₂(g)+Cl₂(g)→2HCl(g). Ortalama bağ enerjileri: H–H 436, Cl–Cl 243, H–Cl 431 kJ/mol.
Kırılan ve oluşan bağlar için enerji toplamlarını bulunuz. ΔH≈kırılan−oluşan bağıntısıyla entalpi değişimini hesaplayıp tepkimeyi sınıflandırınız.
Örnek yanıtı gör
Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
- Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
5. Oluşum verisiyle yanma · 16 puan
CH₄(g)+2O₂(g)→CO₂(g)+2H₂O(sıvı). ΔH°f değerleri kJ/mol: CH₄−75; CO₂−394; H₂O(sıvı)−286; O₂0.
Standart tepkime entalpisini hesaplayınız. Bir öğrenci “Sonuç, ürünlerin oluşum entalpileri toplamıdır.” diyor. Eksik bıraktığı işlemi belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
- Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
6. Her çarpışma tepkime mi? · 16 puan
Bir modelde üç moleküler çarpışma gözleniyor. A: enerji eşik altında, yönelim uygun, ürün yok. B: enerji eşik üstünde, yönelim uygun değil, ürün yok. C: enerji eşik üstünde, yönelim uygun, ürün var.
Verileri kullanarak etkili çarpışma için iki koşul çıkarınız. A ve B’nin ayrı ayrı neden sonuç vermediğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Yeterli enerji ve uygun yönelim birlikte gerekir. A’da enerji yetersizdir; B’de yönelim uygun değildir. C her iki koşulu sağlar.
- Yeterli enerji ve uygun yönelim birlikte gerekir. A’da enerji yetersizdir; B’de yönelim uygun değildir. C her iki koşulu sağlar.
Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Çözünmede enerji alışverişi · 12 puan
İki yalıtılmış kaba eşit miktarda ve 20 °C’de su konuyor. X ve Y tuzları da başlangıçta 20 °C’dedir. Eşit kütledeki X ve Y tuzları ayrı kaplarda tamamen çözündüğünde sıcaklıklar sırasıyla 26 °C ve 16 °C oluyor. Kaplarla dış ortam arasında ısı alışverişi ihmal ediliyor.
X ve Y’nin çözünmelerini enerji alışverişine göre sınıflandırınız. Karşılaştırmanın güvenilir olması için iki kontrol koşulu yazınız ve gözlemin fiziksel/kimyasal ayrımı tek başına kanıtlayıp kanıtlamadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
- X çözünmesi çevresindeki çözeltiyi ısıttığı için ekzotermik, Y soğuttuğu için endotermiktir. Su miktarı, başlangıç sıcaklığı, kapların yalıtımı ve tuz miktarı kontrol edilebilir. Sıcaklık değişimi enerji alışverişini gösterir; tek başına yeni madde oluştuğunu kanıtlamaz.
2. Yakıt hipotezini sınama · 16 puan
Bir deneyde aynı yakıttan 0,5 g, 1,0 g ve 1,5 g yakılarak suya sırasıyla 8, 16 ve 24 kJ enerji aktarıldığı ölçülüyor. Yakma düzeneği ve ısı kaybı koşulları aynı tutuluyor.
Kütle ile aktarılan enerji arasında sınanabilir bir hipotez kurunuz. Verilerle hipotezi kontrol ediniz; 2,0 g için tahmin yapıp tahminin bir koşulunu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
- Aynı koşullarda aktarılan enerji yakıt kütlesiyle doğru orantılıdır. E/m her ölçümde 16 kJ/g’dır. Aynı verim ve koşullar sürerse 2,0 g için 32 kJ beklenir.
3. Eşit kütlede iki enerji kaynağı · 16 puan
Öğrenciler “eşit kütledeP yakıtı, Q’dan daha fazla enerji aktarır” hipotezini kuruyor. İlk denemede 1 gP,200 g suyu;1 gQ,400 g suyu ısıtıyor. Her iki suyun sıcaklığı 10 °C artıyor. Isı kaybı ihmal edilecek ve su içinc=4,2 J/(g· °C) alınacaktır.
