6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
12. Sınıf Biyoloji
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
4 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓5 soru · 100 puan
2 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kalıtsal maddeye giden kanıt · 20 puan
Bir tarihsel araştırma özeti şöyledir: I. Isıyla öldürülmüş bir bakteri tipinin bileşenleri canlı başka tipe özellik kazandırmıştır. II. Sonraki deneylerde protein ve RNA parçalandığında özellik aktarımı sürmüş; DNA parçalandığında aktarım durmuştur.
I. bulgunun tek başına neyi gösterdiğini yazınız. II. bulgunun DNA’nın rolüne ilişkin getirdiği ek kanıtı ve araştırmaların birbirini nasıl tamamladığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
I, öldürülen bakteriden canlıya bir dönüştürücü etken aktarılabildiğini gösterir; tek başına etkeniDNA diye tanımlamaz. II, DNA’nın parçalanmasıyla aktarımın durmasını kullanarak kalıtsal aktarımdaDNA’nın rolünü destekler. Sonraki deney ilk bulgunun etkenini ayırt eder.
- I, öldürülen bakteriden canlıya bir dönüştürücü etken aktarılabildiğini gösterir; tek başına etkeniDNA diye tanımlamaz. II, DNA’nın parçalanmasıyla aktarımın durmasını kullanarak kalıtsal aktarımdaDNA’nın rolünü destekler. Sonraki deney ilk bulgunun etkenini ayırt eder.
2. DNA bazlarını sayma · 15 puan
Çift zincirli bir DNA parçasında toplam 1000 nükleotit bulunuyor; bunların 200’ü adenindir.
Timin, guanin ve sitozin sayılarını hesaplayınız. Kullandığınız eşleşme kuralını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
- A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
3. RNA’ların görev dağılımı · 15 puan
Bir protein sentezi modelindeK, DNA’daki bilginin bir kopyasını ribozoma taşır; L, uygun amino asidi getirir; M, ribozomun yapısına ve işlevine katılır.
K, L, M RNA türlerini belirleyiniz. L’nin hem amino asitle hem bilgi dizisiyle ilişki kurmasının protein sentezindeki önemini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
- K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
4. Nükleik asitleri karşılaştırma · 15 puan
X molekülünde deoksiriboz ve timin; Y molekülünde riboz ve urasil saptanıyor.
X ve Y’yi adlandırınız. Şeker ve baz farklarını belirtip hücredeki temel görevlerini karşılaştırınız.
Örnek yanıtı gör
X DNA; Y RNA’dır. DNA deoksiriboz ve T, RNA riboz ve U içerir. DNA kalıtsal bilgiyi saklama/aktarmada; RNA türleri bilginin kullanılması ve protein sentezi gibi süreçlerde rol alır.
- X DNA; Y RNA’dır. DNA deoksiriboz ve T, RNA riboz ve U içerir. DNA kalıtsal bilgiyi saklama/aktarmada; RNA türleri bilginin kullanılması ve protein sentezi gibi süreçlerde rol alır.
5. Parçadan bütüne genetik yapı · 20 puan
Ökaryot bir hücre için şu kavramlar veriliyor: gen, nükleotit, DNA, kromozom. Kromozomun DNA ile ilişkili proteinlerden oluştuğu bilgisi ekleniyor.
Bu kavramlar arasında parça–bütün ilişkisini açıklayınız. “Bir kromozom yalnız bir genden oluşur.” ifadesini değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
- NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
6. Kopya sayısı ve paketlenme · 15 puan
Bir ökaryot hücrenin bölünme hazırlığında DNA miktarı iki katına çıkıyor. Bu sırada her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur; kardeş kromatitler ayrılmamıştır.
Kardeş kromatitlerin DNA ile ilişkisini açıklayınız. DNA miktarının iki katına çıkmasının, kromozom sayısının hemen iki katına çıkması anlamına gelip gelmediğini gerekçelendiriniz.
Örnek yanıtı gör
Her kardeş kromatit, eşlenme sonucu oluşmuş bir DNA molekülü ve ilişkili proteinleri içerir. Kardeş kromatitler sentromerle bağlıyken kromozom sayısı sentromer temelinde değişmez; DNA miktarı iki katına çıkmıştır.
