9 soru · 100 puan
4 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
5 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
8 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓8 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Ölçü ve tedbir · 10 puan
Kamer 54/49 meali: “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” Bir hadiste ise “Önce onu bağla, sonra Allah’a tevekkül et!” buyurulur (Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 60).
Ayetin kader anlayışıyla ilişkisini açıklayınız. Hadisin tedbir alma ile tevekkül arasında kurduğu ilişkiyi yazınız.
Örnek yanıtı gör
Ayet, yaratılışın Allah’ın bilgisi, ölçüsü ve takdiriyle ilişkili olduğunu ifade eder. Hadis, kişinin gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenmesini öğütler; tevekkül çabasız bekleme değildir.
- Ayet, yaratılışın Allah’ın bilgisi, ölçüsü ve takdiriyle ilişkili olduğunu ifade eder.
- Hadis, kişinin gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenmesini öğütler; tevekkül çabasız bekleme değildir.
2. Seçim ve bilgi · 14 puan
Bir öğrenci sınava hazırlanırken konuları belirler, çalışma planı yapar ve plana uyup uymamayı kendi seçer. “Sonuç kaderimde varsa çalışmama gerek yok.” der.
Bilgi, irade ve sorumluluk kavramlarını bu olaya uygulayınız.
Örnek yanıtı gör
Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur. Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur. Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
- Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur.
- Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur.
- Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
3. Emek ve rızık · 8 puan
Bir çiftçi toprağı işler, uygun zamanda ekim yapar ve ürününü korumak için önlem alır. Elde edeceği ürünü rızık kavramıyla ilişkilendirir.
Emek ile rızık arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Bu örnekte tevekkülün nasıl anlaşılması gerektiğini yazınız.
Örnek yanıtı gör
Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz. Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
- Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz.
- Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
4. Başarı ve koşullar · 12 puan
İki öğrenci aynı hedef için çalışıyor; birinin kaynaklara erişimi daha sınırlı. İkisi de gayret ediyor fakat aynı sonucu elde edemiyor.
Başarıyı yalnız tek bir nedene bağlamanın eksikliğini açıklayınız. Emek ve imkânların rolünü ayrı ayrı belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir. Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır. Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
- Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir.
- Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır.
- Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
5. İhmali kadere yüklemek · 12 puan
Bir bisikletin freninin arızalı olduğu bilindiği hâlde onarım yapılmaz. Kaza olunca sahibi “Kader böyleymiş, önlem almak anlamsızdı.” der.
Bu yorumdaki hatayı açıklayınız. Doğru kader ve sorumluluk anlayışına uygun iki davranış yazınız.
Örnek yanıtı gör
Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir. Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır. Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
- Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir.
- Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır.
- Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
6. Çalışmadan beklemek · 12 puan
Bir kişi meslek öğrenme ve iş arama imkânlarını sürekli erteler; “Rızkım yazılmış, hiçbir şey yapmadan beklemeliyim.” der.
Bu düşünceyi emek ve tevekkül kavramlarıyla eleştiriniz. Uygun bir davranış öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz. Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir. Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
- Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz.
- Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir.
- Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
7. Hz. Musa’nın mücadelesi · 12 puan
İslam kaynaklarında Hz. Musa’nın Firavun’a tebliğde bulunduğu, baskı altındaki İsrailoğullarının özgürleşmesi için mücadele ettiği ve kendisine Tevrat verildiği anlatılır.
Hz. Musa’nın hayatındaki bu üç olayı; peygamberlik görevi, mücadele ettiği durum ve kendisine verilen kitap başlıklarıyla özetleyiniz.
Örnek yanıtı gör
Peygamberlik görevi, Allah’ın mesajını insanlara ve Firavun’a bildirmektir. Baskı ve zulme karşı İsrailoğullarının özgürleşmesi için mücadele etmiştir. Kendisine verilen ilahi kitap Tevrat’tır.
- Peygamberlik görevi, Allah’ın mesajını insanlara ve Firavun’a bildirmektir.
- Baskı ve zulme karşı İsrailoğullarının özgürleşmesi için mücadele etmiştir.
- Kendisine verilen ilahi kitap Tevrat’tır.
8. Ayet el-Kürsi’de sıfatlar · 12 puan
Bakara 2/255’in anlamından öğretim özeti: Allah birdir; hayat sahibidir ve varlığı sürdürendir. Bilgisi her şeyi kuşatır; uyku ve yorgunluk gibi insanlara özgü sınırlılıklar ona ait değildir.
