Kimya

1. Eşit kütle, iki farklı oran

Aynı sıcaklık ve basınçta, ideal gaz kabul edilen O₂ ve CH₄ örnekleri karşılaştırılır. İki örneğin kütlesi eşittir. Toplam atom sayısı hesaplanırken bir moleküldeki bütün atomlar sayılacaktır. Gazların tepkimeye girmediği kabul edilir.

Görseldeki bilgiler: İki pistonlu kap şeması ve veri kartı: “K:8 g O₂; mol kütlesi32 g/mol”; “L:8 g CH₄; mol kütlesi16 g/mol”. Kesin bilgi: “Aynı sıcaklık ve basınçta eşit mol gaz eşit hacim kaplar.” Molekül örnekleri O₂ için iki bağlı daire; CH₄ için ortadaC ve çevrede dörtH. Kaplar ölçekli değil. Kapların içinde dekoratif moleküller yoktur. Görünür not: “Kaplar şematiktir; hacimler çizimden ölçülmez.”

L/K hacim oranı ve L/K toplam atom sayısı oranı sırasıyla kaçtır?

1. 2 ve 5
2. 2 ve 2
3. 1 ve 5
4. 4 ve 10
5. 1/2 ve 1/5

2. Kutuda hangi tanecikler kalır?

A ve B harfleri iki farklı tür atomu temsil eder. Kapalı bir model kutusunda 4 A₂ ve 9 B₂ molekülü vardır. Tepkimede oluşan tek ürün AB₃’tür. Tepkime, girenlerden biri tamamen bitinceye kadar sürer; başka ürün oluşmaz ve hiçbir atom kaybolmaz.

Görseldeki bilgiler: Sol giriş kartında “A₂ ×4” yanında iki bağlı mavi daire; “B₂ ×9” yanında iki bağlı gri daire. Ortada tepkime oku. Sağda tek örnek “AB₃” simgesi:birA’ya bağlı üçB; yanında “Ürün sayısı ve artan?” yazısı. Atom türleri harflerle de ayırt edilir; girişte çok sayıda tanecik çizip saydırma.

Tepkime sonunda oluşan AB₃ sayısı ve artan tanecik hangisidir?

1. 8 AB₃;3 B₂ artar.
2. 6 AB₃;1 A₂ artar.
3. 4 AB₃;1 B₂ artar.
4. 3 AB₃;1 A₂ artar.
5. 6 AB₃;hiçbir tanecik artmaz.

3. Alt indis sabit kalmalı

Bir öğrenci Al+O₂→Al₂O₃ tepkimesini denkleştirmek için ürün formülünü Al₂O₂ yapıyor. Diğeri formülleri koruyup yalnız katsayıları değiştiriyor.

En küçük tam sayılarla doğru katsayılar ve gerekçe hangisidir?

1. 4, 3, 2; katsayılar tanecik sayısını değiştirir, ürünün kimliğini değiştirmez.
2. 2, 1, 1; üründeki oksijen sayısı önemsenmez.
3. 2, 2, 1; iki tarafta toplam tanecik sayısı eşitlenir.
4. 1, 1, 1; formüller doğruysa atom sayımı gerekmez.
5. 4, 2, 2; Al dengesi tek başına yeterlidir.

4. Çökelti oluşunca kütle

Kapalı bir sistemde iki çözelti karıştırılınca katı çökelti oluşuyor. Başlangıç çözeltileri toplam 150 g. İşlem sonunda çökelti 12 g, kalan sıvı 138 g ölçülüyor.

Hangi yorum doğrudur?

1. Çökelti yeni oluştuğundan sistemin toplam kütlesi 162 g olmalıdır.
2. Sıvı 138 g olduğundan 12 g madde yok olmuştur.
3. Çökelti oluşması bütün atomların tür değiştirdiğini gösterir.
4. Yeni katı oluşsa da toplam kütle 150 g’dır; atomlar ürünlerde yeniden düzenlenmiştir.
5. Katı ile sıvı ayrı hâller olduğu için kütleleri toplanamaz.

