7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
9. Sınıf Fizik
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
5 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓5 soru · 100 puan
2 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Üç araştırmanın ortak yönü · 15 puan
A araştırması eğik düzlemde arabanın hareketini, B araştırması bir telde elektrik akımını, C araştırması merceğin ışığı nasıl kırdığını inceliyor. Araştırmacılar ölçüm yapıp sonuçlarını sınanabilir modellerle açıklıyor.
Bu üç örneğin ortak özelliklerinden hareketle fizik biliminin kapsamına yönelik bir tanım oluşturunuz. Tanımınızı iki örnekle destekleyiniz ve fiziğin yalnız hareket eden cisimleri incelediği yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Fizik; madde, enerji ve bunların etkileşimlerini gözlem, ölçüm ve sınanabilir modellerle inceleyen bilimdir. Araba hareketi mekanik etkileşim; telde akım veya ışığın kırılması başka fiziksel olaylardır. Bu nedenle fizik yalnız hareket eden makroskobik cisimlerle sınırlı değildir.
- Üç araştırmada incelenen olayları ve kullanılan yöntemi ortaklaştır.
- Önerilen tanımın üç örneği de kapsayıp kapsamadığını kontrol et.
2. Laboratuvar birimlerini eşleştir · 17 puan
Bir araştırma merkezinde dört çalışma yürütülüyor: K, bir mercekte görüntü oluşumu; L, yalıtım malzemelerinde ısı aktarımı; M, çekirdeklerin bozunması; N, hareketli arabanın frenlenmesi.
Çalışmaları temel fizik alt dallarıyla eşleştiriniz. K ile L’nin farklı dallarda incelenmesine rağmen ortak bir fizik yaklaşımı kullandığına bir örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
K optik, L termodinamik, M nükleer fizik, N mekaniktir. Her ikisinde de değişkenlerin kontrol edilmesi, ölçüm yapılması veya sınanabilir model kurulması ortak yaklaşımdır.
- Her araştırmanın temel olayını belirle.
- Alt dal ayrımının ortak bilimsel yöntemi ortadan kaldırmadığını göster.
3. Bilim insanının çalışma biçimi · 12 puan
Marie Curie, radyoaktivite üzerine araştırmalarında ölçümler yaptı; elde ettiği kanıtlar yeni maddelerin araştırılmasına katkı sağladı. Çalışma yaşamı uzun deney süreçleri, yetersiz laboratuvar olanakları ve geçim için öğretmenlik yapma gibi güçlükler içeriyordu. Bu kısa not, tüm yaşam öyküsünü kapsamaz.
Bu deneyimlerden bilimsel çalışma ve bilim insanının toplumsal koşulları hakkında iki çıkarım yapınız. Bir öğrenci araştırmasında bu deneyimlerden hangisini kendi çalışma biçiminize aktarabileceğinizi somut bir davranışla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Bilimsel iddialar ölçüm ve kanıt gerektirir; araştırmalar süreklilik ve sabır isteyebilir. Maddi ve kurumsal olanaklar bilim insanlarının çalışma koşullarını etkileyebilir. Öğrenci, tekrarlı ölçüm yapmak, kayıt tutmak veya ilk sonucu sorgulamak gibi davranışları kendi çalışmasına aktarabilir.
- Notta verilen ölçme ve uzun süreç bilgisini bilimsel çalışma özelliğine dönüştür.
- Toplumsal koşulları başarıyı tek başına kişisel yetenekle açıklayan görüşten ayır.
4. Kariyer araştırma planı · 16 puan
Bir öğrenci parçacık fiziği araştırmaları yapan bir merkezde çalışmak istiyor. Merkezin tanıtımında dedektör geliştirme, ölçüm verilerini analiz etme ve bilimsel yazılım hazırlama görevleri bulunduğu yazıyor.
Bu görevlerden ikisini seçip fizik eğitimiyle nasıl ilişkili olduklarını açıklayınız. Kariyer kararını vermeden önce kurumun resmî kaynağında araştırmanız gereken iki soruyu yazınız; hangi beceriyi geliştirmeye başlayacağınızı gerekçelendirin.
