7 soru · 100 puan
4 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
11. Sınıf Fizik
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
4 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
4 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
4 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
4 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Serbest düşme örüntüsü · 12 puan
Hava direncinin ihmal edildiği bir deney modelinde cisim serbest bırakılıyor. Aşağı yön pozitiftir; hız verileri aşağıdadır.
| t (s) | v (m/s) |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 10 |
| 2 | 20 |
| 3 | 30 |
Eşit zaman aralıklarındaki hız değişimlerini kullanarak ivmenin sabit olup olmadığına karar veriniz. İvmenin büyüklüğü ve yönünü yazınız. Cismin hızı sıfır olduğu bırakılma anında ivmesi de sıfır mıdır?
Örnek yanıtı gör
Her saniyede hız +10 m/s değişir; ivme sabit 10 m/s² aşağıdır. Bırakılma anındaki hızın sıfır olması, yerçekimi ivmesinin sıfır olduğu anlamına gelmez; o anda da ivme aşağı yönlüdür.
- Her aralık için Δv/Δt hesapla.
- Hızın anlık değeriyle değişim oranını ayır.
2. Kütle değişince düşme · 12 puan
Vakum ortamında aynı yükseklikten, aynı anda serbest bırakılan 0,2 kg ve 0,8 kg iki kürenin hızları her saniyede aynı miktarda artıyor ve küreler zemine aynı anda ulaşıyor.
Veriden düşme ivmesinin kütleyle ilişkisi hakkında bir çıkarım yapınız. Ağır küreye daha büyük yerçekimi kuvveti etki etmesinin neden daha büyük ivmeyi zorunlu kılmadığını F=ma ve ağırlık bağıntısıyla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Aynı yerde ve hava direnci yokken serbest düşme ivmesi kütleden bağımsızdır. Ağırlık mg, hareket denklemi ma=mg olduğundan a=g; büyük kütleyle yerçekimi kuvveti aynı oranda artar.
- Aynı sürelerde eşit hız değişimini aynı ivme olarak yorumla.
- ma=mg eşitliğinde kütlenin sadeleştiğini göster.
3. Yatay atışın iki bileşeni · 18 puan
Hava direncinin olmadığı modelde bir cisim yatay atılıyor. Başlangıç noktası x=0,y=0; x sağa, y aşağı pozitiftir. Cisim, ilk 4 s boyunca yere çarpmadan hareket etmektedir.
| t (s) | x (m) | y (m) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 |
| 1 | 10 | 5 |
| 2 | 20 | 20 |
| 3 | 30 | 45 |
Tablodan yatay hız ve yatay ivme için çıkarım yapınız. Düşey konumu zamana bağlayan modeli ve düşey ivmeyi belirleyiniz. İki hareketin birlikte gerçekleşmesini kullanarak 4. saniyedeki x ve y konumlarını tahmin ediniz.
Örnek yanıtı gör
x her saniye 10 m artar; vₓ=10 m/s ve aₓ=0. y=5t² olduğundan başlangıç düşey hız sıfır, aᵧ=10 m/s² aşağıdır. 4 s’de x=40 m,y=80 m. Aynı zaman iki bileşende ortaktır.
- Yatayda eşit konum artışlarını, düşeyde t² örüntüsünü bul.
- Her iki modele aynı t değerini uygula.
4. Tepe noktasında hareket · 18 puan
Bir cisim eğik atılıyor. Hava direnci yok, g=10 m/s². Yatay hız her anda sağa 12 m/s; başlangıç düşey hızı yukarı 20 m/s. Yukarı pozitif seçiliyor.
1, 2 ve 3. saniyelerde düşey hızları bulunuz. Bu örüntüden düşey ivmeyi yorumlayınız. Tepe noktasında cismin toplam hızı ve ivmesi sıfır mıdır? Bileşenleriyle açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
vᵧ=20−10t ile sırasıyla +10,0,−10 m/s; düşey ivme −10 m/s²’dir. Tepe 2 s’de düşey hız sıfırdır ama yatay hız 12 m/s olduğundan toplam hız sıfır değildir. İvme de her an 10 m/s² aşağıdır.
