7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
9. Sınıf Tarih
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
6 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eski köprü, yeni karar · 18 puan
Bir belediye eski köprüyü onarmadan önce geçmiş taşkın kayıtlarını ve köprünün farklı tarihlerdeki fotoğraflarını inceliyor.
Tarih öğrenmenin bu karara iki katkısını açıklayınız. Geçmişteki bir çözümü aynen uygulamadan önce neyi karşılaştırmak gerekir?
Örnek yanıtı gör
Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar. Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir. Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
- Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar.
- Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir.
- Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
2. Mahalle hafızası · 17 puan
Öğrenciler farklı kuşaklarla görüşüp mahallenin eski mesleklerini araştırıyor. Bazı mesleklerin kaybolduğunu, bazılarının teknolojiyle biçim değiştirdiğini görüyorlar.
Araştırmanın bireye ve topluma sağlayabileceği birer faydayı yazınız. Metindeki değişim ve süreklilikten birine örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır. Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur. Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
- Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır.
- Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur.
- Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
3. Tek iddiayı sınamak · 10 puan
Sosyal medyada tarihî bir olay hakkında kaynaksız bir iddia paylaşılır. Öğrenci dönemin belgelerini ve uzman araştırmalarını karşılaştırmadan paylaşmamaya karar verir.
Bu davranış tarih öğrenmenin hangi beceriyi geliştirdiğini gösterir? Bu becerinin toplumsal bir yararını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Kaynak sorgulama ve kanıta dayalı eleştirel düşünme becerisini gösterir. Yanlış bilginin yayılmasını azaltır ve ortak geçmiş hakkında daha sağlıklı değerlendirmeleri destekler.
- Kaynak sorgulama ve kanıta dayalı eleştirel düşünme becerisini gösterir.
- Yanlış bilginin yayılmasını azaltır ve ortak geçmiş hakkında daha sağlıklı değerlendirmeleri destekler.
4. İki farklı kaynak · 15 puan
Bir fabrikanın açılışı araştırılıyor. Dönemin resmî kayıtlarında açılış tarihi yer alıyor; yıllar sonra yazılmış bir anıda işçilerin ilk gün heyecanı anlatılıyor.
İki kaynağın araştırmaya sağlayacağı farklı bilgileri belirtiniz. Birinin diğerini bütünüyle gereksiz kılmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar. Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır. Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
- Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar.
- Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır.
- Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
5. Sikke ve açıklama · 15 puan
Kazıda bir sikke bulunur. Üzerindeki yazı ve hükümdar adı okunur. Daha sonra yayımlanan bir kitap bu sikkenin dönemin ticaretindeki yerini yorumlar.
Sikke ile kitabı birincil ve ikincil kaynak olarak ayırınız. Sikkenin tek başına kanıtlayamayacağı bir iddiayı yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır. Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır. Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
- Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır.
- Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır.
- Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
6. Araştırmayı kurmak · 15 puan
Bir öğrenci eski bir okulun hangi yılda açıldığını araştıracaktır. İnternette iki farklı tarih bulmuş, fakat bilgilerin kaynaklarını henüz incelememiştir.
Araştırmada izlemesi gereken iki sıradaki adımı ve çelişkiyi çözmek için kullanabileceği bir kaynak türünü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır. Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir. Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
- Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır.
- Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir.
- Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
7. Yeni belge · 10 puan
Bir tarihçi kasabadaki göçü yalnız ekonomik nedenlerle açıklamıştır. Sonradan bulunan dönem yazışmaları aynı yıllarda güvenlik sorunları da yaşandığını gösterir.
Yeni belge tarihçinin açıklamasını nasıl etkileyebilir? Bu durumun tarihsel bilginin üretimi hakkında gösterdiği özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir. Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
- Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir.
- Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eski köprü, yeni karar · 18 puan
Bir belediye eski köprüyü onarmadan önce geçmiş taşkın kayıtlarını ve köprünün farklı tarihlerdeki fotoğraflarını inceliyor.