Örnek yanıtı gör
Dedektör geliştirme ölçme/elektronik ve fiziksel etkileşimlerle; veri analizi ölçüm belirsizliği ve modellerle; yazılım sayısal modelleme ve veri işleme ile ilişkilidir. Eğitim koşulları, staj olanakları, çalışma alanları veya başvuru süreçleri resmî kaynaktan sorgulanmalıdır. Örneğin veri analizi için programlama ve istatistik geliştirilebilir.
- Görev ile fiziksel bilgi/ölçme ilişkisini açıkla.
- Karar için eksik bilgiyi soru hâline getir ve beceri planı öner.
5. SI biriminden niceliğe · 14 puan
Bir deney formunda şu kayıtlar bulunuyor: uzunluk 2 m, süre 4 s, kütle 3 kg, alan 6 m², kuvvet 8 N. Newton birimi kg·m/s² biçiminde yazılabilir.
Nicelikleri SI temel ve türetilmiş olarak sınıflandırınız. Alan ile kuvvetin neden türetilmiş olduğunu temel birimler üzerinden açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Uzunluk, süre ve kütle temel; alan ve kuvvet türetilmiştir. Alan birimi iki uzunluğun çarpımı m², kuvvet birimi kütle×uzunluk/zaman² yani kg·m/s²’dir.
- Temel nicelikleri SI temel birimleriyle eşleştir.
- Türetilmiş birimlerin temel birim birleşimini incele.
6. Eksik hareket raporu · 14 puan
Bir raporda “sürat 5 m/s, hız 5 m/s, kütle 2 kg, kuvvet 10 N” yazıyor. Hareket ve kuvvetler bir yatay doğrultudadır; yönleri verilmemiştir.
Nicelikleri skaler ve vektörel olarak ayırınız. Hangi iki kayıt yön bilgisi olmadan tam belirlenemez? Her biri için yön ekleyerek tamamlanmış bir örnek yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sürat ve kütle skaler; hız ve kuvvet vektöreldir. Hız ve kuvvet için yön gerekir: örneğin hız doğuya 5 m/s, kuvvet batıya 10 N. Farklı uygun yönler kullanılabilir; amaç yön bilgisini tamamlamaktır.
- Büyüklüğe ek yön gerektiren nicelikleri belirle.
- Eksik iki vektörel kayda uygun yön ekle.
7. Doğrultuda vektör toplamı · 12 puan
A vektörü doğuya 8 birim, B vektörü batıya 3 birim, C vektörü batıya 5 birimdir. Üçü aynı doğrultudadır.
A+B ve A+B+C vektörlerini büyüklük ve yönleriyle bulunuz. B’nin yönü ters çevrilirse A+B toplamı nasıl değişir? Şema veya işaretli işlemle gösteriniz.
Örnek yanıtı gör
Doğuyu pozitif alırsak A+B=8−3=5 birim doğu; A+B+C=8−3−5=0. B doğuya dönerse 8+3=11 birim doğu olur. Sıfır vektörün belirli yönü yoktur.
- Bir yönü pozitif seçip diğer yöne eksi işaret ver.
- Yön değiştirmeyi işaret değiştirme olarak işle.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Üç araştırmanın ortak yönü · 14 puan
A araştırması eğik düzlemde arabanın hareketini, B araştırması bir telde elektrik akımını, C araştırması merceğin ışığı nasıl kırdığını inceliyor. Araştırmacılar ölçüm yapıp sonuçlarını sınanabilir modellerle açıklıyor.
Bu üç örneğin ortak özelliklerinden hareketle fizik biliminin kapsamına yönelik bir tanım oluşturunuz. Tanımınızı iki örnekle destekleyiniz ve fiziğin yalnız hareket eden cisimleri incelediği yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Fizik; madde, enerji ve bunların etkileşimlerini gözlem, ölçüm ve sınanabilir modellerle inceleyen bilimdir. Araba hareketi mekanik etkileşim; telde akım veya ışığın kırılması başka fiziksel olaylardır. Bu nedenle fizik yalnız hareket eden makroskobik cisimlerle sınırlı değildir.