- Her kardeş kromatit, eşlenme sonucu oluşmuş bir DNA molekülü ve ilişkili proteinleri içerir. Kardeş kromatitler sentromerle bağlıyken kromozom sayısı sentromer temelinde değişmez; DNA miktarı iki katına çıkmıştır.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kalıtsal maddeye giden kanıt · 20 puan
Bir tarihsel araştırma özeti şöyledir: I. Isıyla öldürülmüş bir bakteri tipinin bileşenleri canlı başka tipe özellik kazandırmıştır. II. Sonraki deneylerde protein ve RNA parçalandığında özellik aktarımı sürmüş; DNA parçalandığında aktarım durmuştur.
I. bulgunun tek başına neyi gösterdiğini yazınız. II. bulgunun DNA’nın rolüne ilişkin getirdiği ek kanıtı ve araştırmaların birbirini nasıl tamamladığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
I, öldürülen bakteriden canlıya bir dönüştürücü etken aktarılabildiğini gösterir; tek başına etkeniDNA diye tanımlamaz. II, DNA’nın parçalanmasıyla aktarımın durmasını kullanarak kalıtsal aktarımdaDNA’nın rolünü destekler. Sonraki deney ilk bulgunun etkenini ayırt eder.
- I, öldürülen bakteriden canlıya bir dönüştürücü etken aktarılabildiğini gösterir; tek başına etkeniDNA diye tanımlamaz. II, DNA’nın parçalanmasıyla aktarımın durmasını kullanarak kalıtsal aktarımdaDNA’nın rolünü destekler. Sonraki deney ilk bulgunun etkenini ayırt eder.
2. DNA bazlarını sayma · 15 puan
Çift zincirli bir DNA parçasında toplam 1000 nükleotit bulunuyor; bunların 200’ü adenindir.
Timin, guanin ve sitozin sayılarını hesaplayınız. Kullandığınız eşleşme kuralını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
- A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
3. RNA’ların görev dağılımı · 15 puan
Bir protein sentezi modelindeK, DNA’daki bilginin bir kopyasını ribozoma taşır; L, uygun amino asidi getirir; M, ribozomun yapısına ve işlevine katılır.
K, L, M RNA türlerini belirleyiniz. L’nin hem amino asitle hem bilgi dizisiyle ilişki kurmasının protein sentezindeki önemini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
- K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
4. Parçadan bütüne genetik yapı · 20 puan
Ökaryot bir hücre için şu kavramlar veriliyor: gen, nükleotit, DNA, kromozom. Kromozomun DNA ile ilişkili proteinlerden oluştuğu bilgisi ekleniyor.
Bu kavramlar arasında parça–bütün ilişkisini açıklayınız. “Bir kromozom yalnız bir genden oluşur.” ifadesini değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
- NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
5. Yarı korunumlu eşlenme · 15 puan
BirDNA molekülünün iki zinciri eski olarak işaretlenmiştir. Molekül, yalnız yeni nükleotitlerin bulunduğu ortamda bir kez eşleniyor.
Oluşan ikiDNA molekülünde eski ve yeni zincirlerin dağılımını çizerek veya yazarak gösteriniz. Bu dağılımın neden “yarı korunumlu” olarak adlandırıldığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Her yavruDNA bir eski ve bir yeni zincir içerir. Eski zincirler kalıp olur; her birinin karşısına tamamlayıcı yeni zincir kurulur. Başlangıçtaki molekülün bir zinciri her yavru molekülde korunduğu için yarı korunumlu denir.
- Her yavruDNA bir eski ve bir yeni zincir içerir. Eski zincirler kalıp olur; her birinin karşısına tamamlayıcı yeni zincir kurulur. Başlangıçtaki molekülün bir zinciri her yavru molekülde korunduğu için yarı korunumlu denir.
6. Eşlenmede gereken nükleotit · 15 puan
Çift zincirli birDNA’da toplam 800 nükleotit vardır: A 200, T 200, G 200, C 200. Molekül bir kez hatasız eşlenecektir.
Sentezlenecek yeni zincirler için gerekli toplam nükleotit sayısını ve her baz türünün sayısını bulunuz. OluşanDNA moleküllerinin sayısını yazınız.
Örnek yanıtı gör
Eski toplam 800 nükleotidin karşısına 800 yeni nükleotit gerekir: A 200, T 200, G 200, C 200. Sonuçta her biri 800 nükleotitli iki çift zincirliDNA oluşur.
- Eski toplam 800 nükleotidin karşısına 800 yeni nükleotit gerekir: A 200, T 200, G 200, C 200. Sonuçta her biri 800 nükleotitli iki çift zincirliDNA oluşur.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. DNA bazlarını sayma · 21 puan
Çift zincirli bir DNA parçasında toplam 1000 nükleotit bulunuyor; bunların 200’ü adenindir.