Tarih öğrenmenin bu karara iki katkısını açıklayınız. Geçmişteki bir çözümü aynen uygulamadan önce neyi karşılaştırmak gerekir?
Örnek yanıtı gör
Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar. Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir. Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
- Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar.
- Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir.
- Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
2. Mahalle hafızası · 18 puan
Öğrenciler farklı kuşaklarla görüşüp mahallenin eski mesleklerini araştırıyor. Bazı mesleklerin kaybolduğunu, bazılarının teknolojiyle biçim değiştirdiğini görüyorlar.
Araştırmanın bireye ve topluma sağlayabileceği birer faydayı yazınız. Metindeki değişim ve süreklilikten birine örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır. Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur. Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
- Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır.
- Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur.
- Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
3. İki farklı kaynak · 18 puan
Bir fabrikanın açılışı araştırılıyor. Dönemin resmî kayıtlarında açılış tarihi yer alıyor; yıllar sonra yazılmış bir anıda işçilerin ilk gün heyecanı anlatılıyor.
İki kaynağın araştırmaya sağlayacağı farklı bilgileri belirtiniz. Birinin diğerini bütünüyle gereksiz kılmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar. Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır. Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
- Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar.
- Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır.
- Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
4. Sikke ve açıklama · 18 puan
Kazıda bir sikke bulunur. Üzerindeki yazı ve hükümdar adı okunur. Daha sonra yayımlanan bir kitap bu sikkenin dönemin ticaretindeki yerini yorumlar.
Sikke ile kitabı birincil ve ikincil kaynak olarak ayırınız. Sikkenin tek başına kanıtlayamayacağı bir iddiayı yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır. Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır. Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
- Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır.
- Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır.
- Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
5. Araştırmayı kurmak · 18 puan
Bir öğrenci eski bir okulun hangi yılda açıldığını araştıracaktır. İnternette iki farklı tarih bulmuş, fakat bilgilerin kaynaklarını henüz incelememiştir.
Araştırmada izlemesi gereken iki sıradaki adımı ve çelişkiyi çözmek için kullanabileceği bir kaynak türünü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır. Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir. Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
- Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır.
- Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir.
- Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
6. Yeni belge · 10 puan
Bir tarihçi kasabadaki göçü yalnız ekonomik nedenlerle açıklamıştır. Sonradan bulunan dönem yazışmaları aynı yıllarda güvenlik sorunları da yaşandığını gösterir.
Yeni belge tarihçinin açıklamasını nasıl etkileyebilir? Bu durumun tarihsel bilginin üretimi hakkında gösterdiği özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir. Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
- Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir.
- Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eski köprü, yeni karar · 15 puan
Bir belediye eski köprüyü onarmadan önce geçmiş taşkın kayıtlarını ve köprünün farklı tarihlerdeki fotoğraflarını inceliyor.
Tarih öğrenmenin bu karara iki katkısını açıklayınız. Geçmişteki bir çözümü aynen uygulamadan önce neyi karşılaştırmak gerekir?
Örnek yanıtı gör
Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar. Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir. Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
- Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar.
- Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir.
- Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
2. Mahalle hafızası · 15 puan
Öğrenciler farklı kuşaklarla görüşüp mahallenin eski mesleklerini araştırıyor. Bazı mesleklerin kaybolduğunu, bazılarının teknolojiyle biçim değiştirdiğini görüyorlar.
Araştırmanın bireye ve topluma sağlayabileceği birer faydayı yazınız. Metindeki değişim ve süreklilikten birine örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır. Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur. Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
- Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır.
- Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur.
- Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
3. İki farklı kaynak · 15 puan
Bir fabrikanın açılışı araştırılıyor. Dönemin resmî kayıtlarında açılış tarihi yer alıyor; yıllar sonra yazılmış bir anıda işçilerin ilk gün heyecanı anlatılıyor.