- Üç araştırmada incelenen olayları ve kullanılan yöntemi ortaklaştır.
- Önerilen tanımın üç örneği de kapsayıp kapsamadığını kontrol et.
2. Laboratuvar birimlerini eşleştir · 16 puan
Bir araştırma merkezinde dört çalışma yürütülüyor: K, bir mercekte görüntü oluşumu; L, yalıtım malzemelerinde ısı aktarımı; M, çekirdeklerin bozunması; N, hareketli arabanın frenlenmesi.
Çalışmaları temel fizik alt dallarıyla eşleştiriniz. K ile L’nin farklı dallarda incelenmesine rağmen ortak bir fizik yaklaşımı kullandığına bir örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
K optik, L termodinamik, M nükleer fizik, N mekaniktir. Her ikisinde de değişkenlerin kontrol edilmesi, ölçüm yapılması veya sınanabilir model kurulması ortak yaklaşımdır.
- Her araştırmanın temel olayını belirle.
- Alt dal ayrımının ortak bilimsel yöntemi ortadan kaldırmadığını göster.
3. Bir cihaz, birden çok alan · 16 puan
Bir telefonun çalışmasında yarı iletken çipler, görüntüyü odaklayan kamera merceği ve bilgi taşıyan elektromanyetik sinyaller bulunur.
Bu üç bileşenin her birinin ilişkili olduğu temel fizik alt dalını yazıp seçiminizi gerekçelendiriniz. Bir teknolojik ürünün tek bir fizik alt dalına ait olduğunu söylemek neden sınırlıdır?
Örnek yanıtı gör
Yarı iletken çip katıhâl fiziğiyle; mercek ve ışığın odaklanması optikle; elektromanyetik sinyal elektromanyetizmayla ilişkilidir. Aynı ürün, farklı olayları kullanan parçaların birleşimidir; tek alt dal tüm işleyişi açıklamayabilir.
- Bileşen adından önce hangi fiziksel olayın kullanıldığını belirle.
- Farklı bileşenlerin aynı üründe birlikte çalıştığını ilişkilendir.
4. Kariyer araştırma planı · 16 puan
Bir öğrenci parçacık fiziği araştırmaları yapan bir merkezde çalışmak istiyor. Merkezin tanıtımında dedektör geliştirme, ölçüm verilerini analiz etme ve bilimsel yazılım hazırlama görevleri bulunduğu yazıyor.
Bu görevlerden ikisini seçip fizik eğitimiyle nasıl ilişkili olduklarını açıklayınız. Kariyer kararını vermeden önce kurumun resmî kaynağında araştırmanız gereken iki soruyu yazınız; hangi beceriyi geliştirmeye başlayacağınızı gerekçelendirin.
Örnek yanıtı gör
Dedektör geliştirme ölçme/elektronik ve fiziksel etkileşimlerle; veri analizi ölçüm belirsizliği ve modellerle; yazılım sayısal modelleme ve veri işleme ile ilişkilidir. Eğitim koşulları, staj olanakları, çalışma alanları veya başvuru süreçleri resmî kaynaktan sorgulanmalıdır. Örneğin veri analizi için programlama ve istatistik geliştirilebilir.
- Görev ile fiziksel bilgi/ölçme ilişkisini açıkla.
- Karar için eksik bilgiyi soru hâline getir ve beceri planı öner.
5. SI biriminden niceliğe · 14 puan
Bir deney formunda şu kayıtlar bulunuyor: uzunluk 2 m, süre 4 s, kütle 3 kg, alan 6 m², kuvvet 8 N. Newton birimi kg·m/s² biçiminde yazılabilir.