Özetten Allah’ın iki özelliğini yazınız. İnsana ait sınırlılıklarla Allah’ın sıfatları arasında kurulan ayrımı açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Allah’ın birliği veya hayat sahibi oluşu özelliklerden biridir. Bilgisinin her şeyi kuşatması veya varlığı sürdürmesi başka bir özelliktir. Allah’ın sıfatları insanın uyku, yorgunluk ve sınırlı bilgi gibi ihtiyaç ve eksiklikleriyle aynı düşünülemez.
- Allah’ın birliği veya hayat sahibi oluşu özelliklerden biridir.
- Bilgisinin her şeyi kuşatması veya varlığı sürdürmesi başka bir özelliktir.
- Allah’ın sıfatları insanın uyku, yorgunluk ve sınırlı bilgi gibi ihtiyaç ve eksiklikleriyle aynı düşünülemez.
9. Küçük iyilik, geniş etki · 8 puan
Bakara 2/261’de Allah yolunda paylaşım, ürün veren bir tohuma benzetilir. Bir hadiste küçük bir sadaka veya güzel sözle de iyiliğe yönelmek öğütlenir (Müslim, Zekât, 68). Bu cümleler öğretim amaçlı anlam özetleridir.
İki kaynakta paylaşma ve iyilik hakkında ortak mesajı açıklayınız. Maddi imkânı sınırlı bir kişinin yapabileceği bir iyilik örneği yazınız.
Örnek yanıtı gör
İyilik ve paylaşım değerli görülür; küçük katkılar da küçümsenmemeli ve olumlu etkileri önemsenmelidir. Güzel söz söylemek, bilgiyi paylaşmak veya birine uygun biçimde yardımcı olmak maddi olmayan iyilik örnekleridir.
- İyilik ve paylaşım değerli görülür; küçük katkılar da küçümsenmemeli ve olumlu etkileri önemsenmelidir.
- Güzel söz söylemek, bilgiyi paylaşmak veya birine uygun biçimde yardımcı olmak maddi olmayan iyilik örnekleridir.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Seçim ve bilgi · 15 puan
Bir öğrenci sınava hazırlanırken konuları belirler, çalışma planı yapar ve plana uyup uymamayı kendi seçer. “Sonuç kaderimde varsa çalışmama gerek yok.” der.
Bilgi, irade ve sorumluluk kavramlarını bu olaya uygulayınız.
Örnek yanıtı gör
Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur. Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur. Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
- Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur.
- Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur.
- Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
2. Kontrol alanı · 15 puan
Bir kişinin yağmurun yağmasını seçmesi mümkün değildir; fakat yağmur uyarısını dikkate alıp hazırlık yapıp yapmamayı seçebilir.
İrade dışında olan durumla kişinin seçebildiği davranışı ayırınız. Sorumluluğun neden seçim alanıyla ilişkili olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Yağmurun gerçekleşmesi kişinin iradesi dışındadır. Uyarıya göre hazırlık yapmak kişinin seçim alanındadır. Sorumluluk, bilgi ve imkânları çerçevesinde özgürce seçebildiği davranışla ilişkilidir.
- Yağmurun gerçekleşmesi kişinin iradesi dışındadır.
- Uyarıya göre hazırlık yapmak kişinin seçim alanındadır.
- Sorumluluk, bilgi ve imkânları çerçevesinde özgürce seçebildiği davranışla ilişkilidir.
3. Emek ve rızık · 10 puan
Bir çiftçi toprağı işler, uygun zamanda ekim yapar ve ürününü korumak için önlem alır. Elde edeceği ürünü rızık kavramıyla ilişkilendirir.
Emek ile rızık arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Bu örnekte tevekkülün nasıl anlaşılması gerektiğini yazınız.
Örnek yanıtı gör
Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz. Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
- Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz.
- Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
4. Başarı ve koşullar · 15 puan
İki öğrenci aynı hedef için çalışıyor; birinin kaynaklara erişimi daha sınırlı. İkisi de gayret ediyor fakat aynı sonucu elde edemiyor.
Başarıyı yalnız tek bir nedene bağlamanın eksikliğini açıklayınız. Emek ve imkânların rolünü ayrı ayrı belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir. Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır. Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
- Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir.
- Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır.
- Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
5. İhmali kadere yüklemek · 13 puan
Bir bisikletin freninin arızalı olduğu bilindiği hâlde onarım yapılmaz. Kaza olunca sahibi “Kader böyleymiş, önlem almak anlamsızdı.” der.
Bu yorumdaki hatayı açıklayınız. Doğru kader ve sorumluluk anlayışına uygun iki davranış yazınız.
Örnek yanıtı gör
Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir. Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır. Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
- Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir.
- Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır.
- Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
6. Çalışmadan beklemek · 12 puan
Bir kişi meslek öğrenme ve iş arama imkânlarını sürekli erteler; “Rızkım yazılmış, hiçbir şey yapmadan beklemeliyim.” der.
Bu düşünceyi emek ve tevekkül kavramlarıyla eleştiriniz. Uygun bir davranış öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz. Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir. Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
- Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz.
- Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir.
- Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
7. Hz. Musa’nın mücadelesi · 12 puan
İslam kaynaklarında Hz. Musa’nın Firavun’a tebliğde bulunduğu, baskı altındaki İsrailoğullarının özgürleşmesi için mücadele ettiği ve kendisine Tevrat verildiği anlatılır.
Hz. Musa’nın hayatındaki bu üç olayı; peygamberlik görevi, mücadele ettiği durum ve kendisine verilen kitap başlıklarıyla özetleyiniz.
Örnek yanıtı gör
Peygamberlik görevi, Allah’ın mesajını insanlara ve Firavun’a bildirmektir. Baskı ve zulme karşı İsrailoğullarının özgürleşmesi için mücadele etmiştir. Kendisine verilen ilahi kitap Tevrat’tır.
- Peygamberlik görevi, Allah’ın mesajını insanlara ve Firavun’a bildirmektir.
- Baskı ve zulme karşı İsrailoğullarının özgürleşmesi için mücadele etmiştir.
- Kendisine verilen ilahi kitap Tevrat’tır.
8. Küçük iyilik, geniş etki · 8 puan
Bakara 2/261’de Allah yolunda paylaşım, ürün veren bir tohuma benzetilir. Bir hadiste küçük bir sadaka veya güzel sözle de iyiliğe yönelmek öğütlenir (Müslim, Zekât, 68). Bu cümleler öğretim amaçlı anlam özetleridir.
İki kaynakta paylaşma ve iyilik hakkında ortak mesajı açıklayınız. Maddi imkânı sınırlı bir kişinin yapabileceği bir iyilik örneği yazınız.
Örnek yanıtı gör
İyilik ve paylaşım değerli görülür; küçük katkılar da küçümsenmemeli ve olumlu etkileri önemsenmelidir. Güzel söz söylemek, bilgiyi paylaşmak veya birine uygun biçimde yardımcı olmak maddi olmayan iyilik örnekleridir.
- İyilik ve paylaşım değerli görülür; küçük katkılar da küçümsenmemeli ve olumlu etkileri önemsenmelidir.
- Güzel söz söylemek, bilgiyi paylaşmak veya birine uygun biçimde yardımcı olmak maddi olmayan iyilik örnekleridir.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Seçim ve bilgi · 18 puan
Bir öğrenci sınava hazırlanırken konuları belirler, çalışma planı yapar ve plana uyup uymamayı kendi seçer. “Sonuç kaderimde varsa çalışmama gerek yok.” der.
Bilgi, irade ve sorumluluk kavramlarını bu olaya uygulayınız.
Örnek yanıtı gör
Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur. Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur. Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
- Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur.
- Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur.
- Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
2. Kontrol alanı · 18 puan
Bir kişinin yağmurun yağmasını seçmesi mümkün değildir; fakat yağmur uyarısını dikkate alıp hazırlık yapıp yapmamayı seçebilir.
İrade dışında olan durumla kişinin seçebildiği davranışı ayırınız. Sorumluluğun neden seçim alanıyla ilişkili olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Yağmurun gerçekleşmesi kişinin iradesi dışındadır. Uyarıya göre hazırlık yapmak kişinin seçim alanındadır. Sorumluluk, bilgi ve imkânları çerçevesinde özgürce seçebildiği davranışla ilişkilidir.
- Yağmurun gerçekleşmesi kişinin iradesi dışındadır.
- Uyarıya göre hazırlık yapmak kişinin seçim alanındadır.