İki kaynağın araştırmaya sağlayacağı farklı bilgileri belirtiniz. Birinin diğerini bütünüyle gereksiz kılmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar. Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır. Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
- Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar.
- Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır.
- Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
4. Sikke ve açıklama · 15 puan
Kazıda bir sikke bulunur. Üzerindeki yazı ve hükümdar adı okunur. Daha sonra yayımlanan bir kitap bu sikkenin dönemin ticaretindeki yerini yorumlar.
Sikke ile kitabı birincil ve ikincil kaynak olarak ayırınız. Sikkenin tek başına kanıtlayamayacağı bir iddiayı yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır. Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır. Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
- Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır.
- Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır.
- Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
5. Araştırmayı kurmak · 15 puan
Bir öğrenci eski bir okulun hangi yılda açıldığını araştıracaktır. İnternette iki farklı tarih bulmuş, fakat bilgilerin kaynaklarını henüz incelememiştir.
Araştırmada izlemesi gereken iki sıradaki adımı ve çelişkiyi çözmek için kullanabileceği bir kaynak türünü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır. Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir. Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
- Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır.
- Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir.
- Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
6. Yeni belge · 10 puan
Bir tarihçi kasabadaki göçü yalnız ekonomik nedenlerle açıklamıştır. Sonradan bulunan dönem yazışmaları aynı yıllarda güvenlik sorunları da yaşandığını gösterir.
Yeni belge tarihçinin açıklamasını nasıl etkileyebilir? Bu durumun tarihsel bilginin üretimi hakkında gösterdiği özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir. Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
- Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir.
- Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
7. Kaynak eleştirisi · 15 puan
Bir fotoğrafın altına “1900 yılında çekildi” yazılmıştır. Fotoğraftaki yapı, güvenilir belediye kayıtlarına göre ilk kez 1925’te oluşan tamamlanmış son biçimiyle görülmektedir.
Bu çelişkinin tarihlemeye etkisini açıklayınız. Görseli kullanmadan önce yapılacak iki kontrolü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Fotoğrafta son biçimi doğru tanımlanmışsa 1900 tarihi kuşkuludur; bu görüntü 1925’ten önce çekilmiş olamaz. Fotoğrafın özgün kaynağı, çekeni veya arşiv kaydı araştırılmalıdır. Yapının kimliği ve görülen son biçimin tarihi başka güvenilir kanıtlarla karşılaştırılmalıdır.
- Yapı gerçekten görseldeyse 1900 tarihi kuşkuludur; görsel 1925’ten önce çekilmiş olamaz.
- Görselin özgün kaynağı, çekeni ve arşiv kaydı araştırılmalıdır.
- Yapının kimliği ve tamamlanma kaydı başka güvenilir kanıtlarla karşılaştırılmalıdır.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eski köprü, yeni karar · 18 puan
Bir belediye eski köprüyü onarmadan önce geçmiş taşkın kayıtlarını ve köprünün farklı tarihlerdeki fotoğraflarını inceliyor.
Tarih öğrenmenin bu karara iki katkısını açıklayınız. Geçmişteki bir çözümü aynen uygulamadan önce neyi karşılaştırmak gerekir?
Örnek yanıtı gör
Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar. Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir. Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
- Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar.
- Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir.
- Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
2. Mahalle hafızası · 17 puan
Öğrenciler farklı kuşaklarla görüşüp mahallenin eski mesleklerini araştırıyor. Bazı mesleklerin kaybolduğunu, bazılarının teknolojiyle biçim değiştirdiğini görüyorlar.
Araştırmanın bireye ve topluma sağlayabileceği birer faydayı yazınız. Metindeki değişim ve süreklilikten birine örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır. Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur. Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
- Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır.
- Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur.
- Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
3. İki farklı kaynak · 15 puan
Bir fabrikanın açılışı araştırılıyor. Dönemin resmî kayıtlarında açılış tarihi yer alıyor; yıllar sonra yazılmış bir anıda işçilerin ilk gün heyecanı anlatılıyor.