Nicelikleri SI temel ve türetilmiş olarak sınıflandırınız. Alan ile kuvvetin neden türetilmiş olduğunu temel birimler üzerinden açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Uzunluk, süre ve kütle temel; alan ve kuvvet türetilmiştir. Alan birimi iki uzunluğun çarpımı m², kuvvet birimi kütle×uzunluk/zaman² yani kg·m/s²’dir.
- Temel nicelikleri SI temel birimleriyle eşleştir.
- Türetilmiş birimlerin temel birim birleşimini incele.
6. Eksik hareket raporu · 14 puan
Bir raporda “sürat 5 m/s, hız 5 m/s, kütle 2 kg, kuvvet 10 N” yazıyor. Hareket ve kuvvetler bir yatay doğrultudadır; yönleri verilmemiştir.
Nicelikleri skaler ve vektörel olarak ayırınız. Hangi iki kayıt yön bilgisi olmadan tam belirlenemez? Her biri için yön ekleyerek tamamlanmış bir örnek yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sürat ve kütle skaler; hız ve kuvvet vektöreldir. Hız ve kuvvet için yön gerekir: örneğin hız doğuya 5 m/s, kuvvet batıya 10 N. Farklı uygun yönler kullanılabilir; amaç yön bilgisini tamamlamaktır.
- Büyüklüğe ek yön gerektiren nicelikleri belirle.
- Eksik iki vektörel kayda uygun yön ekle.
7. Doğrultuda vektör toplamı · 10 puan
A vektörü doğuya 8 birim, B vektörü batıya 3 birim, C vektörü batıya 5 birimdir. Üçü aynı doğrultudadır.
A+B ve A+B+C vektörlerini büyüklük ve yönleriyle bulunuz. B’nin yönü ters çevrilirse A+B toplamı nasıl değişir? Şema veya işaretli işlemle gösteriniz.
Örnek yanıtı gör
Doğuyu pozitif alırsak A+B=8−3=5 birim doğu; A+B+C=8−3−5=0. B doğuya dönerse 8+3=11 birim doğu olur. Sıfır vektörün belirli yönü yoktur.
- Bir yönü pozitif seçip diğer yöne eksi işaret ver.
- Yön değiştirmeyi işaret değiştirme olarak işle.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Laboratuvar birimlerini eşleştir · 20 puan
Bir araştırma merkezinde dört çalışma yürütülüyor: K, bir mercekte görüntü oluşumu; L, yalıtım malzemelerinde ısı aktarımı; M, çekirdeklerin bozunması; N, hareketli arabanın frenlenmesi.
Çalışmaları temel fizik alt dallarıyla eşleştiriniz. K ile L’nin farklı dallarda incelenmesine rağmen ortak bir fizik yaklaşımı kullandığına bir örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
K optik, L termodinamik, M nükleer fizik, N mekaniktir. Her ikisinde de değişkenlerin kontrol edilmesi, ölçüm yapılması veya sınanabilir model kurulması ortak yaklaşımdır.
- Her araştırmanın temel olayını belirle.
- Alt dal ayrımının ortak bilimsel yöntemi ortadan kaldırmadığını göster.
2. Bir cihaz, birden çok alan · 16 puan
Bir telefonun çalışmasında yarı iletken çipler, görüntüyü odaklayan kamera merceği ve bilgi taşıyan elektromanyetik sinyaller bulunur.
Bu üç bileşenin her birinin ilişkili olduğu temel fizik alt dalını yazıp seçiminizi gerekçelendiriniz. Bir teknolojik ürünün tek bir fizik alt dalına ait olduğunu söylemek neden sınırlıdır?
Örnek yanıtı gör
Yarı iletken çip katıhâl fiziğiyle; mercek ve ışığın odaklanması optikle; elektromanyetik sinyal elektromanyetizmayla ilişkilidir. Aynı ürün, farklı olayları kullanan parçaların birleşimidir; tek alt dal tüm işleyişi açıklamayabilir.
- Bileşen adından önce hangi fiziksel olayın kullanıldığını belirle.
