7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
6 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eğitim ve çevre · 12 puan
Mustafa Kemal; Selanik’in çok kültürlü ortamını, Manastır’daki askerî okul ve düşünce hayatını, İstanbul’daki yüksek askerî eğitimi farklı dönemlerde deneyimlemiştir.
Bu yerlerden ikisini seçerek eğitim veya toplumsal ortamın fikir ve kişilik gelişimine olası katkısını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir. Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
- Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir.
- Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
2. Trablusgarp deneyimi · 12 puan
Mustafa Kemal’in Trablusgarp’taki görevi düzenli ordu imkânlarının sınırlı olduğu, yerel halkın desteğinin önem kazandığı bir ortamda gerçekleşti.
Bu ortamın gerektirdiği iki askerî/toplumsal beceriyi açıklayınız. Bunları Mustafa Kemal’in kişilik özellikleriyle ilişkilendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir. Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
- Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir.
- Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
3. Siyasi ve ekonomik baskılar · 18 puan
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleriyle karşılaşıyordu. Dış borçlar ve bazı gelirlerin Düyun-u Umumiye denetiminde olması mali hareket alanını daraltıyordu.
Siyasi ve ekonomik iki sorunu ayırınız. Bu sorunların birbirini nasıl güçlendirebileceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır. Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır. Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
- Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır.
- Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır.
- Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
4. Göç ve şehir yaşamı · 18 puan
Balkan Savaşları sonrasında Osmanlı topraklarına göçler arttı. Göçmenler için barınma, iş ve eğitim ihtiyacı oluştu; yerleşilen bölgelerin nüfus yapısı değişti.
Göçün bir sosyal ve bir ekonomik sonucunu yazınız. Bu sonuçları incelerken neden yalnız göçmen sayısı yeterli değildir?
Örnek yanıtı gör
Yeni yerleşimler ve eğitim/barınma ihtiyaçları sosyal yapıyı etkilemiştir. İş ve geçim ihtiyacı üretim, istihdam ve kaynak kullanımını etkilemiştir. Yaş, meslek, yerleşilen yer ve mevcut imkânlar sonuçları değiştirdiği için sayı tek başına yeterli değildir.
- Yeni yerleşimler ve eğitim/barınma ihtiyaçları sosyal yapıyı etkilemiştir.
- İş ve geçim ihtiyacı üretim, istihdam ve kaynak kullanımını etkilemiştir.
- Yaş, meslek, yerleşilen yer ve mevcut imkânlar sonuçları değiştirdiği için sayı tek başına yeterli değildir.
5. Cephe ve genel savaş · 15 puan
Çanakkale Cephesi’nde Boğazlardan geçiş engellendi; farklı cephelerde ağır kayıplar ve geri çekilmeler yaşandı. Osmanlı Devleti savaşın sonunda ateşkes imzaladı.
Çanakkale başarısının askerî ve siyasi önemini yazınız. Bu başarının savaşın genel sonucunu tek başına belirlememesini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır. İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır. Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
- Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır.
- İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır.
- Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
6. Savaşın ardından · 10 puan
Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklar dağıldı. Yeni devletler kuruldu; galip devletler de ekonomik ve insani kayıplar yaşamıştı.
Osmanlı ile Avrupa’daki devletler açısından ortak bir sonucu yazınız. “Galip devletler savaştan hiçbir zarar görmedi.” yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur. Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
- Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur.
- Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
7. Yerelden millî iradeye · 15 puan
İşgallere karşı yerel direnişler ve cemiyetler ortaya çıktı. Erzurum ve Sivas kongreleri ortak kararlar alınmasına katkı sağladı. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi açıldı.
Süreçte yerel çabaların millî örgütlenmeye dönüşmesini açıklayınız. Kongreler ile Meclisin birer işlevini ayırınız.
Örnek yanıtı gör
Dağınık yerel direnişlerin ortak amaç ve kararlar etrafında birleştirilmesi millî örgütlenmeyi güçlendirmiştir. Kongreler ortak karar ve temsil anlayışının oluşmasına katkı vermiştir. Meclis millî iradeye dayanan siyasi karar ve yönetim merkezini oluşturmuştur.