İki kaynağın araştırmaya sağlayacağı farklı bilgileri belirtiniz. Birinin diğerini bütünüyle gereksiz kılmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar. Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır. Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
- Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar.
- Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır.
- Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
4. Sikke ve açıklama · 15 puan
Kazıda bir sikke bulunur. Üzerindeki yazı ve hükümdar adı okunur. Daha sonra yayımlanan bir kitap bu sikkenin dönemin ticaretindeki yerini yorumlar.
Sikke ile kitabı birincil ve ikincil kaynak olarak ayırınız. Sikkenin tek başına kanıtlayamayacağı bir iddiayı yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır. Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır. Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
- Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır.
- Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır.
- Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
5. Aynı olaya iki bakış · 10 puan
Aynı ticaret anlaşmasını anlatan iki dönem gazetesi vardır. Tüccarları temsil eden gazete yeni pazarları övüyor; üreticileri temsil eden gazete dış rekabetten kaygı duyuyor.
Anlatımların farklılaşmasını kaynakların bakış açısıyla açıklayınız. Tarihçinin bu kaynakları kullanırken yapması gereken bir kontrolü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Gazeteler farklı toplumsal çıkar ve beklentileri öne çıkardıkları için aynı anlaşmayı farklı değerlendirmiştir. Tarihçi yayın amacı, hedef kitle ve iddiaları başka belgelerle karşılaştırarak doğrulama yapmalıdır.
- Gazeteler farklı toplumsal çıkar ve beklentileri öne çıkardıkları için aynı anlaşmayı farklı değerlendirmiştir.
- Tarihçi yayın amacı, hedef kitle ve iddiaları başka belgelerle karşılaştırarak doğrulama yapmalıdır.
6. Araştırmayı kurmak · 15 puan
Bir öğrenci eski bir okulun hangi yılda açıldığını araştıracaktır. İnternette iki farklı tarih bulmuş, fakat bilgilerin kaynaklarını henüz incelememiştir.
Araştırmada izlemesi gereken iki sıradaki adımı ve çelişkiyi çözmek için kullanabileceği bir kaynak türünü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır. Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir. Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
- Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır.
- Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir.
- Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
7. Yeni belge · 10 puan
Bir tarihçi kasabadaki göçü yalnız ekonomik nedenlerle açıklamıştır. Sonradan bulunan dönem yazışmaları aynı yıllarda güvenlik sorunları da yaşandığını gösterir.
Yeni belge tarihçinin açıklamasını nasıl etkileyebilir? Bu durumun tarihsel bilginin üretimi hakkında gösterdiği özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir. Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
- Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir.
- Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eski köprü, yeni karar · 18 puan
Bir belediye eski köprüyü onarmadan önce geçmiş taşkın kayıtlarını ve köprünün farklı tarihlerdeki fotoğraflarını inceliyor.
Tarih öğrenmenin bu karara iki katkısını açıklayınız. Geçmişteki bir çözümü aynen uygulamadan önce neyi karşılaştırmak gerekir?
Örnek yanıtı gör
Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar. Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir. Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
- Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar.
- Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir.
- Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
2. İki farklı kaynak · 18 puan
Bir fabrikanın açılışı araştırılıyor. Dönemin resmî kayıtlarında açılış tarihi yer alıyor; yıllar sonra yazılmış bir anıda işçilerin ilk gün heyecanı anlatılıyor.
İki kaynağın araştırmaya sağlayacağı farklı bilgileri belirtiniz. Birinin diğerini bütünüyle gereksiz kılmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar. Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır. Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
- Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar.
- Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır.
- Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
3. Sikke ve açıklama · 18 puan
Kazıda bir sikke bulunur. Üzerindeki yazı ve hükümdar adı okunur. Daha sonra yayımlanan bir kitap bu sikkenin dönemin ticaretindeki yerini yorumlar.
Sikke ile kitabı birincil ve ikincil kaynak olarak ayırınız. Sikkenin tek başına kanıtlayamayacağı bir iddiayı yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır. Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır. Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
- Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır.
- Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır.
- Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
4. Araştırmayı kurmak · 18 puan
Bir öğrenci eski bir okulun hangi yılda açıldığını araştıracaktır. İnternette iki farklı tarih bulmuş, fakat bilgilerin kaynaklarını henüz incelememiştir.
Araştırmada izlemesi gereken iki sıradaki adımı ve çelişkiyi çözmek için kullanabileceği bir kaynak türünü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır. Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir. Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
- Önce iddiaların dayandığı kaynakları belirleyip ilgili belgeleri toplamalıdır.
- Belgelerin tarih, köken ve içerik güvenilirliğini karşılaştırarak çelişkiyi değerlendirmelidir.
- Dönemin okul açılış kaydı, resmî yazışması veya güvenilir arşiv belgesi kullanılabilir.
5. Yeni belge · 12 puan
Bir tarihçi kasabadaki göçü yalnız ekonomik nedenlerle açıklamıştır. Sonradan bulunan dönem yazışmaları aynı yıllarda güvenlik sorunları da yaşandığını gösterir.
Yeni belge tarihçinin açıklamasını nasıl etkileyebilir? Bu durumun tarihsel bilginin üretimi hakkında gösterdiği özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir. Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
- Tarihçi belgenin güvenilirliğini kontrol ettikten sonra açıklamasına güvenlik etkenini ekleyebilir veya nedenlerin ağırlığını yeniden değerlendirebilir.
- Tarihsel bilgi kanıtlara dayalıdır ve yeni güvenilir kanıtlarla geliştirilebilir; değişebilmesi keyfî olduğu anlamına gelmez.
6. Kaynak eleştirisi · 16 puan
Bir fotoğrafın altına “1900 yılında çekildi” yazılmıştır. Fotoğraftaki yapı, güvenilir belediye kayıtlarına göre ilk kez 1925’te oluşan tamamlanmış son biçimiyle görülmektedir.
Bu çelişkinin tarihlemeye etkisini açıklayınız. Görseli kullanmadan önce yapılacak iki kontrolü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Fotoğrafta son biçimi doğru tanımlanmışsa 1900 tarihi kuşkuludur; bu görüntü 1925’ten önce çekilmiş olamaz. Fotoğrafın özgün kaynağı, çekeni veya arşiv kaydı araştırılmalıdır. Yapının kimliği ve görülen son biçimin tarihi başka güvenilir kanıtlarla karşılaştırılmalıdır.
- Yapı gerçekten görseldeyse 1900 tarihi kuşkuludur; görsel 1925’ten önce çekilmiş olamaz.
- Görselin özgün kaynağı, çekeni ve arşiv kaydı araştırılmalıdır.
- Yapının kimliği ve tamamlanma kaydı başka güvenilir kanıtlarla karşılaştırılmalıdır.
Senaryo 6 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eski köprü, yeni karar · 21 puan
Bir belediye eski köprüyü onarmadan önce geçmiş taşkın kayıtlarını ve köprünün farklı tarihlerdeki fotoğraflarını inceliyor.
Tarih öğrenmenin bu karara iki katkısını açıklayınız. Geçmişteki bir çözümü aynen uygulamadan önce neyi karşılaştırmak gerekir?
Örnek yanıtı gör
Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar. Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir. Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
- Taşkın kayıtları geçmişte yaşanan sorunları ve alınan önlemleri tanımayı sağlar.
- Fotoğraflar köprünün zaman içindeki değişimini ve korunacak özelliklerini gösterir.
- Bugünün çevre, nüfus, teknoloji ve kullanım koşulları geçmiş koşullarla karşılaştırılmalıdır.
2. Mahalle hafızası · 19 puan
Öğrenciler farklı kuşaklarla görüşüp mahallenin eski mesleklerini araştırıyor. Bazı mesleklerin kaybolduğunu, bazılarının teknolojiyle biçim değiştirdiğini görüyorlar.
