Konu özeti · Poster not
Teknolojiyi amacına göre seç
5. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım • Uygulama ve öğrenme desteği
Poster notunu aç Poster sayfasından PNG indirebilir, yazdırabilir veya PDF kaydedebilirsin.2026–2027 · 1. dönem 1. yazılı
Posteri aç / yazdır Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
5. sınıf · Kendi hızında çalış, adım adım ilerle.
Çalışmalar yükleniyor…
Önce temelini güçlendir.
Bilişim ve kullanım amacı
Donanım fiziksel parçadır; yazılım bu parçalarla görev yapılmasını sağlar. Aynı araç farklı amaçlarla kullanılabilir. Bilişim sistemi veriyi toplar, işler, saklar veya iletir.
Hap bilgi: Araç adı yerine işlevi de söyle.
Dikkat: Her dijital araç aynı ihtiyacı karşılamaz.
Bu konuda bağlam sorusu çöz →Dijital vatandaşlık ve yeni teknolojiler
Dijital ortamda kişisel bilgiyi koruma, izin alma, kaynak belirtme ve doğrulama önemlidir. Yapay zekâ, sensör ve robotik sistemler belirli görevleri destekleyebilir; her çıktı doğru veya tarafsız değildir.
Hap bilgi: İnsan denetimi ve amaca uygun veri.
Dikkat: Güvenlik için gerçek parolayı çalışma kâğıdına yazma.
Bu konuda bağlam sorusu çöz →Veriyle karar
Bir tablo satır ve sütunlardan oluşur. Başlık, birim ve veri türü açıklanır. Formül ilgili hücreleri kullanır; yanlış veri girildiğinde doğru formül de yanlış sonuca yol açar.
Hap bilgi: Önce veri, sonra formül, sonra yorum.
Dikkat: Eksik kaydı sıfırla aynı sayma.
Bu konuda bağlam sorusu çöz →Birlikte örnek çözelim
Kulüp toplam katılımı duyuracak. Hangi veri özet amacı için yeterlidir?
Açıklamalı çözümü incele
Kişileri tanıtmayan toplam katılım sayısı
- Amaç toplamı göstermek olduğundan kişileri tanıtan ayrıntılar gerekli değildir. Veri toplama ve paylaşma amacıyla sınırlı tutulur.
Örnek soru ve öğreten cevap
Okul kitaplığı üç haftalık katılımı kaydediyor. A sütunu hafta, B sütunu katılımcı sayısıdır: B2=12, B3=18, B4=15. Listeye ad-soyad ve ev adresi eklemek öneriliyor; özet panosunda yalnız toplam katılım gösterilecek. Bu işte kullanılabilecek bir donanım ve bir yazılım işlevi belirt.
Örnek donanım: bilgisayar; yazılım işlevi: elektronik tabloda katılımı düzenlemek ve toplamak.
İhtiyacın olan konuya dön.
Raporundaki konu bağlantısı seni buradaki ilgili açıklamaya getirir. Çözüm adımlarını incele; ardından aynı konudan yeni soruya geç.
Bilişim ve kullanım amacı
Çözüm üzerinden konu tekrarı
Okul kitaplığı üç haftalık katılımı kaydediyor. A sütunu hafta, B sütunu katılımcı sayısıdır: B2=12, B3=18, B4=15. Listeye ad-soyad ve ev adresi eklemek öneriliyor; özet panosunda yalnız toplam katılım gösterilecek. Bu işte kullanılabilecek bir donanım ve bir yazılım işlevi belirt.
Açıklamalı çözümü incele
Örnek donanım: bilgisayar; yazılım işlevi: elektronik tabloda katılımı düzenlemek ve toplamak.
- Önce görevin istediği ürün veya davranışı belirle.
- Örnek donanım: bilgisayar; yazılım işlevi: elektronik tabloda katılımı düzenlemek ve toplamak.
- Sonuç kadar süreç, gerekçe ve geri bildirime göre düzeltme de değerlendirilir.
Dikkat: Örnek ürün tek doğru değildir. Aynı ölçütleri karşılayan, güvenli ve gerekçeli başka çözüm kabul edilir.
Dijital vatandaşlık ve yeni teknolojiler
Çözüm üzerinden konu tekrarı
Özet panosunda ev adresinin neden gerekli olmadığını açıkla.
Açıklamalı çözümü incele
Toplam katılım için ev adresi gerekmez. Amacın gerektirmediği kişisel bilgi toplanmamalı ve panoda yayımlanmamalıdır.
- Önce görevin istediği ürün veya davranışı belirle.
- Toplam katılım için ev adresi gerekmez. Amacın gerektirmediği kişisel bilgi toplanmamalı ve panoda yayımlanmamalıdır.
- Sonuç kadar süreç, gerekçe ve geri bildirime göre düzeltme de değerlendirilir.
Dikkat: Örnek ürün tek doğru değildir. Aynı ölçütleri karşılayan, güvenli ve gerekçeli başka çözüm kabul edilir.
Veriyle karar
Çözüm üzerinden konu tekrarı
Üç haftanın verisini başlıklı küçük bir tabloya dönüştür.
Açıklamalı çözümü incele
Tablo: Hafta | Katılımcı sayısı (kişi); 1 | 12; 2 | 18; 3 | 15; toplam | 45. Eksik kayıt “veri yok” olarak işaretlenir; gerçekten sıfır katılım varsa 0 yazılır.
- Önce görevin istediği ürün veya davranışı belirle.
- Tablo: Hafta
- Katılımcı sayısı (kişi); 1
- 12; 2
- 18; 3
- 15; toplam
- 45. Eksik kayıt “veri yok” olarak işaretlenir; gerçekten sıfır katılım varsa 0 yazılır.
