Yazılıya birlikte hazırlanalım.   5–12. sınıf
✦ 0 GO coinGO
Şu an çevrim dışısın. Daha önce açtığın bazı sayfaları kullanabilirsin; yeni PDF’ler için bağlantı gerekir.

2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI

5. Sınıf Matematik
Senaryona göre yazdır, çöz.

Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.

5 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik

Ekrandan çalış

Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.

Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. İki kapı arasındaki yol · 14 puan

Krokide okul bahçesinin iki kapısı A ve B noktalarıyla gösterilmiştir.

AB
A ve B adlı iki nokta; aralarında henüz çizgi yoktur.

Cetvel kullanarak iki kapı arasındaki en kısa düz yolu çiziniz. Çizdiğiniz geometrik şekli adlandırınız ve neden iki uç noktası bulunduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

A ile B, cetvelle bir doğru parçası olarak birleştirilir. Şekil [AB] doğru parçasıdır; yol A kapısında başlayıp B kapısında bittiğinden iki uç noktası vardır.

  1. Cetvelin kenarını A ve B noktalarından geçir.
  2. Yalnız iki nokta arasını çiz; uçlara sonsuza gidişi gösteren ok koyma.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Pergelin açıklığı · 14 puan

Ece, merkezi O olan bir çember çizerken pergelin açıklığını sabit tutuyor. Mert, aynı merkezi kullanıyor fakat çizim sırasında pergelin açıklığını büyütüyor.

Hangi öğrencinin çizimi çember olur? Merkeze uzaklığı kullanarak açıklayınız. Mert’in çizimini düzeltmek için ne yapması gerektiğini yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ece’nin çizimi çemberdir; çizgi üzerindeki bütün noktalar O’ya aynı uzaklıktadır. Mert sabit bir açıklık seçmeli, pergelin sivri ucunu O’da tutmalı ve açıklığı değiştirmeden tam bir tur çizmelidir.

  1. Çemberin noktaları için merkeze uzaklığın sabit olduğunu hatırla.
  2. İki çizim yöntemini bu koşulla karşılaştır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. İletkiyle açı ölçümü · 16 puan

Şekilde O köşeli bir açı verilmiştir.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sağ yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

İletki kullanarak AOB açısını ölçünüz. İletkinin merkezini ve sıfır çizgisini nereye yerleştirdiğinizi açıklayınız; açıyı dar, dik veya geniş olarak sınıflandırınız.

Örnek yanıtı gör

AOB açısı 45° ölçülür ve dar açıdır. İletkinin merkezi O’ya, sıfır çizgisi OA ışınına yerleştirilir; OA’daki 0’dan başlayan ölçekten OB’nin değeri okunur.

  1. Merkezi O ile çakıştır.
  2. OA’yı sıfır çizgisiyle hizala ve doğru ölçekten OB’yi oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Kesişen iki yol · 16 puan

İki düz yol O noktasında kesişmektedir. O çevresinde saat yönünde sıralanan dört açı α, β, γ ve δ’dır. α=68° verilmiştir.

β, γ ve δ açılarını bulunuz. Kullandığınız iki açı ilişkisini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

β=112°, γ=68°, δ=112°. Komşu bütünler açılar toplamı 180°dir; ters açılar eşittir.

  1. β=180°−68°=112° bul.
  2. γ’nın α’ya, δ’nın β’ya ters açı olduğunu kullan.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Bir şekil ne zaman çokgendir? · 13 puan

Üç tasarım önerisi vardır: P, uç uca birleşen üç doğru parçasıyla kapalıdır. R, üç doğru parçasından oluşur fakat son parça ilk parçaya ulaşmaz. S, iki doğru parçası ve bir eğriyle kapalıdır.

Hangi tasarım çokgendir? Diğer ikisinin neden çokgen olmadığını açıklayınız. R’yi yeni parça eklemeden çokgene dönüştürecek bir düzeltme öneriniz.