- Farklı bileşenlerin aynı üründe birlikte çalıştığını ilişkilendir.
3. Bilim insanının çalışma biçimi · 12 puan
Marie Curie, radyoaktivite üzerine araştırmalarında ölçümler yaptı; elde ettiği kanıtlar yeni maddelerin araştırılmasına katkı sağladı. Çalışma yaşamı uzun deney süreçleri, yetersiz laboratuvar olanakları ve geçim için öğretmenlik yapma gibi güçlükler içeriyordu. Bu kısa not, tüm yaşam öyküsünü kapsamaz.
Bu deneyimlerden bilimsel çalışma ve bilim insanının toplumsal koşulları hakkında iki çıkarım yapınız. Bir öğrenci araştırmasında bu deneyimlerden hangisini kendi çalışma biçiminize aktarabileceğinizi somut bir davranışla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Bilimsel iddialar ölçüm ve kanıt gerektirir; araştırmalar süreklilik ve sabır isteyebilir. Maddi ve kurumsal olanaklar bilim insanlarının çalışma koşullarını etkileyebilir. Öğrenci, tekrarlı ölçüm yapmak, kayıt tutmak veya ilk sonucu sorgulamak gibi davranışları kendi çalışmasına aktarabilir.
- Notta verilen ölçme ve uzun süreç bilgisini bilimsel çalışma özelliğine dönüştür.
- Toplumsal koşulları başarıyı tek başına kişisel yetenekle açıklayan görüşten ayır.
4. Kariyer araştırma planı · 20 puan
Bir öğrenci parçacık fiziği araştırmaları yapan bir merkezde çalışmak istiyor. Merkezin tanıtımında dedektör geliştirme, ölçüm verilerini analiz etme ve bilimsel yazılım hazırlama görevleri bulunduğu yazıyor.
Bu görevlerden ikisini seçip fizik eğitimiyle nasıl ilişkili olduklarını açıklayınız. Kariyer kararını vermeden önce kurumun resmî kaynağında araştırmanız gereken iki soruyu yazınız; hangi beceriyi geliştirmeye başlayacağınızı gerekçelendirin.
Örnek yanıtı gör
Dedektör geliştirme ölçme/elektronik ve fiziksel etkileşimlerle; veri analizi ölçüm belirsizliği ve modellerle; yazılım sayısal modelleme ve veri işleme ile ilişkilidir. Eğitim koşulları, staj olanakları, çalışma alanları veya başvuru süreçleri resmî kaynaktan sorgulanmalıdır. Örneğin veri analizi için programlama ve istatistik geliştirilebilir.
- Görev ile fiziksel bilgi/ölçme ilişkisini açıkla.
- Karar için eksik bilgiyi soru hâline getir ve beceri planı öner.
5. SI biriminden niceliğe · 16 puan
Bir deney formunda şu kayıtlar bulunuyor: uzunluk 2 m, süre 4 s, kütle 3 kg, alan 6 m², kuvvet 8 N. Newton birimi kg·m/s² biçiminde yazılabilir.
Nicelikleri SI temel ve türetilmiş olarak sınıflandırınız. Alan ile kuvvetin neden türetilmiş olduğunu temel birimler üzerinden açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Uzunluk, süre ve kütle temel; alan ve kuvvet türetilmiştir. Alan birimi iki uzunluğun çarpımı m², kuvvet birimi kütle×uzunluk/zaman² yani kg·m/s²’dir.
- Temel nicelikleri SI temel birimleriyle eşleştir.
- Türetilmiş birimlerin temel birim birleşimini incele.
6. Eksik hareket raporu · 16 puan
Bir raporda “sürat 5 m/s, hız 5 m/s, kütle 2 kg, kuvvet 10 N” yazıyor. Hareket ve kuvvetler bir yatay doğrultudadır; yönleri verilmemiştir.