- Sorumluluk, bilgi ve imkânları çerçevesinde özgürce seçebildiği davranışla ilişkilidir.
3. Emek ve rızık · 12 puan
Bir çiftçi toprağı işler, uygun zamanda ekim yapar ve ürününü korumak için önlem alır. Elde edeceği ürünü rızık kavramıyla ilişkilendirir.
Emek ile rızık arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Bu örnekte tevekkülün nasıl anlaşılması gerektiğini yazınız.
Örnek yanıtı gör
Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz. Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
- Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz.
- Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
4. Başarı ve koşullar · 18 puan
İki öğrenci aynı hedef için çalışıyor; birinin kaynaklara erişimi daha sınırlı. İkisi de gayret ediyor fakat aynı sonucu elde edemiyor.
Başarıyı yalnız tek bir nedene bağlamanın eksikliğini açıklayınız. Emek ve imkânların rolünü ayrı ayrı belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir. Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır. Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
- Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir.
- Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır.
- Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
5. İhmali kadere yüklemek · 18 puan
Bir bisikletin freninin arızalı olduğu bilindiği hâlde onarım yapılmaz. Kaza olunca sahibi “Kader böyleymiş, önlem almak anlamsızdı.” der.
Bu yorumdaki hatayı açıklayınız. Doğru kader ve sorumluluk anlayışına uygun iki davranış yazınız.
Örnek yanıtı gör
Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir. Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır. Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
- Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir.
- Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır.
- Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
6. Ayet el-Kürsi’de sıfatlar · 16 puan
Bakara 2/255’in anlamından öğretim özeti: Allah birdir; hayat sahibidir ve varlığı sürdürendir. Bilgisi her şeyi kuşatır; uyku ve yorgunluk gibi insanlara özgü sınırlılıklar ona ait değildir.
Özetten Allah’ın iki özelliğini yazınız. İnsana ait sınırlılıklarla Allah’ın sıfatları arasında kurulan ayrımı açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Allah’ın birliği veya hayat sahibi oluşu özelliklerden biridir. Bilgisinin her şeyi kuşatması veya varlığı sürdürmesi başka bir özelliktir. Allah’ın sıfatları insanın uyku, yorgunluk ve sınırlı bilgi gibi ihtiyaç ve eksiklikleriyle aynı düşünülemez.
- Allah’ın birliği veya hayat sahibi oluşu özelliklerden biridir.
- Bilgisinin her şeyi kuşatması veya varlığı sürdürmesi başka bir özelliktir.
- Allah’ın sıfatları insanın uyku, yorgunluk ve sınırlı bilgi gibi ihtiyaç ve eksiklikleriyle aynı düşünülemez.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Ölçü ve tedbir · 10 puan
Kamer 54/49 meali: “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” Bir hadiste ise “Önce onu bağla, sonra Allah’a tevekkül et!” buyurulur (Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 60).
Ayetin kader anlayışıyla ilişkisini açıklayınız. Hadisin tedbir alma ile tevekkül arasında kurduğu ilişkiyi yazınız.
Örnek yanıtı gör
Ayet, yaratılışın Allah’ın bilgisi, ölçüsü ve takdiriyle ilişkili olduğunu ifade eder. Hadis, kişinin gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenmesini öğütler; tevekkül çabasız bekleme değildir.
- Ayet, yaratılışın Allah’ın bilgisi, ölçüsü ve takdiriyle ilişkili olduğunu ifade eder.
- Hadis, kişinin gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenmesini öğütler; tevekkül çabasız bekleme değildir.
2. Seçim ve bilgi · 15 puan
Bir öğrenci sınava hazırlanırken konuları belirler, çalışma planı yapar ve plana uyup uymamayı kendi seçer. “Sonuç kaderimde varsa çalışmama gerek yok.” der.
Bilgi, irade ve sorumluluk kavramlarını bu olaya uygulayınız.
Örnek yanıtı gör
Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur. Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur. Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
- Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur.
- Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur.
- Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
3. Kontrol alanı · 15 puan
Bir kişinin yağmurun yağmasını seçmesi mümkün değildir; fakat yağmur uyarısını dikkate alıp hazırlık yapıp yapmamayı seçebilir.