Örnek yanıtı gör

Yalnız P çokgendir. R kapalı değildir; S’nin bir kenarı eğridir. R’nin son parçasının ucu ilk parçanın başlangıcıyla birleştirilerek üç doğru parçalı kapalı bir şekil oluşturulabilir.

  1. Kapalılık ve yalnız doğru parçalarından oluşma koşullarını ayrı denetle.
  2. Eksik koşulu giderecek düzeltmeyi belirt.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Kare bir dikdörtgen midir? · 12 puan

Bir sınıfta dikdörtgen, dört açısı dik olan dörtgen olarak tanımlanıyor. Ela, “Kare bu tanıma uymaz; çünkü bütün kenarları eşittir.” diyor.

Ela’nın iddiasını değerlendiriniz. Verilen tanımı kullanınız ve bir karenin hem kare hem dikdörtgen sayılabilmesini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Ela’nın iddiası yanlıştır. Karenin dört açısı diktir; bu nedenle verilen dikdörtgen tanımına uyar. Bütün kenarların eşitliği dikdörtgen olmaya engel değildir, karenin ek bir özelliğidir.

  1. Verilen tanımdaki zorunlu koşulu belirle.
  2. Karenin bu koşulu sağlayıp sağlamadığını kontrol et.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. İki çemberden üçgen · 15 puan

A ve B noktaları arasında 4 cm vardır. Her iki nokta merkez alınarak 3 cm yarıçaplı çemberler çizilecektir. Çemberlerin üstteki kesişim noktası P olarak adlandırılacaktır.

Cetvel ve pergelle çizimi yapınız; A, B ve P’yi birleştiriniz. APB üçgenini kenarlarına göre sınıflandırınız. Sınıflandırmanızı çemberlerin yarıçapları ve AB uzunluğuyla açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

AP=BP=3 cm, AB=4 cm olduğundan APB ikizkenardır; eşkenar değildir. P iki çemberin de üzerinde bulunduğu için her iki merkeze uzaklığı ilgili yarıçapa eşittir.

  1. AB’yi 4 cm çiz.
  2. A ve B merkezli 3 cm yarıçaplı çemberlerin bir kesişimini P al.
  3. AP ve BP’nin yarıçap olduğunu kullan.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. İki kapı arasındaki yol · 14 puan

Krokide okul bahçesinin iki kapısı A ve B noktalarıyla gösterilmiştir.

AB
A ve B adlı iki nokta; aralarında henüz çizgi yoktur.

Cetvel kullanarak iki kapı arasındaki en kısa düz yolu çiziniz. Çizdiğiniz geometrik şekli adlandırınız ve neden iki uç noktası bulunduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

A ile B, cetvelle bir doğru parçası olarak birleştirilir. Şekil [AB] doğru parçasıdır; yol A kapısında başlayıp B kapısında bittiğinden iki uç noktası vardır.

  1. Cetvelin kenarını A ve B noktalarından geçir.
  2. Yalnız iki nokta arasını çiz; uçlara sonsuza gidişi gösteren ok koyma.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Pergelin açıklığı · 14 puan

Ece, merkezi O olan bir çember çizerken pergelin açıklığını sabit tutuyor. Mert, aynı merkezi kullanıyor fakat çizim sırasında pergelin açıklığını büyütüyor.

Hangi öğrencinin çizimi çember olur? Merkeze uzaklığı kullanarak açıklayınız. Mert’in çizimini düzeltmek için ne yapması gerektiğini yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ece’nin çizimi çemberdir; çizgi üzerindeki bütün noktalar O’ya aynı uzaklıktadır. Mert sabit bir açıklık seçmeli, pergelin sivri ucunu O’da tutmalı ve açıklığı değiştirmeden tam bir tur çizmelidir.