- Her saniyede düşey hızın 10 m/s azaldığını kullan.
- Tepe noktasında yatay bileşeni ve yerçekimi etkisini koru.
5. Kuvvet–ivme deneyleri · 12 puan
Yatay ve sürtünmesi ihmal edilen pistte aynı arabanın net kuvvet ile ivmesi kaydediliyor.
| Net kuvvet (N) | İvme (m/s²) |
|---|---|
| 2 | 1 |
| 4 | 2 |
| 6 | 3 |
Verilerden net kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi kurunuz ve arabanın kütlesini bulunuz. Aynı net 4 N kuvvet, kütlesi iki kat olan arabaya uygulanırsa ivme ne olur? Çıkarımınızı Newton yasasıyla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Net kuvvet/ivme oranı her satırda 2 kg’dır; sabit kütlede ivme net kuvvetle doğru orantılıdır. Kütle 4 kg olduğunda a=4/4=1 m/s² olur. İlişki F_net=ma’dır.
- F/a oranını farklı satırlarda karşılaştır.
- Kütle değişiminde aynı net kuvveti koruyarak a=F/m uygula.
6. Çarpışmada eşit kuvvetler · 12 puan
Kütleleri 1 kg ve 2 kg olan iki araba yatay sürtünmesiz rayda birbirini yayla itiyor. Etkileşim sırasında kuvvet sensörleri eşit büyüklükte ve zıt yönlü değerler kaydediyor.
Sensör kaydını Newton’ın üçüncü yasasıyla açıklayınız. Bu kuvvetler neden tek araba üzerinde birbirini dengelemez? Aynı anda 1 kg arabanın ivme büyüklüğü 6 m/s² ise 2 kg arabanın ivme büyüklüğünü bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Arabalar birbirlerine eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvet uygular. Etki ve tepki farklı cisimlere etki ettiğinden tek cismin kuvvet toplamında birbirini götürmez. Kuvvet 1·6=6 N; ikinci ivme 6/2=3 m/s², diğer yöne doğrudur.
- Etki-tepki çiftinin hangi cisimlere etki ettiğini ayır.
- Eşit kuvvetin farklı kütlelerdeki ivmelerini F=ma ile hesapla.
7. Serbest cisim diyagramı · 16 puan
2 kg’lık bir kutu yatay masada sağa 10 N kuvvetle çekiliyor. Kutu sağa hareket ederken sürtünme 4 N sola etki ediyor. g=10 m/s²; düşey ivme yok.
Yalnız kutuya etki eden kuvvetleri serbest cisim diyagramında gösteriniz. Normal kuvveti ve yatay ivmeyi bulunuz. Diyagrama ayrıca “hareket kuvveti” eklenip eklenmeyeceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Kutuya aşağı 20 N ağırlık, yukarı 20 N normal, sağa 10 N çekme ve sola 4 N sürtünme etkir. Net yatay kuvvet 6 N sağa; a=6/2=3 m/s² sağa. Hareket kuvveti adlı ek bir kuvvet yoktur; gerçek etkileşimler çizilir.
- Düşey denge ile normal kuvveti belirle.
- Yatay bileşkeyi kütleye böl.
- Diyagramda yalnız kutunun yaşadığı etkileşimlere yer ver.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Serbest düşme örüntüsü · 15 puan
Hava direncinin ihmal edildiği bir deney modelinde cisim serbest bırakılıyor. Aşağı yön pozitiftir; hız verileri aşağıdadır.
| t (s) | v (m/s) |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 10 |
| 2 | 20 |
| 3 | 30 |
Eşit zaman aralıklarındaki hız değişimlerini kullanarak ivmenin sabit olup olmadığına karar veriniz. İvmenin büyüklüğü ve yönünü yazınız. Cismin hızı sıfır olduğu bırakılma anında ivmesi de sıfır mıdır?