- Dağınık yerel direnişlerin ortak amaç ve kararlar etrafında birleştirilmesi millî örgütlenmeyi güçlendirmiştir.
- Kongreler ortak karar ve temsil anlayışının oluşmasına katkı vermiştir.
- Meclis millî iradeye dayanan siyasi karar ve yönetim merkezini oluşturmuştur.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eğitim ve çevre · 14 puan
Mustafa Kemal; Selanik’in çok kültürlü ortamını, Manastır’daki askerî okul ve düşünce hayatını, İstanbul’daki yüksek askerî eğitimi farklı dönemlerde deneyimlemiştir.
Bu yerlerden ikisini seçerek eğitim veya toplumsal ortamın fikir ve kişilik gelişimine olası katkısını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir. Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
- Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir.
- Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
2. Trablusgarp deneyimi · 14 puan
Mustafa Kemal’in Trablusgarp’taki görevi düzenli ordu imkânlarının sınırlı olduğu, yerel halkın desteğinin önem kazandığı bir ortamda gerçekleşti.
Bu ortamın gerektirdiği iki askerî/toplumsal beceriyi açıklayınız. Bunları Mustafa Kemal’in kişilik özellikleriyle ilişkilendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir. Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
- Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir.
- Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
3. Siyasi ve ekonomik baskılar · 21 puan
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleriyle karşılaşıyordu. Dış borçlar ve bazı gelirlerin Düyun-u Umumiye denetiminde olması mali hareket alanını daraltıyordu.
Siyasi ve ekonomik iki sorunu ayırınız. Bu sorunların birbirini nasıl güçlendirebileceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır. Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır. Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
- Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır.
- Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır.
- Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
4. Cephe ve genel savaş · 21 puan
Çanakkale Cephesi’nde Boğazlardan geçiş engellendi; farklı cephelerde ağır kayıplar ve geri çekilmeler yaşandı. Osmanlı Devleti savaşın sonunda ateşkes imzaladı.
Çanakkale başarısının askerî ve siyasi önemini yazınız. Bu başarının savaşın genel sonucunu tek başına belirlememesini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır. İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır. Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
- Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır.
- İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır.
- Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
5. Savaşın ardından · 12 puan
Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklar dağıldı. Yeni devletler kuruldu; galip devletler de ekonomik ve insani kayıplar yaşamıştı.
Osmanlı ile Avrupa’daki devletler açısından ortak bir sonucu yazınız. “Galip devletler savaştan hiçbir zarar görmedi.” yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur. Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
- Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur.
- Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
6. Yerelden millî iradeye · 18 puan
İşgallere karşı yerel direnişler ve cemiyetler ortaya çıktı. Erzurum ve Sivas kongreleri ortak kararlar alınmasına katkı sağladı. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi açıldı.
Süreçte yerel çabaların millî örgütlenmeye dönüşmesini açıklayınız. Kongreler ile Meclisin birer işlevini ayırınız.
Örnek yanıtı gör
Dağınık yerel direnişlerin ortak amaç ve kararlar etrafında birleştirilmesi millî örgütlenmeyi güçlendirmiştir. Kongreler ortak karar ve temsil anlayışının oluşmasına katkı vermiştir. Meclis millî iradeye dayanan siyasi karar ve yönetim merkezini oluşturmuştur.
- Dağınık yerel direnişlerin ortak amaç ve kararlar etrafında birleştirilmesi millî örgütlenmeyi güçlendirmiştir.
- Kongreler ortak karar ve temsil anlayışının oluşmasına katkı vermiştir.
- Meclis millî iradeye dayanan siyasi karar ve yönetim merkezini oluşturmuştur.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eğitim ve çevre · 14 puan
Mustafa Kemal; Selanik’in çok kültürlü ortamını, Manastır’daki askerî okul ve düşünce hayatını, İstanbul’daki yüksek askerî eğitimi farklı dönemlerde deneyimlemiştir.
Bu yerlerden ikisini seçerek eğitim veya toplumsal ortamın fikir ve kişilik gelişimine olası katkısını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir. Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
- Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir.
- Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
2. Siyasi ve ekonomik baskılar · 20 puan
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleriyle karşılaşıyordu. Dış borçlar ve bazı gelirlerin Düyun-u Umumiye denetiminde olması mali hareket alanını daraltıyordu.
Siyasi ve ekonomik iki sorunu ayırınız. Bu sorunların birbirini nasıl güçlendirebileceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır. Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır. Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
- Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır.
- Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır.
- Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
3. Cephe ve genel savaş · 18 puan
Çanakkale Cephesi’nde Boğazlardan geçiş engellendi; farklı cephelerde ağır kayıplar ve geri çekilmeler yaşandı. Osmanlı Devleti savaşın sonunda ateşkes imzaladı.
Çanakkale başarısının askerî ve siyasi önemini yazınız. Bu başarının savaşın genel sonucunu tek başına belirlememesini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır. İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır. Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
- Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır.
- İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır.
- Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
4. Savaşın ardından · 12 puan
Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklar dağıldı. Yeni devletler kuruldu; galip devletler de ekonomik ve insani kayıplar yaşamıştı.
Osmanlı ile Avrupa’daki devletler açısından ortak bir sonucu yazınız. “Galip devletler savaştan hiçbir zarar görmedi.” yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur. Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
- Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur.
- Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
5. Barış ve yeni sorunlar · 18 puan
Savaş sonrasındaki barış düzenlemeleri yeni sınırlar oluşturdu; bazı bölgelerde azınlık ve sınır sorunları sürdü. Osmanlı için Mondros Ateşkesi işgallere açık bir ortam yarattı.
Osmanlı açısından ve Avrupa’daki yeni düzen açısından birer sorun yazınız. Savaşın bitmesi ile bütün çatışma nedenlerinin çözülmesi arasındaki farkı açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Osmanlı açısından işgaller ve egemenliğin sınırlandırılması sorunu doğmuştur. Yeni sınırlar bazı bölgelerde azınlık veya sınır uyuşmazlıklarını sürdürmüştür. Silahlı savaşın sona ermesi, siyasi ve toplumsal sorunların tümünün çözüldüğünü göstermez.
- Osmanlı açısından işgaller ve egemenliğin sınırlandırılması sorunu doğmuştur.
- Yeni sınırlar bazı bölgelerde azınlık veya sınır uyuşmazlıklarını sürdürmüştür.
- Silahlı savaşın sona ermesi, siyasi ve toplumsal sorunların tümünün çözüldüğünü göstermez.
6. Yerelden millî iradeye · 18 puan
İşgallere karşı yerel direnişler ve cemiyetler ortaya çıktı. Erzurum ve Sivas kongreleri ortak kararlar alınmasına katkı sağladı. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi açıldı.
Süreçte yerel çabaların millî örgütlenmeye dönüşmesini açıklayınız. Kongreler ile Meclisin birer işlevini ayırınız.
Örnek yanıtı gör
Dağınık yerel direnişlerin ortak amaç ve kararlar etrafında birleştirilmesi millî örgütlenmeyi güçlendirmiştir. Kongreler ortak karar ve temsil anlayışının oluşmasına katkı vermiştir. Meclis millî iradeye dayanan siyasi karar ve yönetim merkezini oluşturmuştur.
- Dağınık yerel direnişlerin ortak amaç ve kararlar etrafında birleştirilmesi millî örgütlenmeyi güçlendirmiştir.
- Kongreler ortak karar ve temsil anlayışının oluşmasına katkı vermiştir.
- Meclis millî iradeye dayanan siyasi karar ve yönetim merkezini oluşturmuştur.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eğitim ve çevre · 14 puan
Mustafa Kemal; Selanik’in çok kültürlü ortamını, Manastır’daki askerî okul ve düşünce hayatını, İstanbul’daki yüksek askerî eğitimi farklı dönemlerde deneyimlemiştir.
Bu yerlerden ikisini seçerek eğitim veya toplumsal ortamın fikir ve kişilik gelişimine olası katkısını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir. Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
- Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir.
- Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
2. Siyasi ve ekonomik baskılar · 20 puan
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleriyle karşılaşıyordu. Dış borçlar ve bazı gelirlerin Düyun-u Umumiye denetiminde olması mali hareket alanını daraltıyordu.