  1. Çemberin noktaları için merkeze uzaklığın sabit olduğunu hatırla.
  2. İki çizim yöntemini bu koşulla karşılaştır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. İletkiyle açı ölçümü · 16 puan

Şekilde O köşeli bir açı verilmiştir.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sağ yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

İletki kullanarak AOB açısını ölçünüz. İletkinin merkezini ve sıfır çizgisini nereye yerleştirdiğinizi açıklayınız; açıyı dar, dik veya geniş olarak sınıflandırınız.

Örnek yanıtı gör

AOB açısı 45° ölçülür ve dar açıdır. İletkinin merkezi O’ya, sıfır çizgisi OA ışınına yerleştirilir; OA’daki 0’dan başlayan ölçekten OB’nin değeri okunur.

  1. Merkezi O ile çakıştır.
  2. OA’yı sıfır çizgisiyle hizala ve doğru ölçekten OB’yi oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Kesişen iki yol · 16 puan

İki düz yol O noktasında kesişmektedir. O çevresinde saat yönünde sıralanan dört açı α, β, γ ve δ’dır. α=68° verilmiştir.

β, γ ve δ açılarını bulunuz. Kullandığınız iki açı ilişkisini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

β=112°, γ=68°, δ=112°. Komşu bütünler açılar toplamı 180°dir; ters açılar eşittir.

  1. β=180°−68°=112° bul.
  2. γ’nın α’ya, δ’nın β’ya ters açı olduğunu kullan.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Bir şekil ne zaman çokgendir? · 14 puan

Üç tasarım önerisi vardır: P, uç uca birleşen üç doğru parçasıyla kapalıdır. R, üç doğru parçasından oluşur fakat son parça ilk parçaya ulaşmaz. S, iki doğru parçası ve bir eğriyle kapalıdır.

Hangi tasarım çokgendir? Diğer ikisinin neden çokgen olmadığını açıklayınız. R’yi yeni parça eklemeden çokgene dönüştürecek bir düzeltme öneriniz.

Örnek yanıtı gör

Yalnız P çokgendir. R kapalı değildir; S’nin bir kenarı eğridir. R’nin son parçasının ucu ilk parçanın başlangıcıyla birleştirilerek üç doğru parçalı kapalı bir şekil oluşturulabilir.

  1. Kapalılık ve yalnız doğru parçalarından oluşma koşullarını ayrı denetle.
  2. Eksik koşulu giderecek düzeltmeyi belirt.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Kare bir dikdörtgen midir? · 14 puan

Bir sınıfta dikdörtgen, dört açısı dik olan dörtgen olarak tanımlanıyor. Ela, “Kare bu tanıma uymaz; çünkü bütün kenarları eşittir.” diyor.

Ela’nın iddiasını değerlendiriniz. Verilen tanımı kullanınız ve bir karenin hem kare hem dikdörtgen sayılabilmesini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Ela’nın iddiası yanlıştır. Karenin dört açısı diktir; bu nedenle verilen dikdörtgen tanımına uyar. Bütün kenarların eşitliği dikdörtgen olmaya engel değildir, karenin ek bir özelliğidir.

  1. Verilen tanımdaki zorunlu koşulu belirle.
  2. Karenin bu koşulu sağlayıp sağlamadığını kontrol et.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Köşelerden köşegenlere · 12 puan

Düzgün bir beşgenin köşeleri çevre boyunca A, B, C, D ve E olarak adlandırılmıştır.

Beşgeni kabaca çiziniz. Yalnız A köşesinden çizilebilen köşegenleri adlandırınız. AB ve AE’nin neden köşegen sayılmadığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

A’dan AC ve AD köşegenleri çizilir. B ve E, A’nın komşu köşeleridir; AB ve AE beşgenin kenarlarıdır. Köşegen, komşu olmayan iki köşeyi birleştirir.

  1. A’nın komşularını B ve E olarak belirle.
  2. Kalan köşeler C ve D’ye doğru parçaları çiz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. İki kapı arasındaki yol · 14 puan

Krokide okul bahçesinin iki kapısı A ve B noktalarıyla gösterilmiştir.