Örnek yanıtı gör
Her saniyede hız +10 m/s değişir; ivme sabit 10 m/s² aşağıdır. Bırakılma anındaki hızın sıfır olması, yerçekimi ivmesinin sıfır olduğu anlamına gelmez; o anda da ivme aşağı yönlüdür.
- Her aralık için Δv/Δt hesapla.
- Hızın anlık değeriyle değişim oranını ayır.
2. Düşme iddiasını kanıtla · 18 puan
Aynı yükseklikten bırakılan metal bilye ve kâğıdın havada farklı zamanlarda yere ulaştığı görülüyor. Aynı deney havası alınmış kapta yapıldığında, ölçüm belirsizliği içinde aynı anda ulaşıyorlar.
“Ağır cisimler yerçekimi nedeniyle her ortamda daha büyük ivmeyle düşer.” iddiasını iki deneyin kanıtlarını kullanarak değerlendiriniz. Havada gözlenen fark için hangi etki dikkate alınmalıdır? Karşılaştırmada sabit tutulması gereken iki başlangıç koşulunu yazınız.
Örnek yanıtı gör
Vakum deneyi iddianın her ortamda geçerli olmadığını gösterir; aynı yerde serbest düşme ivmesi kütleden bağımsızdır. Havadaki fark için hava direnci ve biçim/yüzey özellikleri dikkate alınmalıdır. Aynı yükseklik ve aynı anda sıfır başlangıç hızıyla bırakma korunmalıdır.
- Hava bulunan ve bulunmayan koşulları karşılaştır.
- İddianın evrenselliğini vakum sonucuyla sınırla.
3. Yatay atışın iki bileşeni · 23 puan
Hava direncinin olmadığı modelde bir cisim yatay atılıyor. Başlangıç noktası x=0,y=0; x sağa, y aşağı pozitiftir. Cisim, ilk 4 s boyunca yere çarpmadan hareket etmektedir.
| t (s) | x (m) | y (m) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 |
| 1 | 10 | 5 |
| 2 | 20 | 20 |
| 3 | 30 | 45 |
Tablodan yatay hız ve yatay ivme için çıkarım yapınız. Düşey konumu zamana bağlayan modeli ve düşey ivmeyi belirleyiniz. İki hareketin birlikte gerçekleşmesini kullanarak 4. saniyedeki x ve y konumlarını tahmin ediniz.
Örnek yanıtı gör
x her saniye 10 m artar; vₓ=10 m/s ve aₓ=0. y=5t² olduğundan başlangıç düşey hız sıfır, aᵧ=10 m/s² aşağıdır. 4 s’de x=40 m,y=80 m. Aynı zaman iki bileşende ortaktır.
- Yatayda eşit konum artışlarını, düşeyde t² örüntüsünü bul.
- Her iki modele aynı t değerini uygula.
4. Tepe noktasında hareket · 20 puan
Bir cisim eğik atılıyor. Hava direnci yok, g=10 m/s². Yatay hız her anda sağa 12 m/s; başlangıç düşey hızı yukarı 20 m/s. Yukarı pozitif seçiliyor.
1, 2 ve 3. saniyelerde düşey hızları bulunuz. Bu örüntüden düşey ivmeyi yorumlayınız. Tepe noktasında cismin toplam hızı ve ivmesi sıfır mıdır? Bileşenleriyle açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
vᵧ=20−10t ile sırasıyla +10,0,−10 m/s; düşey ivme −10 m/s²’dir. Tepe 2 s’de düşey hız sıfırdır ama yatay hız 12 m/s olduğundan toplam hız sıfır değildir. İvme de her an 10 m/s² aşağıdır.
- Her saniyede düşey hızın 10 m/s azaldığını kullan.
- Tepe noktasında yatay bileşeni ve yerçekimi etkisini koru.