Timin, guanin ve sitozin sayılarını hesaplayınız. Kullandığınız eşleşme kuralını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
- A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
2. RNA’ların görev dağılımı · 19 puan
Bir protein sentezi modelindeK, DNA’daki bilginin bir kopyasını ribozoma taşır; L, uygun amino asidi getirir; M, ribozomun yapısına ve işlevine katılır.
K, L, M RNA türlerini belirleyiniz. L’nin hem amino asitle hem bilgi dizisiyle ilişki kurmasının protein sentezindeki önemini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
- K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
3. Nükleik asitleri karşılaştırma · 18 puan
X molekülünde deoksiriboz ve timin; Y molekülünde riboz ve urasil saptanıyor.
X ve Y’yi adlandırınız. Şeker ve baz farklarını belirtip hücredeki temel görevlerini karşılaştırınız.
Örnek yanıtı gör
X DNA; Y RNA’dır. DNA deoksiriboz ve T, RNA riboz ve U içerir. DNA kalıtsal bilgiyi saklama/aktarmada; RNA türleri bilginin kullanılması ve protein sentezi gibi süreçlerde rol alır.
- X DNA; Y RNA’dır. DNA deoksiriboz ve T, RNA riboz ve U içerir. DNA kalıtsal bilgiyi saklama/aktarmada; RNA türleri bilginin kullanılması ve protein sentezi gibi süreçlerde rol alır.
4. Parçadan bütüne genetik yapı · 24 puan
Ökaryot bir hücre için şu kavramlar veriliyor: gen, nükleotit, DNA, kromozom. Kromozomun DNA ile ilişkili proteinlerden oluştuğu bilgisi ekleniyor.
Bu kavramlar arasında parça–bütün ilişkisini açıklayınız. “Bir kromozom yalnız bir genden oluşur.” ifadesini değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
- NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
5. Yarı korunumlu eşlenme · 18 puan
BirDNA molekülünün iki zinciri eski olarak işaretlenmiştir. Molekül, yalnız yeni nükleotitlerin bulunduğu ortamda bir kez eşleniyor.
Oluşan ikiDNA molekülünde eski ve yeni zincirlerin dağılımını çizerek veya yazarak gösteriniz. Bu dağılımın neden “yarı korunumlu” olarak adlandırıldığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Her yavruDNA bir eski ve bir yeni zincir içerir. Eski zincirler kalıp olur; her birinin karşısına tamamlayıcı yeni zincir kurulur. Başlangıçtaki molekülün bir zinciri her yavru molekülde korunduğu için yarı korunumlu denir.
- Her yavruDNA bir eski ve bir yeni zincir içerir. Eski zincirler kalıp olur; her birinin karşısına tamamlayıcı yeni zincir kurulur. Başlangıçtaki molekülün bir zinciri her yavru molekülde korunduğu için yarı korunumlu denir.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kalıtsal maddeye giden kanıt · 20 puan
Bir tarihsel araştırma özeti şöyledir: I. Isıyla öldürülmüş bir bakteri tipinin bileşenleri canlı başka tipe özellik kazandırmıştır. II. Sonraki deneylerde protein ve RNA parçalandığında özellik aktarımı sürmüş; DNA parçalandığında aktarım durmuştur.
I. bulgunun tek başına neyi gösterdiğini yazınız. II. bulgunun DNA’nın rolüne ilişkin getirdiği ek kanıtı ve araştırmaların birbirini nasıl tamamladığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
I, öldürülen bakteriden canlıya bir dönüştürücü etken aktarılabildiğini gösterir; tek başına etkeniDNA diye tanımlamaz. II, DNA’nın parçalanmasıyla aktarımın durmasını kullanarak kalıtsal aktarımdaDNA’nın rolünü destekler. Sonraki deney ilk bulgunun etkenini ayırt eder.
- I, öldürülen bakteriden canlıya bir dönüştürücü etken aktarılabildiğini gösterir; tek başına etkeniDNA diye tanımlamaz. II, DNA’nın parçalanmasıyla aktarımın durmasını kullanarak kalıtsal aktarımdaDNA’nın rolünü destekler. Sonraki deney ilk bulgunun etkenini ayırt eder.
2. DNA bazlarını sayma · 15 puan
Çift zincirli bir DNA parçasında toplam 1000 nükleotit bulunuyor; bunların 200’ü adenindir.