AB
A ve B adlı iki nokta; aralarında henüz çizgi yoktur.

Cetvel kullanarak iki kapı arasındaki en kısa düz yolu çiziniz. Çizdiğiniz geometrik şekli adlandırınız ve neden iki uç noktası bulunduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

A ile B, cetvelle bir doğru parçası olarak birleştirilir. Şekil [AB] doğru parçasıdır; yol A kapısında başlayıp B kapısında bittiğinden iki uç noktası vardır.

  1. Cetvelin kenarını A ve B noktalarından geçir.
  2. Yalnız iki nokta arasını çiz; uçlara sonsuza gidişi gösteren ok koyma.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. İletkiyle açı ölçümü · 16 puan

Şekilde O köşeli bir açı verilmiştir.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sağ yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

İletki kullanarak AOB açısını ölçünüz. İletkinin merkezini ve sıfır çizgisini nereye yerleştirdiğinizi açıklayınız; açıyı dar, dik veya geniş olarak sınıflandırınız.

Örnek yanıtı gör

AOB açısı 45° ölçülür ve dar açıdır. İletkinin merkezi O’ya, sıfır çizgisi OA ışınına yerleştirilir; OA’daki 0’dan başlayan ölçekten OB’nin değeri okunur.

  1. Merkezi O ile çakıştır.
  2. OA’yı sıfır çizgisiyle hizala ve doğru ölçekten OB’yi oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. İki ölçekli iletki · 14 puan

Şekilde O köşeli ikinci bir açı verilmiştir. Bir öğrenci iletkinin öteki ölçeğini okuyarak sonucu 60° bulmuştur.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sol yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

AOB açısını iletkiyle ölçünüz. 60° sonucunun neden uygun olmadığını şeklin görünüşü ve kullandığınız ölçekle açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

AOB=120°dir. OA’dan 0 ile başlayan ölçek okunmalıdır. Açı dik açıdan büyük olduğundan 60° olan dar açı sonucu şekle uymaz; iki ölçeğin karıştırılması bu hataya yol açar.

  1. İletki merkezini O’ya, başlangıcını OA’ya yerleştir.
  2. Açının 90°den büyük olup olmadığını gözden geçirerek ölçümü denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Kesişen iki yol · 16 puan

İki düz yol O noktasında kesişmektedir. O çevresinde saat yönünde sıralanan dört açı α, β, γ ve δ’dır. α=68° verilmiştir.

β, γ ve δ açılarını bulunuz. Kullandığınız iki açı ilişkisini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

β=112°, γ=68°, δ=112°. Komşu bütünler açılar toplamı 180°dir; ters açılar eşittir.

  1. β=180°−68°=112° bul.
  2. γ’nın α’ya, δ’nın β’ya ters açı olduğunu kullan.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Üç doğrunun oluşturduğu açılar · 16 puan

Üç doğru aynı O noktasından geçmektedir. Bir yarım düzlemde yan yana duran üç açı sırasıyla 35°, x° ve 65°dir.

x’i bulunuz. Sonra x açısının ters açısının ölçüsünü yazınız. Sonuçlarınızı hangi özelliklerden çıkardığınızı açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

35°+x+65°=180° olduğundan x=80°dir. x’in ters açısı da 80°dir; ters açılar eşittir.

  1. Yarım düzlemdeki bitişik açıların doğru açı oluşturduğunu kullan.
  2. Bulduğun değeri ters açıya aktar.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Bir şekil ne zaman çokgendir? · 12 puan

Üç tasarım önerisi vardır: P, uç uca birleşen üç doğru parçasıyla kapalıdır. R, üç doğru parçasından oluşur fakat son parça ilk parçaya ulaşmaz. S, iki doğru parçası ve bir eğriyle kapalıdır.

Hangi tasarım çokgendir? Diğer ikisinin neden çokgen olmadığını açıklayınız. R’yi yeni parça eklemeden çokgene dönüştürecek bir düzeltme öneriniz.