5. İyon denklemindeki eksik sayı

Bir çökelme modeli Ca²⁺+a OH⁻→Ca(OH)₂ biçiminde yazılıyor. Sağdaki ürün nötrdür.

a’yı hem atom sayısı hem toplam yük üzerinden bulunuz. a=1 yazılsaydı iki açıdan hangi uyumsuzluklar oluşurdu?

6. Tepkimeleri kanıtıyla eşleştir

K olayında iki sulu çözelti karışınca az çözünen katı oluşuyor. L olayında H⁺ ile OH⁻ su oluşturuyor. M olayında bir metal elektron verip iyonlaşırken başka iyon elektron alıyor. Türler: 1 çökelme,2 asit–baz,3 redoks.

K, L ve M’yi türlerle eşleştiriniz. M’nin ayırt edici ölçütünün yalnız renk değişimi olmadığını açıklayınız.

7. Gazın hesaptaki yeri

Bir açık kap deneyinde kap hariç başlangıç maddeleri toplam 50 g’dır. Tepkime sonunda kapta 44 g madde kalır; yalnız bir gaz dışarı çıkmıştır, başka kayıp yoktur. Gaz ayrı bir sistemde yakalanabilseydi onun da kütlesi ölçülecekti.

Gazın kütlesi ve bütün maddeler birlikte sayıldığında toplam hangisidir?

1. 6 g gaz; 44 g toplam
2. 6 g gaz; 50 g toplam
3. 44 g gaz; 50 g toplam
4. 0 g gaz; 44 g toplam
5. 94 g gaz; 94 g toplam

8. Katsayıdan miktara

Tepkime 2 CO+O₂→2 CO₂ şeklindedir. Yalnız CO ve O₂ içeren başlangıç karışımı, artan madde kalmadan tepkimeye girerek 0,6 mol CO₂ oluşturuyor.

Başlangıçtaki CO ve O₂ molünü bulunuz. Katsayıların her deneyde tam 2 mol CO kullanılmasını zorunlu kılmadığını açıklayınız.

9. Molekül ile atom sayısı

Bir kapta 0,25 mol NH₃ bulunuyor. N Avogadro sayısıdır.

Molekül sayısı ve toplam atom sayısı sırasıyla hangisidir?

1. N ve 0,25 N
2. 0,25 N ve 0,75 N
3. 0,5 N ve N
4. N ve 4 N
5. 0,25 N ve N

10. İki örnekte aynı oksijen

A örneği 0,4 mol CO₂; B örneği 0,2 mol O₂ içeriyor. Tepkime olmuyor.

Oksijen atomu miktarları ve toplam molekül miktarı için doğru seçenek hangisidir?

1. A’da 0,4 mol, B’de 0,2 mol O atomu; toplam 0,6 mol molekül.
2. A’da 1,2 mol, B’de 0,4 mol O atomu; toplam 1,6 mol molekül.
3. A’da 0,8 mol, B’de 0,4 mol O atomu; toplam 0,6 mol molekül.
4. A ve B’de 0,4 mol O atomu; toplam 0,8 mol molekül.
5. A’da 0,8 mol, B’de 0,4 mol O atomu; toplam 1,2 mol molekül.

11. Çözününce tanecik türü

Bir modelde 0,2 mol CaCl₂ tamamen Ca²⁺ ve Cl⁻ iyonlarına ayrılıyor; başka süreç yok. Her formül birimi 1 Ca²⁺ ve 2 Cl⁻ veriyor.

Her iyon türünün molünü ve toplam iyon sayısını Nₐ cinsinden bulunuz. “0,2 mol toplam iyon vardır” kaydını düzeltiniz.

12. Tanecik sayısından karışım

Tepkime vermeyen bir kapta 0,5 mol He atomu ile 0,25 mol N₂ molekülü karıştırılıyor.