İrade dışında olan durumla kişinin seçebildiği davranışı ayırınız. Sorumluluğun neden seçim alanıyla ilişkili olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Yağmurun gerçekleşmesi kişinin iradesi dışındadır. Uyarıya göre hazırlık yapmak kişinin seçim alanındadır. Sorumluluk, bilgi ve imkânları çerçevesinde özgürce seçebildiği davranışla ilişkilidir.
- Yağmurun gerçekleşmesi kişinin iradesi dışındadır.
- Uyarıya göre hazırlık yapmak kişinin seçim alanındadır.
- Sorumluluk, bilgi ve imkânları çerçevesinde özgürce seçebildiği davranışla ilişkilidir.
4. Emek ve rızık · 10 puan
Bir çiftçi toprağı işler, uygun zamanda ekim yapar ve ürününü korumak için önlem alır. Elde edeceği ürünü rızık kavramıyla ilişkilendirir.
Emek ile rızık arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Bu örnekte tevekkülün nasıl anlaşılması gerektiğini yazınız.
Örnek yanıtı gör
Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz. Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
- Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz.
- Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
5. Başarı ve koşullar · 15 puan
İki öğrenci aynı hedef için çalışıyor; birinin kaynaklara erişimi daha sınırlı. İkisi de gayret ediyor fakat aynı sonucu elde edemiyor.
Başarıyı yalnız tek bir nedene bağlamanın eksikliğini açıklayınız. Emek ve imkânların rolünü ayrı ayrı belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir. Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır. Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
- Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir.
- Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır.
- Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
6. Ömür ve ecel · 10 puan
Ders kartında ömür, bir canlının yaşadığı süre; ecel ise bu hayatın sona erdiği zaman olarak açıklanır. Sağlığı korumak ve tedbir almak insanın sorumlulukları arasındadır.
Ömür ve eceli ayırınız. Bu kavramların sağlığı koruma sorumluluğunu kaldırmadığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Ömür yaşamın devam ettiği süredir; ecel bu sürenin sona erdiği zamandır. Hayatın sınırlı olması, korunabilir zararlara karşı önlem alma ve sağlığı gözetme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
- Ömür yaşamın devam ettiği süredir; ecel bu sürenin sona erdiği zamandır.
- Hayatın sınırlı olması, korunabilir zararlara karşı önlem alma ve sağlığı gözetme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
7. İhmali kadere yüklemek · 13 puan
Bir bisikletin freninin arızalı olduğu bilindiği hâlde onarım yapılmaz. Kaza olunca sahibi “Kader böyleymiş, önlem almak anlamsızdı.” der.
Bu yorumdaki hatayı açıklayınız. Doğru kader ve sorumluluk anlayışına uygun iki davranış yazınız.
Örnek yanıtı gör
Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir. Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır. Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
- Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir.
- Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır.
- Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
8. Çalışmadan beklemek · 12 puan
Bir kişi meslek öğrenme ve iş arama imkânlarını sürekli erteler; “Rızkım yazılmış, hiçbir şey yapmadan beklemeliyim.” der.
Bu düşünceyi emek ve tevekkül kavramlarıyla eleştiriniz. Uygun bir davranış öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz. Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir. Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
- Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz.
- Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir.
- Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Ölçü ve tedbir · 12 puan
Kamer 54/49 meali: “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” Bir hadiste ise “Önce onu bağla, sonra Allah’a tevekkül et!” buyurulur (Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 60).
Ayetin kader anlayışıyla ilişkisini açıklayınız. Hadisin tedbir alma ile tevekkül arasında kurduğu ilişkiyi yazınız.
Örnek yanıtı gör
Ayet, yaratılışın Allah’ın bilgisi, ölçüsü ve takdiriyle ilişkili olduğunu ifade eder. Hadis, kişinin gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenmesini öğütler; tevekkül çabasız bekleme değildir.
- Ayet, yaratılışın Allah’ın bilgisi, ölçüsü ve takdiriyle ilişkili olduğunu ifade eder.
- Hadis, kişinin gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenmesini öğütler; tevekkül çabasız bekleme değildir.
2. Seçim ve bilgi · 18 puan
Bir öğrenci sınava hazırlanırken konuları belirler, çalışma planı yapar ve plana uyup uymamayı kendi seçer. “Sonuç kaderimde varsa çalışmama gerek yok.” der.
Bilgi, irade ve sorumluluk kavramlarını bu olaya uygulayınız.