Örnek yanıtı gör

Yalnız P çokgendir. R kapalı değildir; S’nin bir kenarı eğridir. R’nin son parçasının ucu ilk parçanın başlangıcıyla birleştirilerek üç doğru parçalı kapalı bir şekil oluşturulabilir.

  1. Kapalılık ve yalnız doğru parçalarından oluşma koşullarını ayrı denetle.
  2. Eksik koşulu giderecek düzeltmeyi belirt.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Kare bir dikdörtgen midir? · 12 puan

Bir sınıfta dikdörtgen, dört açısı dik olan dörtgen olarak tanımlanıyor. Ela, “Kare bu tanıma uymaz; çünkü bütün kenarları eşittir.” diyor.

Ela’nın iddiasını değerlendiriniz. Verilen tanımı kullanınız ve bir karenin hem kare hem dikdörtgen sayılabilmesini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Ela’nın iddiası yanlıştır. Karenin dört açısı diktir; bu nedenle verilen dikdörtgen tanımına uyar. Bütün kenarların eşitliği dikdörtgen olmaya engel değildir, karenin ek bir özelliğidir.

  1. Verilen tanımdaki zorunlu koşulu belirle.
  2. Karenin bu koşulu sağlayıp sağlamadığını kontrol et.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. İki kapı arasındaki yol · 16 puan

Krokide okul bahçesinin iki kapısı A ve B noktalarıyla gösterilmiştir.

AB
A ve B adlı iki nokta; aralarında henüz çizgi yoktur.

Cetvel kullanarak iki kapı arasındaki en kısa düz yolu çiziniz. Çizdiğiniz geometrik şekli adlandırınız ve neden iki uç noktası bulunduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

A ile B, cetvelle bir doğru parçası olarak birleştirilir. Şekil [AB] doğru parçasıdır; yol A kapısında başlayıp B kapısında bittiğinden iki uç noktası vardır.

  1. Cetvelin kenarını A ve B noktalarından geçir.
  2. Yalnız iki nokta arasını çiz; uçlara sonsuza gidişi gösteren ok koyma.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Pergelin açıklığı · 16 puan

Ece, merkezi O olan bir çember çizerken pergelin açıklığını sabit tutuyor. Mert, aynı merkezi kullanıyor fakat çizim sırasında pergelin açıklığını büyütüyor.

Hangi öğrencinin çizimi çember olur? Merkeze uzaklığı kullanarak açıklayınız. Mert’in çizimini düzeltmek için ne yapması gerektiğini yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ece’nin çizimi çemberdir; çizgi üzerindeki bütün noktalar O’ya aynı uzaklıktadır. Mert sabit bir açıklık seçmeli, pergelin sivri ucunu O’da tutmalı ve açıklığı değiştirmeden tam bir tur çizmelidir.

  1. Çemberin noktaları için merkeze uzaklığın sabit olduğunu hatırla.
  2. İki çizim yöntemini bu koşulla karşılaştır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. İletkiyle açı ölçümü · 20 puan

Şekilde O köşeli bir açı verilmiştir.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sağ yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

İletki kullanarak AOB açısını ölçünüz. İletkinin merkezini ve sıfır çizgisini nereye yerleştirdiğinizi açıklayınız; açıyı dar, dik veya geniş olarak sınıflandırınız.

Örnek yanıtı gör

AOB açısı 45° ölçülür ve dar açıdır. İletkinin merkezi O’ya, sıfır çizgisi OA ışınına yerleştirilir; OA’daki 0’dan başlayan ölçekten OB’nin değeri okunur.