- Sonuç kadar süreç, gerekçe ve geri bildirime göre düzeltme de değerlendirilir.
Dikkat: Örnek ürün tek doğru değildir. Aynı ölçütleri karşılayan, güvenli ve gerekçeli başka çözüm kabul edilir.
Anlatım ve video kaynakları
Yukarıdaki açıklamalardan sonra ders kitabına veya resmî ek kaynaklara geçebilirsin.
MEB ders kitapları
Kademeni, sınıfını ve dersini seçerek kitabına ulaş. Katalog ve listelenen açık PDF bağlantıları ücretsizdir.
Kaynağı aç ↗EBA ders içerikleri
Sınıf ve ders seçerek içerik arayabilirsin. Bazı içerikler için EBA girişi gerekebilir.
Kaynağı aç ↗Videolar ve soru çözümleriyle devam et.
Konuna özel kaynakları seçebilir, anlatımdan sonra iki farklı soruyla yeniden çalışabilirsin.
Bu dersin kaynaklarını aç (114) →Yeni yazılı kapsamındaki konular
BTY.5.1.4. Yapay zekâ ile ilgili temel kavramları ve özellikleri sorgulayabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Öğrenmede kullanılan örneklerle yeni tahmini birbirinden ayır.
- Tek hatadan kesin neden çıkarmadan çeşitlilik ve yeni örneklerle sınamayı düşün.
Çözümlü örnek
Bir yapay zekâ uygulaması, adları etiketlenmiş çok sayıda meyve görselinden yararlanarak yeni görsellerdeki meyveyi tahmin etmek üzere hazırlanıyor. Hazırlıkta kullanılan elma görsellerinin neredeyse hepsi kırmızı. Uygulama daha önce görmediği yeşil bir elma fotoğrafında yanlış tahminde bulunuyor.
Etiketli örneklerin uygulamanın öğrenmesindeki rolünü açıklayınız. Yanlış tahminin örneklerle ilişkili olabilecek bir nedenini yazınız; bunu kesin neden olarak kabul edebilir miyiz? Geliştirilmiş uygulamanın yeni örneklerde başarısını nasıl sınardınız?
Örnek yanıtı aç
Etiketler, görsel özellikleri meyve adlarıyla ilişkilendirmeyi öğrenmesi için örnek sağlar. Elma örneklerinde renk çeşitliliğinin azlığı, yeşil elmayı tanımayı güçleştirmiş olabilir; tek hata bunun kesin neden olduğunu kanıtlamaz. Farklı renk ve görünümlerde örneklerle geliştirilen uygulama, öğrenmede kullanılmamış çeşitli meyve görselleriyle denenip doğru ve yanlış tahminleri karşılaştırılabilir.
BTY.5.1.5. Bilgisayar sistemlerini çözümleyebilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Verinin sisteme girişini, kalıcı tutulmasını ve kullanıcıya çıkışını ayır.
- Kaydetme işlemi ile yalnız ses alınmasını karşılaştır.
Çözümlü örnek
Bir öğrenci bilgisayarda kısa bir masal kaydediyor. Konuşması mikrofonla alınıyor; ses düzenleme programında işleniyor; kayıt SSD’ye dosya olarak kaydediliyor; ardından hoparlörden dinleniyor.
Mikrofon, SSD ve hoparlörü çıkış, giriş ve kalıcı depolama işlevleriyle ilişkilendiriniz. Ses düzenleme programının donanımdan farkını belirtiniz. Mikrofon çalışırken dosyanın kaydedilmesi neden ayrıca gereklidir?
Örnek yanıtı aç
Mikrofon giriş, SSD kalıcı depolama, hoparlör çıkış birimidir. Ses düzenleme programı yazılımdır; fiziksel aygıt değil, donanımla yürütülen işlemleri yönlendiren komutlardan oluşur. Sesin alınmış olması, kaydın kalıcı bir dosya olarak saklandığını tek başına göstermez; daha sonra açabilmek için kaydetme işlemi gerekir.
BTY.5.1.6. Dosya ve klasör yönetimi ile ilgili temel işlemlerle çalışabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Yeni klasörü oluştur; yalnız istenen iki dosyayı seç.
- Asılları koruyan işlemi kullanıp son yerleşimi denetle.
Çözümlü örnek
“Çalışmalar” klasöründe rapor.docx, afis.png ve ses.wav dosyaları bulunuyor. Öğretmen, rapor ile afişin “Çalışmalar” içinde oluşturulacak “Sergi” adlı yeni bir klasörde bulunmasını; aynı iki dosyanın “Çalışmalar” içinde de korunmasını istiyor. Ses kaydı taşınmayacak.
İstenen düzeni oluşturmak için yapacağınız işlemleri sırayla yazınız. Kopyalama mı taşıma mı kullanacağınızı gerekçelendiriniz. İşlem sonunda iki klasörde hangi dosyaların bulunacağını ayrı ayrı belirtiniz.
Örnek yanıtı aç
Çalışmalar içinde Sergi adlı klasör oluşturulur. rapor.docx ve afis.png seçilip kopyalanır, Sergi içine yapıştırılır. Taşıma yerine kopyalama seçilir; asıllar korunmalıdır. Çalışmaların doğrudan içinde rapor.docx, afis.png, ses.wav ve Sergi klasörü; Sergi içinde rapor.docx ve afis.png bulunur.
Diğer kaynaklardan konu notları
Sınıfına ve dersine uygun yayınevi ve öğretmen notlarını da inceleyebilirsin.
Ek konu notlarını gör