Timin, guanin ve sitozin sayılarını hesaplayınız. Kullandığınız eşleşme kuralını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
- A=T olduğundanT 200’dür. G+C=1000−400=600 ve G=C olduğundanG 300, C 300’dür.
3. RNA’ların görev dağılımı · 13 puan
Bir protein sentezi modelindeK, DNA’daki bilginin bir kopyasını ribozoma taşır; L, uygun amino asidi getirir; M, ribozomun yapısına ve işlevine katılır.
K, L, M RNA türlerini belirleyiniz. L’nin hem amino asitle hem bilgi dizisiyle ilişki kurmasının protein sentezindeki önemini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
- K mRNA, L tRNA, M rRNA’dır. tRNA’nın antikodonu uygun kodonla eşleşirken taşıdığı amino asit zincire katılır; bilgi sırası ile amino asit sırası arasında bağ kurulur.
4. Nükleik asitleri karşılaştırma · 12 puan
X molekülünde deoksiriboz ve timin; Y molekülünde riboz ve urasil saptanıyor.
X ve Y’yi adlandırınız. Şeker ve baz farklarını belirtip hücredeki temel görevlerini karşılaştırınız.
Örnek yanıtı gör
X DNA; Y RNA’dır. DNA deoksiriboz ve T, RNA riboz ve U içerir. DNA kalıtsal bilgiyi saklama/aktarmada; RNA türleri bilginin kullanılması ve protein sentezi gibi süreçlerde rol alır.
- X DNA; Y RNA’dır. DNA deoksiriboz ve T, RNA riboz ve U içerir. DNA kalıtsal bilgiyi saklama/aktarmada; RNA türleri bilginin kullanılması ve protein sentezi gibi süreçlerde rol alır.
5. Parçadan bütüne genetik yapı · 16 puan
Ökaryot bir hücre için şu kavramlar veriliyor: gen, nükleotit, DNA, kromozom. Kromozomun DNA ile ilişkili proteinlerden oluştuğu bilgisi ekleniyor.
Bu kavramlar arasında parça–bütün ilişkisini açıklayınız. “Bir kromozom yalnız bir genden oluşur.” ifadesini değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
- NükleotitlerDNA’nın yapı birimleridir. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürünün bilgisiyle ilişkili bölgedir. DNA proteinlerle düzenlenerek kromozom yapısına katılır. Bir kromozom birçok gen ve gen dışıDNA bölgesi içerebilir; yalnız bir gen değildir.
6. Yarı korunumlu eşlenme · 12 puan
BirDNA molekülünün iki zinciri eski olarak işaretlenmiştir. Molekül, yalnız yeni nükleotitlerin bulunduğu ortamda bir kez eşleniyor.
Oluşan ikiDNA molekülünde eski ve yeni zincirlerin dağılımını çizerek veya yazarak gösteriniz. Bu dağılımın neden “yarı korunumlu” olarak adlandırıldığını açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Her yavruDNA bir eski ve bir yeni zincir içerir. Eski zincirler kalıp olur; her birinin karşısına tamamlayıcı yeni zincir kurulur. Başlangıçtaki molekülün bir zinciri her yavru molekülde korunduğu için yarı korunumlu denir.
- Her yavruDNA bir eski ve bir yeni zincir içerir. Eski zincirler kalıp olur; her birinin karşısına tamamlayıcı yeni zincir kurulur. Başlangıçtaki molekülün bir zinciri her yavru molekülde korunduğu için yarı korunumlu denir.
7. Eşlenmede gereken nükleotit · 12 puan
Çift zincirli birDNA’da toplam 800 nükleotit vardır: A 200, T 200, G 200, C 200. Molekül bir kez hatasız eşlenecektir.
Sentezlenecek yeni zincirler için gerekli toplam nükleotit sayısını ve her baz türünün sayısını bulunuz. OluşanDNA moleküllerinin sayısını yazınız.
Örnek yanıtı gör
Eski toplam 800 nükleotidin karşısına 800 yeni nükleotit gerekir: A 200, T 200, G 200, C 200. Sonuçta her biri 800 nükleotitli iki çift zincirliDNA oluşur.
- Eski toplam 800 nükleotidin karşısına 800 yeni nükleotit gerekir: A 200, T 200, G 200, C 200. Sonuçta her biri 800 nükleotitli iki çift zincirliDNA oluşur.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.