  1. Merkezi O ile çakıştır.
  2. OA’yı sıfır çizgisiyle hizala ve doğru ölçekten OB’yi oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. İki ölçekli iletki · 15 puan

Şekilde O köşeli ikinci bir açı verilmiştir. Bir öğrenci iletkinin öteki ölçeğini okuyarak sonucu 60° bulmuştur.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sol yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

AOB açısını iletkiyle ölçünüz. 60° sonucunun neden uygun olmadığını şeklin görünüşü ve kullandığınız ölçekle açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

AOB=120°dir. OA’dan 0 ile başlayan ölçek okunmalıdır. Açı dik açıdan büyük olduğundan 60° olan dar açı sonucu şekle uymaz; iki ölçeğin karıştırılması bu hataya yol açar.

  1. İletki merkezini O’ya, başlangıcını OA’ya yerleştir.
  2. Açının 90°den büyük olup olmadığını gözden geçirerek ölçümü denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Kesişen iki yol · 18 puan

İki düz yol O noktasında kesişmektedir. O çevresinde saat yönünde sıralanan dört açı α, β, γ ve δ’dır. α=68° verilmiştir.

β, γ ve δ açılarını bulunuz. Kullandığınız iki açı ilişkisini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

β=112°, γ=68°, δ=112°. Komşu bütünler açılar toplamı 180°dir; ters açılar eşittir.

  1. β=180°−68°=112° bul.
  2. γ’nın α’ya, δ’nın β’ya ters açı olduğunu kullan.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Bir şekil ne zaman çokgendir? · 15 puan

Üç tasarım önerisi vardır: P, uç uca birleşen üç doğru parçasıyla kapalıdır. R, üç doğru parçasından oluşur fakat son parça ilk parçaya ulaşmaz. S, iki doğru parçası ve bir eğriyle kapalıdır.

Hangi tasarım çokgendir? Diğer ikisinin neden çokgen olmadığını açıklayınız. R’yi yeni parça eklemeden çokgene dönüştürecek bir düzeltme öneriniz.

Örnek yanıtı gör

Yalnız P çokgendir. R kapalı değildir; S’nin bir kenarı eğridir. R’nin son parçasının ucu ilk parçanın başlangıcıyla birleştirilerek üç doğru parçalı kapalı bir şekil oluşturulabilir.

  1. Kapalılık ve yalnız doğru parçalarından oluşma koşullarını ayrı denetle.
  2. Eksik koşulu giderecek düzeltmeyi belirt.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. İki kapı arasındaki yol · 14 puan

Krokide okul bahçesinin iki kapısı A ve B noktalarıyla gösterilmiştir.

AB
A ve B adlı iki nokta; aralarında henüz çizgi yoktur.

Cetvel kullanarak iki kapı arasındaki en kısa düz yolu çiziniz. Çizdiğiniz geometrik şekli adlandırınız ve neden iki uç noktası bulunduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

A ile B, cetvelle bir doğru parçası olarak birleştirilir. Şekil [AB] doğru parçasıdır; yol A kapısında başlayıp B kapısında bittiğinden iki uç noktası vardır.

  1. Cetvelin kenarını A ve B noktalarından geçir.
  2. Yalnız iki nokta arasını çiz; uçlara sonsuza gidişi gösteren ok koyma.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Pergelin açıklığı · 14 puan

Ece, merkezi O olan bir çember çizerken pergelin açıklığını sabit tutuyor. Mert, aynı merkezi kullanıyor fakat çizim sırasında pergelin açıklığını büyütüyor.

Hangi öğrencinin çizimi çember olur? Merkeze uzaklığı kullanarak açıklayınız. Mert’in çizimini düzeltmek için ne yapması gerektiğini yazınız.

Örnek yanıtı gör

Ece’nin çizimi çemberdir; çizgi üzerindeki bütün noktalar O’ya aynı uzaklıktadır. Mert sabit bir açıklık seçmeli, pergelin sivri ucunu O’da tutmalı ve açıklığı değiştirmeden tam bir tur çizmelidir.