5. Kuvvet–ivme deneyleri · 12 puan
Yatay ve sürtünmesi ihmal edilen pistte aynı arabanın net kuvvet ile ivmesi kaydediliyor.
| Net kuvvet (N) | İvme (m/s²) |
|---|---|
| 2 | 1 |
| 4 | 2 |
| 6 | 3 |
Verilerden net kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi kurunuz ve arabanın kütlesini bulunuz. Aynı net 4 N kuvvet, kütlesi iki kat olan arabaya uygulanırsa ivme ne olur? Çıkarımınızı Newton yasasıyla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Net kuvvet/ivme oranı her satırda 2 kg’dır; sabit kütlede ivme net kuvvetle doğru orantılıdır. Kütle 4 kg olduğunda a=4/4=1 m/s² olur. İlişki F_net=ma’dır.
- F/a oranını farklı satırlarda karşılaştır.
- Kütle değişiminde aynı net kuvveti koruyarak a=F/m uygula.
6. Çarpışmada eşit kuvvetler · 12 puan
Kütleleri 1 kg ve 2 kg olan iki araba yatay sürtünmesiz rayda birbirini yayla itiyor. Etkileşim sırasında kuvvet sensörleri eşit büyüklükte ve zıt yönlü değerler kaydediyor.
Sensör kaydını Newton’ın üçüncü yasasıyla açıklayınız. Bu kuvvetler neden tek araba üzerinde birbirini dengelemez? Aynı anda 1 kg arabanın ivme büyüklüğü 6 m/s² ise 2 kg arabanın ivme büyüklüğünü bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Arabalar birbirlerine eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvet uygular. Etki ve tepki farklı cisimlere etki ettiğinden tek cismin kuvvet toplamında birbirini götürmez. Kuvvet 1·6=6 N; ikinci ivme 6/2=3 m/s², diğer yöne doğrudur.
- Etki-tepki çiftinin hangi cisimlere etki ettiğini ayır.
- Eşit kuvvetin farklı kütlelerdeki ivmelerini F=ma ile hesapla.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Serbest düşme örüntüsü · 15 puan
Hava direncinin ihmal edildiği bir deney modelinde cisim serbest bırakılıyor. Aşağı yön pozitiftir; hız verileri aşağıdadır.
| t (s) | v (m/s) |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 10 |
| 2 | 20 |
| 3 | 30 |
Eşit zaman aralıklarındaki hız değişimlerini kullanarak ivmenin sabit olup olmadığına karar veriniz. İvmenin büyüklüğü ve yönünü yazınız. Cismin hızı sıfır olduğu bırakılma anında ivmesi de sıfır mıdır?
Örnek yanıtı gör
Her saniyede hız +10 m/s değişir; ivme sabit 10 m/s² aşağıdır. Bırakılma anındaki hızın sıfır olması, yerçekimi ivmesinin sıfır olduğu anlamına gelmez; o anda da ivme aşağı yönlüdür.
- Her aralık için Δv/Δt hesapla.
- Hızın anlık değeriyle değişim oranını ayır.
2. Yatay atışın iki bileşeni · 21 puan
Hava direncinin olmadığı modelde bir cisim yatay atılıyor. Başlangıç noktası x=0,y=0; x sağa, y aşağı pozitiftir. Cisim, ilk 4 s boyunca yere çarpmadan hareket etmektedir.
| t (s) | x (m) | y (m) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 |
| 1 | 10 | 5 |
| 2 | 20 | 20 |
| 3 | 30 | 45 |
Tablodan yatay hız ve yatay ivme için çıkarım yapınız. Düşey konumu zamana bağlayan modeli ve düşey ivmeyi belirleyiniz. İki hareketin birlikte gerçekleşmesini kullanarak 4. saniyedeki x ve y konumlarını tahmin ediniz.
Örnek yanıtı gör
x her saniye 10 m artar; vₓ=10 m/s ve aₓ=0. y=5t² olduğundan başlangıç düşey hız sıfır, aᵧ=10 m/s² aşağıdır. 4 s’de x=40 m,y=80 m. Aynı zaman iki bileşende ortaktır.