Siyasi ve ekonomik iki sorunu ayırınız. Bu sorunların birbirini nasıl güçlendirebileceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır. Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır. Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
- Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır.
- Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır.
- Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
3. Göç ve şehir yaşamı · 18 puan
Balkan Savaşları sonrasında Osmanlı topraklarına göçler arttı. Göçmenler için barınma, iş ve eğitim ihtiyacı oluştu; yerleşilen bölgelerin nüfus yapısı değişti.
Göçün bir sosyal ve bir ekonomik sonucunu yazınız. Bu sonuçları incelerken neden yalnız göçmen sayısı yeterli değildir?
Örnek yanıtı gör
Yeni yerleşimler ve eğitim/barınma ihtiyaçları sosyal yapıyı etkilemiştir. İş ve geçim ihtiyacı üretim, istihdam ve kaynak kullanımını etkilemiştir. Yaş, meslek, yerleşilen yer ve mevcut imkânlar sonuçları değiştirdiği için sayı tek başına yeterli değildir.
- Yeni yerleşimler ve eğitim/barınma ihtiyaçları sosyal yapıyı etkilemiştir.
- İş ve geçim ihtiyacı üretim, istihdam ve kaynak kullanımını etkilemiştir.
- Yaş, meslek, yerleşilen yer ve mevcut imkânlar sonuçları değiştirdiği için sayı tek başına yeterli değildir.
4. Cephe ve genel savaş · 18 puan
Çanakkale Cephesi’nde Boğazlardan geçiş engellendi; farklı cephelerde ağır kayıplar ve geri çekilmeler yaşandı. Osmanlı Devleti savaşın sonunda ateşkes imzaladı.
Çanakkale başarısının askerî ve siyasi önemini yazınız. Bu başarının savaşın genel sonucunu tek başına belirlememesini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır. İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır. Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
- Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır.
- İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır.
- Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
5. Savaşın ardından · 12 puan
Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklar dağıldı. Yeni devletler kuruldu; galip devletler de ekonomik ve insani kayıplar yaşamıştı.
Osmanlı ile Avrupa’daki devletler açısından ortak bir sonucu yazınız. “Galip devletler savaştan hiçbir zarar görmedi.” yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur. Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
- Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur.
- Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
6. Barış ve yeni sorunlar · 18 puan
Savaş sonrasındaki barış düzenlemeleri yeni sınırlar oluşturdu; bazı bölgelerde azınlık ve sınır sorunları sürdü. Osmanlı için Mondros Ateşkesi işgallere açık bir ortam yarattı.
Osmanlı açısından ve Avrupa’daki yeni düzen açısından birer sorun yazınız. Savaşın bitmesi ile bütün çatışma nedenlerinin çözülmesi arasındaki farkı açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Osmanlı açısından işgaller ve egemenliğin sınırlandırılması sorunu doğmuştur. Yeni sınırlar bazı bölgelerde azınlık veya sınır uyuşmazlıklarını sürdürmüştür. Silahlı savaşın sona ermesi, siyasi ve toplumsal sorunların tümünün çözüldüğünü göstermez.
- Osmanlı açısından işgaller ve egemenliğin sınırlandırılması sorunu doğmuştur.
- Yeni sınırlar bazı bölgelerde azınlık veya sınır uyuşmazlıklarını sürdürmüştür.
- Silahlı savaşın sona ermesi, siyasi ve toplumsal sorunların tümünün çözüldüğünü göstermez.
Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eğitim ve çevre · 14 puan
Mustafa Kemal; Selanik’in çok kültürlü ortamını, Manastır’daki askerî okul ve düşünce hayatını, İstanbul’daki yüksek askerî eğitimi farklı dönemlerde deneyimlemiştir.
Bu yerlerden ikisini seçerek eğitim veya toplumsal ortamın fikir ve kişilik gelişimine olası katkısını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir. Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
- Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir.
- Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
2. Trablusgarp deneyimi · 14 puan
Mustafa Kemal’in Trablusgarp’taki görevi düzenli ordu imkânlarının sınırlı olduğu, yerel halkın desteğinin önem kazandığı bir ortamda gerçekleşti.