  1. Çemberin noktaları için merkeze uzaklığın sabit olduğunu hatırla.
  2. İki çizim yöntemini bu koşulla karşılaştır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. İletkiyle açı ölçümü · 16 puan

Şekilde O köşeli bir açı verilmiştir.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sağ yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

İletki kullanarak AOB açısını ölçünüz. İletkinin merkezini ve sıfır çizgisini nereye yerleştirdiğinizi açıklayınız; açıyı dar, dik veya geniş olarak sınıflandırınız.

Örnek yanıtı gör

AOB açısı 45° ölçülür ve dar açıdır. İletkinin merkezi O’ya, sıfır çizgisi OA ışınına yerleştirilir; OA’daki 0’dan başlayan ölçekten OB’nin değeri okunur.

  1. Merkezi O ile çakıştır.
  2. OA’yı sıfır çizgisiyle hizala ve doğru ölçekten OB’yi oku.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. İki ölçekli iletki · 14 puan

Şekilde O köşeli ikinci bir açı verilmiştir. Bir öğrenci iletkinin öteki ölçeğini okuyarak sonucu 60° bulmuştur.

OAB
OA sağa yatay; OB, O’dan sol yukarıya uzanır. Açı ölçülmek üzere çizilmiştir.

AOB açısını iletkiyle ölçünüz. 60° sonucunun neden uygun olmadığını şeklin görünüşü ve kullandığınız ölçekle açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

AOB=120°dir. OA’dan 0 ile başlayan ölçek okunmalıdır. Açı dik açıdan büyük olduğundan 60° olan dar açı sonucu şekle uymaz; iki ölçeğin karıştırılması bu hataya yol açar.

  1. İletki merkezini O’ya, başlangıcını OA’ya yerleştir.
  2. Açının 90°den büyük olup olmadığını gözden geçirerek ölçümü denetle.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Kesişen iki yol · 15 puan

İki düz yol O noktasında kesişmektedir. O çevresinde saat yönünde sıralanan dört açı α, β, γ ve δ’dır. α=68° verilmiştir.

β, γ ve δ açılarını bulunuz. Kullandığınız iki açı ilişkisini açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

β=112°, γ=68°, δ=112°. Komşu bütünler açılar toplamı 180°dir; ters açılar eşittir.

  1. β=180°−68°=112° bul.
  2. γ’nın α’ya, δ’nın β’ya ters açı olduğunu kullan.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Üç doğrunun oluşturduğu açılar · 15 puan

Üç doğru aynı O noktasından geçmektedir. Bir yarım düzlemde yan yana duran üç açı sırasıyla 35°, x° ve 65°dir.

x’i bulunuz. Sonra x açısının ters açısının ölçüsünü yazınız. Sonuçlarınızı hangi özelliklerden çıkardığınızı açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

35°+x+65°=180° olduğundan x=80°dir. x’in ters açısı da 80°dir; ters açılar eşittir.

  1. Yarım düzlemdeki bitişik açıların doğru açı oluşturduğunu kullan.
  2. Bulduğun değeri ters açıya aktar.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Bir şekil ne zaman çokgendir? · 12 puan

Üç tasarım önerisi vardır: P, uç uca birleşen üç doğru parçasıyla kapalıdır. R, üç doğru parçasından oluşur fakat son parça ilk parçaya ulaşmaz. S, iki doğru parçası ve bir eğriyle kapalıdır.

Hangi tasarım çokgendir? Diğer ikisinin neden çokgen olmadığını açıklayınız. R’yi yeni parça eklemeden çokgene dönüştürecek bir düzeltme öneriniz.

Örnek yanıtı gör

Yalnız P çokgendir. R kapalı değildir; S’nin bir kenarı eğridir. R’nin son parçasının ucu ilk parçanın başlangıcıyla birleştirilerek üç doğru parçalı kapalı bir şekil oluşturulabilir.

  1. Kapalılık ve yalnız doğru parçalarından oluşma koşullarını ayrı denetle.
  2. Eksik koşulu giderecek düzeltmeyi belirt.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Kapsam ve kaynak

Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.

MEB konu–soru dağılım tablosu ↗