Nicelikleri skaler ve vektörel olarak ayırınız. Hangi iki kayıt yön bilgisi olmadan tam belirlenemez? Her biri için yön ekleyerek tamamlanmış bir örnek yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sürat ve kütle skaler; hız ve kuvvet vektöreldir. Hız ve kuvvet için yön gerekir: örneğin hız doğuya 5 m/s, kuvvet batıya 10 N. Farklı uygun yönler kullanılabilir; amaç yön bilgisini tamamlamaktır.
- Büyüklüğe ek yön gerektiren nicelikleri belirle.
- Eksik iki vektörel kayda uygun yön ekle.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Üç araştırmanın ortak yönü · 16 puan
A araştırması eğik düzlemde arabanın hareketini, B araştırması bir telde elektrik akımını, C araştırması merceğin ışığı nasıl kırdığını inceliyor. Araştırmacılar ölçüm yapıp sonuçlarını sınanabilir modellerle açıklıyor.
Bu üç örneğin ortak özelliklerinden hareketle fizik biliminin kapsamına yönelik bir tanım oluşturunuz. Tanımınızı iki örnekle destekleyiniz ve fiziğin yalnız hareket eden cisimleri incelediği yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Fizik; madde, enerji ve bunların etkileşimlerini gözlem, ölçüm ve sınanabilir modellerle inceleyen bilimdir. Araba hareketi mekanik etkileşim; telde akım veya ışığın kırılması başka fiziksel olaylardır. Bu nedenle fizik yalnız hareket eden makroskobik cisimlerle sınırlı değildir.
- Üç araştırmada incelenen olayları ve kullanılan yöntemi ortaklaştır.
- Önerilen tanımın üç örneği de kapsayıp kapsamadığını kontrol et.
2. Laboratuvar birimlerini eşleştir · 20 puan
Bir araştırma merkezinde dört çalışma yürütülüyor: K, bir mercekte görüntü oluşumu; L, yalıtım malzemelerinde ısı aktarımı; M, çekirdeklerin bozunması; N, hareketli arabanın frenlenmesi.
Çalışmaları temel fizik alt dallarıyla eşleştiriniz. K ile L’nin farklı dallarda incelenmesine rağmen ortak bir fizik yaklaşımı kullandığına bir örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
K optik, L termodinamik, M nükleer fizik, N mekaniktir. Her ikisinde de değişkenlerin kontrol edilmesi, ölçüm yapılması veya sınanabilir model kurulması ortak yaklaşımdır.
- Her araştırmanın temel olayını belirle.
- Alt dal ayrımının ortak bilimsel yöntemi ortadan kaldırmadığını göster.
3. Bir cihaz, birden çok alan · 16 puan
Bir telefonun çalışmasında yarı iletken çipler, görüntüyü odaklayan kamera merceği ve bilgi taşıyan elektromanyetik sinyaller bulunur.
Bu üç bileşenin her birinin ilişkili olduğu temel fizik alt dalını yazıp seçiminizi gerekçelendiriniz. Bir teknolojik ürünün tek bir fizik alt dalına ait olduğunu söylemek neden sınırlıdır?
Örnek yanıtı gör
Yarı iletken çip katıhâl fiziğiyle; mercek ve ışığın odaklanması optikle; elektromanyetik sinyal elektromanyetizmayla ilişkilidir. Aynı ürün, farklı olayları kullanan parçaların birleşimidir; tek alt dal tüm işleyişi açıklamayabilir.
- Bileşen adından önce hangi fiziksel olayın kullanıldığını belirle.
- Farklı bileşenlerin aynı üründe birlikte çalıştığını ilişkilendir.
4. Bilim insanının çalışma biçimi · 12 puan
Marie Curie, radyoaktivite üzerine araştırmalarında ölçümler yaptı; elde ettiği kanıtlar yeni maddelerin araştırılmasına katkı sağladı. Çalışma yaşamı uzun deney süreçleri, yetersiz laboratuvar olanakları ve geçim için öğretmenlik yapma gibi güçlükler içeriyordu. Bu kısa not, tüm yaşam öyküsünü kapsamaz.