- Yatayda eşit konum artışlarını, düşeyde t² örüntüsünü bul.
- Her iki modele aynı t değerini uygula.
3. Tepe noktasında hareket · 20 puan
Bir cisim eğik atılıyor. Hava direnci yok, g=10 m/s². Yatay hız her anda sağa 12 m/s; başlangıç düşey hızı yukarı 20 m/s. Yukarı pozitif seçiliyor.
1, 2 ve 3. saniyelerde düşey hızları bulunuz. Bu örüntüden düşey ivmeyi yorumlayınız. Tepe noktasında cismin toplam hızı ve ivmesi sıfır mıdır? Bileşenleriyle açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
vᵧ=20−10t ile sırasıyla +10,0,−10 m/s; düşey ivme −10 m/s²’dir. Tepe 2 s’de düşey hız sıfırdır ama yatay hız 12 m/s olduğundan toplam hız sıfır değildir. İvme de her an 10 m/s² aşağıdır.
- Her saniyede düşey hızın 10 m/s azaldığını kullan.
- Tepe noktasında yatay bileşeni ve yerçekimi etkisini koru.
4. Kuvvet–ivme deneyleri · 12 puan
Yatay ve sürtünmesi ihmal edilen pistte aynı arabanın net kuvvet ile ivmesi kaydediliyor.
| Net kuvvet (N) | İvme (m/s²) |
|---|---|
| 2 | 1 |
| 4 | 2 |
| 6 | 3 |
Verilerden net kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi kurunuz ve arabanın kütlesini bulunuz. Aynı net 4 N kuvvet, kütlesi iki kat olan arabaya uygulanırsa ivme ne olur? Çıkarımınızı Newton yasasıyla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Net kuvvet/ivme oranı her satırda 2 kg’dır; sabit kütlede ivme net kuvvetle doğru orantılıdır. Kütle 4 kg olduğunda a=4/4=1 m/s² olur. İlişki F_net=ma’dır.
- F/a oranını farklı satırlarda karşılaştır.
- Kütle değişiminde aynı net kuvveti koruyarak a=F/m uygula.
5. Çarpışmada eşit kuvvetler · 12 puan
Kütleleri 1 kg ve 2 kg olan iki araba yatay sürtünmesiz rayda birbirini yayla itiyor. Etkileşim sırasında kuvvet sensörleri eşit büyüklükte ve zıt yönlü değerler kaydediyor.
Sensör kaydını Newton’ın üçüncü yasasıyla açıklayınız. Bu kuvvetler neden tek araba üzerinde birbirini dengelemez? Aynı anda 1 kg arabanın ivme büyüklüğü 6 m/s² ise 2 kg arabanın ivme büyüklüğünü bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Arabalar birbirlerine eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvet uygular. Etki ve tepki farklı cisimlere etki ettiğinden tek cismin kuvvet toplamında birbirini götürmez. Kuvvet 1·6=6 N; ikinci ivme 6/2=3 m/s², diğer yöne doğrudur.
- Etki-tepki çiftinin hangi cisimlere etki ettiğini ayır.
- Eşit kuvvetin farklı kütlelerdeki ivmelerini F=ma ile hesapla.
6. Serbest cisim diyagramı · 20 puan
2 kg’lık bir kutu yatay masada sağa 10 N kuvvetle çekiliyor. Kutu sağa hareket ederken sürtünme 4 N sola etki ediyor. g=10 m/s²; düşey ivme yok.
Yalnız kutuya etki eden kuvvetleri serbest cisim diyagramında gösteriniz. Normal kuvveti ve yatay ivmeyi bulunuz. Diyagrama ayrıca “hareket kuvveti” eklenip eklenmeyeceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Kutuya aşağı 20 N ağırlık, yukarı 20 N normal, sağa 10 N çekme ve sola 4 N sürtünme etkir. Net yatay kuvvet 6 N sağa; a=6/2=3 m/s² sağa. Hareket kuvveti adlı ek bir kuvvet yoktur; gerçek etkileşimler çizilir.