Toplam tanecik ve toplam atom miktarı hangisidir?

1. 0,75 mol tanecik; 0,75 mol atom
2. 1 mol tanecik; 0,75 mol atom
3. 0,5 mol tanecik; 1 mol atom
4. 1 mol tanecik; 1,5 mol atom
5. 0,75 mol tanecik; 1 mol atom

13. Eşit atom koşulu

K kabında 0,3 mol CH₄ molekülü bulunuyor. L kabına yalnız CO₂ konulacak ve iki kaptaki toplam atom sayıları eşit olacak.

L’ye konulacak CO₂ molünü bulunuz. Kaplardaki molekül sayıları da eşit olur mu?

14. Mol kaydını dönüştürme sırası

Bir NH₃ örneğinin kütlesinden hidrojen atomu sayısı bulunacak. Kartlar: K, kütleyi NH₃ mol kütlesine bölmek; L, NH₃ molünü 3 ile çarpmak; M, H atomu molünü Nₐ ile çarpmak.

Kartları sıraya koyunuz. L’deki 3 yerine 4 kullanılırsa hangi farklı büyüklük hesaplanır?

15. Gaz örneğinin kimliği

Aynı sıcaklık ve basınçta 1 mol ideal gaz 24 L kaplıyor. Kimliği bilinmeyen saf gazın 12 L örneği 22 g geliyor.

Gazın mol kütlesi hangisidir?

1. 11 g/mol
2. 44 g/mol
3. 24 g/mol
4. 22 g/mol
5. 48 g/mol

16. Karışımda iki bilinmeyen

Tepkime vermeyen bir karışımda toplam 1 mol He ve Ne vardır. Karışım kütlesi 12 g. Mol kütleleri He 4, Ne 20 g/mol’dür.

Her gazın molünü bulunuz. Aynı sıcaklık ve basınçta ayrı ayrı tutulduklarında hacimlerini karşılaştırınız.

17. Sayı ve kütle birlikte

Saf bir gaz örneği Nₐ/4 molekül içeriyor ve kütlesi 8 g. Aynı gazdan 16 g’lık ikinci örnek hazırlanıyor.

Mol kütlesi ve ikinci örnekteki molekül sayısı hangisidir?

1. 8 g/mol; 2 Nₐ
2. 16 g/mol; Nₐ
3. 32 g/mol; Nₐ/4
4. 32 g/mol; Nₐ/2
5. 64 g/mol; Nₐ/2

18. Sıcaklık koşulunu atlama

A kabında 1 mol, B kabında 2 mol ideal gaz var. Basınçlar eşit; sıcaklıkların eşitliği bilinmiyor. Öğrenci B’nin hacminin kesin A’nın iki katı olduğunu yazıyor.

İddiayı geçerli kılacak ek koşulu belirtiniz. Bu koşul sağlanırsa B’den 0,5 mol çıkarılıp aynı sıcaklık ve basınç korununca B/A hacim oranı ne olur?

19. Eşit hacimde farklı tartım

Aynı sıcaklık ve basınçta eşit hacimli saf X ve Y ideal gazlarının kütleleri sırasıyla 12 g ve 18 g’dır. X’in mol kütlesi 20 g/mol.

Y’nin mol kütlesi hangisidir?

1. 30 g/mol
2. 20 g/mol
3. 24 g/mol
4. 13,3 g/mol
5. 36 g/mol

20. Etiket mi, terazi mi?

Bir şişe etiketi 0,5 mol CO₂ içerdiğini söylüyor. CO₂ mol kütlesi 44 g/mol; boş şişe 80 g, dolu şişe 98 g ölçülüyor. Yalnız CO₂ bulunduğu ve tartımların doğru olduğu kabul ediliyor.

Etiketin beklettiği dolu şişe kütlesini ve ölçülen CO₂ molünü bulunuz. Etiketle tartım tutarlı mı?