Bu deneyimlerden bilimsel çalışma ve bilim insanının toplumsal koşulları hakkında iki çıkarım yapınız. Bir öğrenci araştırmasında bu deneyimlerden hangisini kendi çalışma biçiminize aktarabileceğinizi somut bir davranışla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Bilimsel iddialar ölçüm ve kanıt gerektirir; araştırmalar süreklilik ve sabır isteyebilir. Maddi ve kurumsal olanaklar bilim insanlarının çalışma koşullarını etkileyebilir. Öğrenci, tekrarlı ölçüm yapmak, kayıt tutmak veya ilk sonucu sorgulamak gibi davranışları kendi çalışmasına aktarabilir.
- Notta verilen ölçme ve uzun süreç bilgisini bilimsel çalışma özelliğine dönüştür.
- Toplumsal koşulları başarıyı tek başına kişisel yetenekle açıklayan görüşten ayır.
5. Kariyer araştırma planı · 20 puan
Bir öğrenci parçacık fiziği araştırmaları yapan bir merkezde çalışmak istiyor. Merkezin tanıtımında dedektör geliştirme, ölçüm verilerini analiz etme ve bilimsel yazılım hazırlama görevleri bulunduğu yazıyor.
Bu görevlerden ikisini seçip fizik eğitimiyle nasıl ilişkili olduklarını açıklayınız. Kariyer kararını vermeden önce kurumun resmî kaynağında araştırmanız gereken iki soruyu yazınız; hangi beceriyi geliştirmeye başlayacağınızı gerekçelendirin.
Örnek yanıtı gör
Dedektör geliştirme ölçme/elektronik ve fiziksel etkileşimlerle; veri analizi ölçüm belirsizliği ve modellerle; yazılım sayısal modelleme ve veri işleme ile ilişkilidir. Eğitim koşulları, staj olanakları, çalışma alanları veya başvuru süreçleri resmî kaynaktan sorgulanmalıdır. Örneğin veri analizi için programlama ve istatistik geliştirilebilir.
- Görev ile fiziksel bilgi/ölçme ilişkisini açıkla.
- Karar için eksik bilgiyi soru hâline getir ve beceri planı öner.
6. SI biriminden niceliğe · 16 puan
Bir deney formunda şu kayıtlar bulunuyor: uzunluk 2 m, süre 4 s, kütle 3 kg, alan 6 m², kuvvet 8 N. Newton birimi kg·m/s² biçiminde yazılabilir.
Nicelikleri SI temel ve türetilmiş olarak sınıflandırınız. Alan ile kuvvetin neden türetilmiş olduğunu temel birimler üzerinden açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Uzunluk, süre ve kütle temel; alan ve kuvvet türetilmiştir. Alan birimi iki uzunluğun çarpımı m², kuvvet birimi kütle×uzunluk/zaman² yani kg·m/s²’dir.
- Temel nicelikleri SI temel birimleriyle eşleştir.
- Türetilmiş birimlerin temel birim birleşimini incele.
Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Laboratuvar birimlerini eşleştir · 26 puan
Bir araştırma merkezinde dört çalışma yürütülüyor: K, bir mercekte görüntü oluşumu; L, yalıtım malzemelerinde ısı aktarımı; M, çekirdeklerin bozunması; N, hareketli arabanın frenlenmesi.
Çalışmaları temel fizik alt dallarıyla eşleştiriniz. K ile L’nin farklı dallarda incelenmesine rağmen ortak bir fizik yaklaşımı kullandığına bir örnek veriniz.
Örnek yanıtı gör
K optik, L termodinamik, M nükleer fizik, N mekaniktir. Her ikisinde de değişkenlerin kontrol edilmesi, ölçüm yapılması veya sınanabilir model kurulması ortak yaklaşımdır.
- Her araştırmanın temel olayını belirle.
- Alt dal ayrımının ortak bilimsel yöntemi ortadan kaldırmadığını göster.