- Düşey denge ile normal kuvveti belirle.
- Yatay bileşkeyi kütleye böl.
- Diyagramda yalnız kutunun yaşadığı etkileşimlere yer ver.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Serbest düşme örüntüsü · 12 puan
Hava direncinin ihmal edildiği bir deney modelinde cisim serbest bırakılıyor. Aşağı yön pozitiftir; hız verileri aşağıdadır.
| t (s) | v (m/s) |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 10 |
| 2 | 20 |
| 3 | 30 |
Eşit zaman aralıklarındaki hız değişimlerini kullanarak ivmenin sabit olup olmadığına karar veriniz. İvmenin büyüklüğü ve yönünü yazınız. Cismin hızı sıfır olduğu bırakılma anında ivmesi de sıfır mıdır?
Örnek yanıtı gör
Her saniyede hız +10 m/s değişir; ivme sabit 10 m/s² aşağıdır. Bırakılma anındaki hızın sıfır olması, yerçekimi ivmesinin sıfır olduğu anlamına gelmez; o anda da ivme aşağı yönlüdür.
- Her aralık için Δv/Δt hesapla.
- Hızın anlık değeriyle değişim oranını ayır.
2. Düşme iddiasını kanıtla · 14 puan
Aynı yükseklikten bırakılan metal bilye ve kâğıdın havada farklı zamanlarda yere ulaştığı görülüyor. Aynı deney havası alınmış kapta yapıldığında, ölçüm belirsizliği içinde aynı anda ulaşıyorlar.
“Ağır cisimler yerçekimi nedeniyle her ortamda daha büyük ivmeyle düşer.” iddiasını iki deneyin kanıtlarını kullanarak değerlendiriniz. Havada gözlenen fark için hangi etki dikkate alınmalıdır? Karşılaştırmada sabit tutulması gereken iki başlangıç koşulunu yazınız.
Örnek yanıtı gör
Vakum deneyi iddianın her ortamda geçerli olmadığını gösterir; aynı yerde serbest düşme ivmesi kütleden bağımsızdır. Havadaki fark için hava direnci ve biçim/yüzey özellikleri dikkate alınmalıdır. Aynı yükseklik ve aynı anda sıfır başlangıç hızıyla bırakma korunmalıdır.
- Hava bulunan ve bulunmayan koşulları karşılaştır.
- İddianın evrenselliğini vakum sonucuyla sınırla.
3. Yatay atışın iki bileşeni · 18 puan
Hava direncinin olmadığı modelde bir cisim yatay atılıyor. Başlangıç noktası x=0,y=0; x sağa, y aşağı pozitiftir. Cisim, ilk 4 s boyunca yere çarpmadan hareket etmektedir.
| t (s) | x (m) | y (m) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 |
| 1 | 10 | 5 |
| 2 | 20 | 20 |
| 3 | 30 | 45 |
Tablodan yatay hız ve yatay ivme için çıkarım yapınız. Düşey konumu zamana bağlayan modeli ve düşey ivmeyi belirleyiniz. İki hareketin birlikte gerçekleşmesini kullanarak 4. saniyedeki x ve y konumlarını tahmin ediniz.
Örnek yanıtı gör
x her saniye 10 m artar; vₓ=10 m/s ve aₓ=0. y=5t² olduğundan başlangıç düşey hız sıfır, aᵧ=10 m/s² aşağıdır. 4 s’de x=40 m,y=80 m. Aynı zaman iki bileşende ortaktır.
- Yatayda eşit konum artışlarını, düşeyde t² örüntüsünü bul.
- Her iki modele aynı t değerini uygula.