Bu ortamın gerektirdiği iki askerî/toplumsal beceriyi açıklayınız. Bunları Mustafa Kemal’in kişilik özellikleriyle ilişkilendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir. Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
- Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir.
- Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
3. Siyasi ve ekonomik baskılar · 21 puan
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleriyle karşılaşıyordu. Dış borçlar ve bazı gelirlerin Düyun-u Umumiye denetiminde olması mali hareket alanını daraltıyordu.
Siyasi ve ekonomik iki sorunu ayırınız. Bu sorunların birbirini nasıl güçlendirebileceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır. Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır. Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
- Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır.
- Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır.
- Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
4. Cephe ve genel savaş · 21 puan
Çanakkale Cephesi’nde Boğazlardan geçiş engellendi; farklı cephelerde ağır kayıplar ve geri çekilmeler yaşandı. Osmanlı Devleti savaşın sonunda ateşkes imzaladı.
Çanakkale başarısının askerî ve siyasi önemini yazınız. Bu başarının savaşın genel sonucunu tek başına belirlememesini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır. İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır. Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
- Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır.
- İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır.
- Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
5. Seferberliğin toplum etkisi · 18 puan
Savaş yıllarında çok sayıda erkek cepheye alındı. Tarım ve ulaşım aksadı; sivillerin iaşe ihtiyacı ile ordunun ihtiyaçları aynı sınırlı kaynaklara yöneldi.
Askerî ihtiyaç ile ekonomik güçlük arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Toplum hayatında doğabilecek iki sonucu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Seferberlik iş gücünü ve kaynakları cepheye yönlendirirken üretim ve dağıtımı zorlaştırmıştır. Temel ürünlerde kıtlık veya fiyat artışı yaşanabilir. Ailelerin geçim yükü artabilir; kadın ve çocukların üstlendiği işler veya göçler çoğalabilir.
- Seferberlik iş gücünü ve kaynakları cepheye yönlendirirken üretim ve dağıtımı zorlaştırmıştır.
- Temel ürünlerde kıtlık veya fiyat artışı yaşanabilir.
- Ailelerin geçim yükü artabilir; kadın ve çocukların üstlendiği işler veya göçler çoğalabilir.
6. Savaşın ardından · 12 puan
Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklar dağıldı. Yeni devletler kuruldu; galip devletler de ekonomik ve insani kayıplar yaşamıştı.
Osmanlı ile Avrupa’daki devletler açısından ortak bir sonucu yazınız. “Galip devletler savaştan hiçbir zarar görmedi.” yargısını değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur. Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
- Siyasi sınır ve devlet yapılarının değişmesi Osmanlı ve Avrupa’nın önemli bölümleri için ortak sonuçtur.
- Yargı yanlıştır; galibiyet can kaybı, borçlanma, üretim ve toplumsal sorunların yaşanmadığı anlamına gelmez.
Senaryo 6 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Eğitim ve çevre · 14 puan
Mustafa Kemal; Selanik’in çok kültürlü ortamını, Manastır’daki askerî okul ve düşünce hayatını, İstanbul’daki yüksek askerî eğitimi farklı dönemlerde deneyimlemiştir.
Bu yerlerden ikisini seçerek eğitim veya toplumsal ortamın fikir ve kişilik gelişimine olası katkısını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir. Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
- Selanik’in kültürel çeşitliliği ve dış dünyayla bağlantıları toplumsal farklılıkları ve gelişmeleri tanımasına katkı sağlayabilir.
- Manastır’daki askerî eğitim ve düşünce ortamı, ülke sorunlarıyla ilgilenmesini ve mesleki disiplinini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
2. Trablusgarp deneyimi · 14 puan
Mustafa Kemal’in Trablusgarp’taki görevi düzenli ordu imkânlarının sınırlı olduğu, yerel halkın desteğinin önem kazandığı bir ortamda gerçekleşti.
Bu ortamın gerektirdiği iki askerî/toplumsal beceriyi açıklayınız. Bunları Mustafa Kemal’in kişilik özellikleriyle ilişkilendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir. Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
- Yerel güçleri bir amaç etrafında örgütlemek teşkilatçılık ve liderlik gerektirir.