2. Bilim insanının çalışma biçimi · 18 puan
Marie Curie, radyoaktivite üzerine araştırmalarında ölçümler yaptı; elde ettiği kanıtlar yeni maddelerin araştırılmasına katkı sağladı. Çalışma yaşamı uzun deney süreçleri, yetersiz laboratuvar olanakları ve geçim için öğretmenlik yapma gibi güçlükler içeriyordu. Bu kısa not, tüm yaşam öyküsünü kapsamaz.
Bu deneyimlerden bilimsel çalışma ve bilim insanının toplumsal koşulları hakkında iki çıkarım yapınız. Bir öğrenci araştırmasında bu deneyimlerden hangisini kendi çalışma biçiminize aktarabileceğinizi somut bir davranışla açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Bilimsel iddialar ölçüm ve kanıt gerektirir; araştırmalar süreklilik ve sabır isteyebilir. Maddi ve kurumsal olanaklar bilim insanlarının çalışma koşullarını etkileyebilir. Öğrenci, tekrarlı ölçüm yapmak, kayıt tutmak veya ilk sonucu sorgulamak gibi davranışları kendi çalışmasına aktarabilir.
- Notta verilen ölçme ve uzun süreç bilgisini bilimsel çalışma özelliğine dönüştür.
- Toplumsal koşulları başarıyı tek başına kişisel yetenekle açıklayan görüşten ayır.
3. SI biriminden niceliğe · 21 puan
Bir deney formunda şu kayıtlar bulunuyor: uzunluk 2 m, süre 4 s, kütle 3 kg, alan 6 m², kuvvet 8 N. Newton birimi kg·m/s² biçiminde yazılabilir.
Nicelikleri SI temel ve türetilmiş olarak sınıflandırınız. Alan ile kuvvetin neden türetilmiş olduğunu temel birimler üzerinden açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Uzunluk, süre ve kütle temel; alan ve kuvvet türetilmiştir. Alan birimi iki uzunluğun çarpımı m², kuvvet birimi kütle×uzunluk/zaman² yani kg·m/s²’dir.
- Temel nicelikleri SI temel birimleriyle eşleştir.
- Türetilmiş birimlerin temel birim birleşimini incele.
4. Eksik hareket raporu · 20 puan
Bir raporda “sürat 5 m/s, hız 5 m/s, kütle 2 kg, kuvvet 10 N” yazıyor. Hareket ve kuvvetler bir yatay doğrultudadır; yönleri verilmemiştir.
Nicelikleri skaler ve vektörel olarak ayırınız. Hangi iki kayıt yön bilgisi olmadan tam belirlenemez? Her biri için yön ekleyerek tamamlanmış bir örnek yazınız.
Örnek yanıtı gör
Sürat ve kütle skaler; hız ve kuvvet vektöreldir. Hız ve kuvvet için yön gerekir: örneğin hız doğuya 5 m/s, kuvvet batıya 10 N. Farklı uygun yönler kullanılabilir; amaç yön bilgisini tamamlamaktır.
- Büyüklüğe ek yön gerektiren nicelikleri belirle.
- Eksik iki vektörel kayda uygun yön ekle.
5. Doğrultuda vektör toplamı · 15 puan
A vektörü doğuya 8 birim, B vektörü batıya 3 birim, C vektörü batıya 5 birimdir. Üçü aynı doğrultudadır.
A+B ve A+B+C vektörlerini büyüklük ve yönleriyle bulunuz. B’nin yönü ters çevrilirse A+B toplamı nasıl değişir? Şema veya işaretli işlemle gösteriniz.
Örnek yanıtı gör
Doğuyu pozitif alırsak A+B=8−3=5 birim doğu; A+B+C=8−3−5=0. B doğuya dönerse 8+3=11 birim doğu olur. Sıfır vektörün belirli yönü yoktur.
- Bir yönü pozitif seçip diğer yöne eksi işaret ver.
- Yön değiştirmeyi işaret değiştirme olarak işle.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.