Araştırmanın bireye ve topluma sağlayabileceği birer faydayı yazınız. Metindeki değişim ve süreklilikten birine örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır. Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur. Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
- Birey farklı kuşakların deneyimlerini öğrenerek zaman ve değişim bilinci kazanır.
- Toplumun ortak hafızası ve yerel kültür bilgisi korunur.
- Bir mesleğin teknolojiyle sürmesi süreklilik içinde değişime; tamamen kaybolması değişime örnektir.
3. Tek iddiayı sınamak · 12 puan
Sosyal medyada tarihî bir olay hakkında kaynaksız bir iddia paylaşılır. Öğrenci dönemin belgelerini ve uzman araştırmalarını karşılaştırmadan paylaşmamaya karar verir.
Bu davranış tarih öğrenmenin hangi beceriyi geliştirdiğini gösterir? Bu becerinin toplumsal bir yararını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Kaynak sorgulama ve kanıta dayalı eleştirel düşünme becerisini gösterir. Yanlış bilginin yayılmasını azaltır ve ortak geçmiş hakkında daha sağlıklı değerlendirmeleri destekler.
- Kaynak sorgulama ve kanıta dayalı eleştirel düşünme becerisini gösterir.
- Yanlış bilginin yayılmasını azaltır ve ortak geçmiş hakkında daha sağlıklı değerlendirmeleri destekler.
4. İki farklı kaynak · 18 puan
Bir fabrikanın açılışı araştırılıyor. Dönemin resmî kayıtlarında açılış tarihi yer alıyor; yıllar sonra yazılmış bir anıda işçilerin ilk gün heyecanı anlatılıyor.
İki kaynağın araştırmaya sağlayacağı farklı bilgileri belirtiniz. Birinin diğerini bütünüyle gereksiz kılmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar. Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır. Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
- Resmî kayıt açılış tarihi ve idari işlemler için kanıt sağlar.
- Anı kişisel deneyim ve duygulara ilişkin bilgi verir; hatırlama etkileri ayrıca sorgulanır.
- Kaynaklar farklı sorulara cevap verir; birlikte değerlendirilmesi olayın farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
5. Sikke ve açıklama · 18 puan
Kazıda bir sikke bulunur. Üzerindeki yazı ve hükümdar adı okunur. Daha sonra yayımlanan bir kitap bu sikkenin dönemin ticaretindeki yerini yorumlar.
Sikke ile kitabı birincil ve ikincil kaynak olarak ayırınız. Sikkenin tek başına kanıtlayamayacağı bir iddiayı yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır. Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır. Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
- Sikke incelenen döneme ait maddi birincil kaynaktır.
- Sonradan yazılan yorum kitabı ikincil kaynaktır.
- Tek sikke, dönemde herkesin zengin olduğunu veya bütün ticaretin bu parayla yapıldığını tek başına kanıtlamaz.
6. Aynı olaya iki bakış · 12 puan
Aynı ticaret anlaşmasını anlatan iki dönem gazetesi vardır. Tüccarları temsil eden gazete yeni pazarları övüyor; üreticileri temsil eden gazete dış rekabetten kaygı duyuyor.
Anlatımların farklılaşmasını kaynakların bakış açısıyla açıklayınız. Tarihçinin bu kaynakları kullanırken yapması gereken bir kontrolü yazınız.
Örnek yanıtı gör
Gazeteler farklı toplumsal çıkar ve beklentileri öne çıkardıkları için aynı anlaşmayı farklı değerlendirmiştir. Tarihçi yayın amacı, hedef kitle ve iddiaları başka belgelerle karşılaştırarak doğrulama yapmalıdır.
- Gazeteler farklı toplumsal çıkar ve beklentileri öne çıkardıkları için aynı anlaşmayı farklı değerlendirmiştir.
- Tarihçi yayın amacı, hedef kitle ve iddiaları başka belgelerle karşılaştırarak doğrulama yapmalıdır.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.