Suya aktarılan enerjileri hesaplayınız ve hipotezi veriye göre değerlendiriniz. Sonraki karşılaştırmada ölçümü daha doğrudan yapmak için hangi koşulu eşitleyeceğinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
P:200×4,2×10=8400 J. Q:400×4,2×10=16800 J. Bu ölçümler hipotezi desteklemez; Q daha fazla enerji aktarır. Su kütlesi eşitlenebilir, diğer düzenek ve başlangıç koşulları da korunur.
- q=mcΔT ile her ölçümde enerji hesaplanır.
- AynıΔT’nin, farklı su kütlesinde aynı enerji anlamına gelmediği görülür.
4. Bağ enerjisinden ısı değişimi · 16 puan
H₂(g)+Cl₂(g)→2HCl(g). Ortalama bağ enerjileri: H–H 436, Cl–Cl 243, H–Cl 431 kJ/mol.
Kırılan ve oluşan bağlar için enerji toplamlarını bulunuz. ΔH≈kırılan−oluşan bağıntısıyla entalpi değişimini hesaplayıp tepkimeyi sınıflandırınız.
Örnek yanıtı gör
Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
- Kırılan bağlar 436+243=679 kJ; oluşan bağlar 2×431=862 kJ. ΔH≈679−862=−183 kJ; yazılan denklem için ekzotermiktir.
5. Oluşum verisiyle yanma · 16 puan
CH₄(g)+2O₂(g)→CO₂(g)+2H₂O(sıvı). ΔH°f değerleri kJ/mol: CH₄−75; CO₂−394; H₂O(sıvı)−286; O₂0.
Standart tepkime entalpisini hesaplayınız. Bir öğrenci “Sonuç, ürünlerin oluşum entalpileri toplamıdır.” diyor. Eksik bıraktığı işlemi belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
- Ürünler−394+2(−286)=−966; girenler−75. ΔH°=−966−(−75)=−891 kJ. Girenlerin oluşum entalpileri toplamı da çıkarılmalıdır.
6. Katsayı değişince entalpi · 12 puan
2CO(g)+O₂(g)→2CO₂(g). ΔH°f(CO)=−111; ΔH°f(CO₂)=−394; ΔH°f(O₂)=0 kJ/mol.
Yazılan tepkimenin ΔH° değerini hesaplayınız.1 mol CO’nun aynı koşullarda tamamen yanması için entalpi değişimini bulunuz.
Örnek yanıtı gör
ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
- ΔH°=2(−394)−2(−111)=−566 kJ. Yazılan denklem 2 mol CO içerdiğinden 1 mol için−283 kJ olur.
7. Suyun hâli neden önemli? · 12 puan
H₂(g)+½O₂(g)→H₂O için verilen ΔH°f değerleri: H₂O(sıvı)=−286 kJ/mol; H₂O(gaz)=−242 kJ/mol. Elementlerin standart oluşum entalpileri 0’dır.
İki tepkimenin enerji farkını hesaplayınız.1 mol su buharının sıvılaşması için ΔH değerini bulunuz ve fiziksel hâli yazmadan entalpi verilmesinin sorununu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Fark 44 kJ/mol’dür. H₂O(g)→H₂O(sıvı) içinΔH=−286−(−242)=−44 kJ/mol. Sıvılaşmada enerji açığa çıkar. Maddelerin hâli entalpi değerini değiştirdiği için belirtilmelidir.
- Fark 44 kJ/mol’dür. H₂O(g)→H₂O(sıvı) içinΔH=−286−(−242)=−44 kJ/mol. Sıvılaşmada enerji açığa çıkar. Maddelerin hâli entalpi değerini değiştirdiği için belirtilmelidir.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.