4. Tepe noktasında hareket · 18 puan
Bir cisim eğik atılıyor. Hava direnci yok, g=10 m/s². Yatay hız her anda sağa 12 m/s; başlangıç düşey hızı yukarı 20 m/s. Yukarı pozitif seçiliyor.
1, 2 ve 3. saniyelerde düşey hızları bulunuz. Bu örüntüden düşey ivmeyi yorumlayınız. Tepe noktasında cismin toplam hızı ve ivmesi sıfır mıdır? Bileşenleriyle açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
vᵧ=20−10t ile sırasıyla +10,0,−10 m/s; düşey ivme −10 m/s²’dir. Tepe 2 s’de düşey hız sıfırdır ama yatay hız 12 m/s olduğundan toplam hız sıfır değildir. İvme de her an 10 m/s² aşağıdır.
- Her saniyede düşey hızın 10 m/s azaldığını kullan.
- Tepe noktasında yatay bileşeni ve yerçekimi etkisini koru.
5. Kuvvet–ivme deneyleri · 12 puan
Yatay ve sürtünmesi ihmal edilen pistte aynı arabanın net kuvvet ile ivmesi kaydediliyor.
| Net kuvvet (N) | İvme (m/s²) |
|---|---|
| 2 | 1 |
| 4 | 2 |
| 6 | 3 |
Verilerden net kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi kurunuz ve arabanın kütlesini bulunuz. Aynı net 4 N kuvvet, kütlesi iki kat olan arabaya uygulanırsa ivme ne olur? Çıkarımınızı Newton yasasıyla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Net kuvvet/ivme oranı her satırda 2 kg’dır; sabit kütlede ivme net kuvvetle doğru orantılıdır. Kütle 4 kg olduğunda a=4/4=1 m/s² olur. İlişki F_net=ma’dır.
- F/a oranını farklı satırlarda karşılaştır.
- Kütle değişiminde aynı net kuvveti koruyarak a=F/m uygula.
6. Çarpışmada eşit kuvvetler · 11 puan
Kütleleri 1 kg ve 2 kg olan iki araba yatay sürtünmesiz rayda birbirini yayla itiyor. Etkileşim sırasında kuvvet sensörleri eşit büyüklükte ve zıt yönlü değerler kaydediyor.
Sensör kaydını Newton’ın üçüncü yasasıyla açıklayınız. Bu kuvvetler neden tek araba üzerinde birbirini dengelemez? Aynı anda 1 kg arabanın ivme büyüklüğü 6 m/s² ise 2 kg arabanın ivme büyüklüğünü bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Arabalar birbirlerine eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvet uygular. Etki ve tepki farklı cisimlere etki ettiğinden tek cismin kuvvet toplamında birbirini götürmez. Kuvvet 1·6=6 N; ikinci ivme 6/2=3 m/s², diğer yöne doğrudur.
- Etki-tepki çiftinin hangi cisimlere etki ettiğini ayır.
- Eşit kuvvetin farklı kütlelerdeki ivmelerini F=ma ile hesapla.
7. Serbest cisim diyagramı · 15 puan
2 kg’lık bir kutu yatay masada sağa 10 N kuvvetle çekiliyor. Kutu sağa hareket ederken sürtünme 4 N sola etki ediyor. g=10 m/s²; düşey ivme yok.
Yalnız kutuya etki eden kuvvetleri serbest cisim diyagramında gösteriniz. Normal kuvveti ve yatay ivmeyi bulunuz. Diyagrama ayrıca “hareket kuvveti” eklenip eklenmeyeceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Kutuya aşağı 20 N ağırlık, yukarı 20 N normal, sağa 10 N çekme ve sola 4 N sürtünme etkir. Net yatay kuvvet 6 N sağa; a=6/2=3 m/s² sağa. Hareket kuvveti adlı ek bir kuvvet yoktur; gerçek etkileşimler çizilir.
- Düşey denge ile normal kuvveti belirle.
- Yatay bileşkeyi kütleye böl.
- Diyagramda yalnız kutunun yaşadığı etkileşimlere yer ver.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.