Örnek yanıtı gör
Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur. Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur. Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
- Konuları ve çalışma yollarını bilmesi bilgi boyutudur.
- Plana uyup uymama tercihi irade boyutudur.
- Seçebildiği çalışma davranışından sorumludur; kader anlayışı çabayı gereksiz kılmaz.
3. Emek ve rızık · 10 puan
Bir çiftçi toprağı işler, uygun zamanda ekim yapar ve ürününü korumak için önlem alır. Elde edeceği ürünü rızık kavramıyla ilişkilendirir.
Emek ile rızık arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Bu örnekte tevekkülün nasıl anlaşılması gerektiğini yazınız.
Örnek yanıtı gör
Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz. Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
- Rızık anlayışı geçim imkânlarını Allah’ın lütfuyla ilişkilendirirken çiftçinin emek vermesini dışlamaz.
- Tevekkül, ekim ve koruma gibi gerekli çabayı gösterip sonucu Allah’a güvenerek karşılamaktır.
4. Başarı ve koşullar · 15 puan
İki öğrenci aynı hedef için çalışıyor; birinin kaynaklara erişimi daha sınırlı. İkisi de gayret ediyor fakat aynı sonucu elde edemiyor.
Başarıyı yalnız tek bir nedene bağlamanın eksikliğini açıklayınız. Emek ve imkânların rolünü ayrı ayrı belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir. Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır. Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
- Başarı; emek, yöntem, imkân ve kontrol dışı koşulların birlikte etkisiyle oluşabilir.
- Emek, kişinin hazırlık ve çalışma davranışıdır.
- Kaynak ve destek imkânları farklı olduğundan aynı çaba her zaman aynı sonucu doğurmayabilir.
5. İhmali kadere yüklemek · 15 puan
Bir bisikletin freninin arızalı olduğu bilindiği hâlde onarım yapılmaz. Kaza olunca sahibi “Kader böyleymiş, önlem almak anlamsızdı.” der.
Bu yorumdaki hatayı açıklayınız. Doğru kader ve sorumluluk anlayışına uygun iki davranış yazınız.
Örnek yanıtı gör
Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir. Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır. Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
- Bilinen arızaya karşı önlem alınmaması kişinin sorumluluğudur; kader bunu yok saymanın gerekçesi değildir.
- Bisiklet kullanılmadan önce fren onarılmalıdır.
- Arıza giderilene kadar bisiklet kullanılmamalı veya güvenli başka ulaşım seçilmelidir.
6. Çalışmadan beklemek · 15 puan
Bir kişi meslek öğrenme ve iş arama imkânlarını sürekli erteler; “Rızkım yazılmış, hiçbir şey yapmadan beklemeliyim.” der.
Bu düşünceyi emek ve tevekkül kavramlarıyla eleştiriniz. Uygun bir davranış öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz. Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir. Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
- Emek, geçim için bilgi ve beceri edinme ve çalışma çabasını içerir; rızık inancı bunu gereksiz kılmaz.
- Tevekkül, yapılabilecekleri yaptıktan sonra güvenmektir; pasif bekleyiş değildir.
- Kişi koşullarına uygun eğitim veya iş arama adımları atabilir.
7. Ayet el-Kürsi’de sıfatlar · 15 puan
Bakara 2/255’in anlamından öğretim özeti: Allah birdir; hayat sahibidir ve varlığı sürdürendir. Bilgisi her şeyi kuşatır; uyku ve yorgunluk gibi insanlara özgü sınırlılıklar ona ait değildir.
Özetten Allah’ın iki özelliğini yazınız. İnsana ait sınırlılıklarla Allah’ın sıfatları arasında kurulan ayrımı açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Allah’ın birliği veya hayat sahibi oluşu özelliklerden biridir. Bilgisinin her şeyi kuşatması veya varlığı sürdürmesi başka bir özelliktir. Allah’ın sıfatları insanın uyku, yorgunluk ve sınırlı bilgi gibi ihtiyaç ve eksiklikleriyle aynı düşünülemez.
- Allah’ın birliği veya hayat sahibi oluşu özelliklerden biridir.
- Bilgisinin her şeyi kuşatması veya varlığı sürdürmesi başka bir özelliktir.
- Allah’ın sıfatları insanın uyku, yorgunluk ve sınırlı bilgi gibi ihtiyaç ve eksiklikleriyle aynı düşünülemez.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.