- Halkın desteğini kazanmak iletişim, koşullara uyum ve insanları ikna etme becerisi gerektirir.
3. Siyasi ve ekonomik baskılar · 18 puan
20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleriyle karşılaşıyordu. Dış borçlar ve bazı gelirlerin Düyun-u Umumiye denetiminde olması mali hareket alanını daraltıyordu.
Siyasi ve ekonomik iki sorunu ayırınız. Bu sorunların birbirini nasıl güçlendirebileceğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır. Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır. Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
- Toprak kayıpları ve bağımsızlık hareketleri siyasi bütünlüğü zorlayan sorunlardır.
- Dış borç ve gelir denetimi mali bağımsızlığı sınırlayan ekonomik sorunlardır.
- Savaş ve toprak kaybı gelirleri azaltabilir; mali güçlük de savunma ve kamu hizmetlerini zorlaştırabilir.
4. Göç ve şehir yaşamı · 18 puan
Balkan Savaşları sonrasında Osmanlı topraklarına göçler arttı. Göçmenler için barınma, iş ve eğitim ihtiyacı oluştu; yerleşilen bölgelerin nüfus yapısı değişti.
Göçün bir sosyal ve bir ekonomik sonucunu yazınız. Bu sonuçları incelerken neden yalnız göçmen sayısı yeterli değildir?
Örnek yanıtı gör
Yeni yerleşimler ve eğitim/barınma ihtiyaçları sosyal yapıyı etkilemiştir. İş ve geçim ihtiyacı üretim, istihdam ve kaynak kullanımını etkilemiştir. Yaş, meslek, yerleşilen yer ve mevcut imkânlar sonuçları değiştirdiği için sayı tek başına yeterli değildir.
- Yeni yerleşimler ve eğitim/barınma ihtiyaçları sosyal yapıyı etkilemiştir.
- İş ve geçim ihtiyacı üretim, istihdam ve kaynak kullanımını etkilemiştir.
- Yaş, meslek, yerleşilen yer ve mevcut imkânlar sonuçları değiştirdiği için sayı tek başına yeterli değildir.
5. Cephe ve genel savaş · 18 puan
Çanakkale Cephesi’nde Boğazlardan geçiş engellendi; farklı cephelerde ağır kayıplar ve geri çekilmeler yaşandı. Osmanlı Devleti savaşın sonunda ateşkes imzaladı.
Çanakkale başarısının askerî ve siyasi önemini yazınız. Bu başarının savaşın genel sonucunu tek başına belirlememesini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır. İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır. Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
- Geçişin engellenmesi başkentin ve Boğazların o yoldan ele geçirilmesini önleyen askerî başarıdır.
- İtilaf Devletlerinin bu yoldan Rusya ile bağlantı kurma hedefinin gerçekleşmemesi siyasi/stratejik önem taşır.
- Genel sonuç diğer cepheler, kaynaklar ve müttefiklerin durumu birlikte değerlendirilerek oluşmuştur.
6. Seferberliğin toplum etkisi · 18 puan
Savaş yıllarında çok sayıda erkek cepheye alındı. Tarım ve ulaşım aksadı; sivillerin iaşe ihtiyacı ile ordunun ihtiyaçları aynı sınırlı kaynaklara yöneldi.
Askerî ihtiyaç ile ekonomik güçlük arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Toplum hayatında doğabilecek iki sonucu belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Seferberlik iş gücünü ve kaynakları cepheye yönlendirirken üretim ve dağıtımı zorlaştırmıştır. Temel ürünlerde kıtlık veya fiyat artışı yaşanabilir. Ailelerin geçim yükü artabilir; kadın ve çocukların üstlendiği işler veya göçler çoğalabilir.
- Seferberlik iş gücünü ve kaynakları cepheye yönlendirirken üretim ve dağıtımı zorlaştırmıştır.
- Temel ürünlerde kıtlık veya fiyat artışı yaşanabilir.
- Ailelerin geçim yükü artabilir; kadın ve çocukların üstlendiği işler veya göçler çoğalabilir.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.