Yazılıya birlikte hazırlanalım.   5–12. sınıf
✦ 0 GO coinGO
Şu an çevrim dışısın. Daha önce açtığın bazı sayfaları kullanabilirsin; yeni PDF’ler için bağlantı gerekir.

2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI

11. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Senaryona göre yazdır, çöz.

Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.

4 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik

Ekrandan çalış

Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.

Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Kader ve kaza ayrımı · 12 puan

İslam öğretisinde kader, varlık ve olayların Allah’ın bilgisi ve takdiriyle ilişkisini; kaza, takdir edilenin gerçekleşmesini ifade eder.

Bu iki kavramı zaman ve gerçekleşme bakımından ayırınız. Ayrımın insanın tedbir alma sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

  1. Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır.
  2. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Kavram ağı · 12 puan

Bir öğrenci “Ecel vardır, bu yüzden sağlık için önlem almak gereksizdir; rızık vardır, çalışmak gereksizdir.” şeklinde iki ilişki kuruyor.

Her iki ilişkiyi ilgili kavramları doğru kullanarak düzeltiniz.

Örnek yanıtı gör

Ecel hayatın sonunu ifade eder; sağlığı koruma ve önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Rızık geçim ve nimetlerle ilgili kavramdır; emek, çalışma ve meşru kazanç çabasını gereksiz kılmaz.

  1. Ecel hayatın sonunu ifade eder; sağlığı koruma ve önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
  2. Rızık geçim ve nimetlerle ilgili kavramdır; emek, çalışma ve meşru kazanç çabasını gereksiz kılmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Bilmek ve seçmek · 18 puan

Öğrenci, bir dosyanın başkasına ait olduğunu bilir; izin istemek veya izinsiz kopyalamak seçeneklerini değerlendirir.

Akıl, bilgi, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi bu örnekte açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

  1. Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir.
  2. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür.
  3. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Zorlama ve değerlendirme · 18 puan

Bir davranışı değerlendiren kurul, kişinin seçeneklerini bilip bilmediğini, baskı altında olup olmadığını ve sonucu öngörebilme durumunu araştırıyor.

Bu üç sorunun sorumluluk değerlendirmesinde neden önemli olduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

  1. Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder.
  2. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler.
  3. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Sonuç üzerindeki etki · 15 puan

Bir öğrenci grup çalışmasında kendi bölümünü zamanında bitirir. Teslim gününde okulun ağı arızalandığı için dosya gönderilemez.

Öğrencinin sorumlu olduğu alan ile iradesi dışındaki durumu ayırınız. Bu ayrımın sorumluluk hakkında nasıl bir dengeli yargı sağladığını yazınız.

Örnek yanıtı gör

Kendi bölümünü zamanında ve uygun biçimde hazırlamak öğrencinin sorumluluk alanıdır. Okul ağının arızalanması, verilen örnekte öğrencinin seçmediği ve kontrol etmediği durumdur. Sorumluluk bütün sonucu kişiye yüklemek yerine onun bilgi, seçim ve imkânları içindeki davranışına göre değerlendirilmelidir.

  1. Kendi bölümünü zamanında ve uygun biçimde hazırlamak öğrencinin sorumluluk alanıdır.
  2. Okul ağının arızalanması, verilen örnekte öğrencinin seçmediği ve kontrol etmediği durumdur.
  3. Sorumluluk bütün sonucu kişiye yüklemek yerine onun bilgi, seçim ve imkânları içindeki davranışına göre değerlendirilmelidir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Güç ve sorumluluk · 15 puan

Kaynak kartı — Diyanet Kur’an Yolu meali, Bakara 2/286’dan bölüm: “Allah hiçbir kimseyi, gücünün yetmediği bir şeyle yükümlü kılmaz; lehinde olanı da kendi kazandığıdır, aleyhinde olanı da kendi kazandığıdır.”

Karttaki mealin kaynak ve ayet bilgisini yazınız. İnsanın gücü ile sorumluluğu arasındaki ilişkiyi karta dayanarak açıklayınız. “Gücüm sınırlıysa yapabildiğim hiçbir işten de sorumlu değilim.” yargısını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

  1. Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir.
  2. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir.
  3. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

7. Disiplinlerin soruları · 10 puan

Üç araştırmacı aynı dinî geleneği inceliyor. İlahiyatçı inanç ve ibadet öğretisini; sosyolog kurumların toplumsal ilişkilerini; psikolog bireysel dinî deneyim ve davranışları araştırıyor.

İlahiyatın yaklaşımını diğer iki disiplinle karşılaştırınız. Tek bir yaklaşımın dinin bütün boyutlarını açıkladığı iddiasını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlahiyat dinin öğreti ve inanç boyutlarını; sosyoloji toplumsal kurum ve ilişkilerini; psikoloji bireysel deneyim ve davranışlarını farklı sorularla ele alır. Tek yaklaşım bütün boyutları kapsamaz; dinin farklı tanım ve incelemeleri odaklandıkları yönlere göre karşılaştırılmalıdır.

  1. İlahiyat dinin öğreti ve inanç boyutlarını; sosyoloji toplumsal kurum ve ilişkilerini; psikoloji bireysel deneyim ve davranışlarını farklı sorularla ele alır.
  2. Tek yaklaşım bütün boyutları kapsamaz; dinin farklı tanım ve incelemeleri odaklandıkları yönlere göre karşılaştırılmalıdır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Kader ve kaza ayrımı · 14 puan

İslam öğretisinde kader, varlık ve olayların Allah’ın bilgisi ve takdiriyle ilişkisini; kaza, takdir edilenin gerçekleşmesini ifade eder.

Bu iki kavramı zaman ve gerçekleşme bakımından ayırınız. Ayrımın insanın tedbir alma sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

  1. Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır.
  2. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Kavram ağı · 14 puan

Bir öğrenci “Ecel vardır, bu yüzden sağlık için önlem almak gereksizdir; rızık vardır, çalışmak gereksizdir.” şeklinde iki ilişki kuruyor.

Her iki ilişkiyi ilgili kavramları doğru kullanarak düzeltiniz.

Örnek yanıtı gör

Ecel hayatın sonunu ifade eder; sağlığı koruma ve önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Rızık geçim ve nimetlerle ilgili kavramdır; emek, çalışma ve meşru kazanç çabasını gereksiz kılmaz.

  1. Ecel hayatın sonunu ifade eder; sağlığı koruma ve önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
  2. Rızık geçim ve nimetlerle ilgili kavramdır; emek, çalışma ve meşru kazanç çabasını gereksiz kılmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Bilmek ve seçmek · 21 puan

Öğrenci, bir dosyanın başkasına ait olduğunu bilir; izin istemek veya izinsiz kopyalamak seçeneklerini değerlendirir.

Akıl, bilgi, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi bu örnekte açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

  1. Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir.
  2. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür.
  3. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Zorlama ve değerlendirme · 21 puan

Bir davranışı değerlendiren kurul, kişinin seçeneklerini bilip bilmediğini, baskı altında olup olmadığını ve sonucu öngörebilme durumunu araştırıyor.

Bu üç sorunun sorumluluk değerlendirmesinde neden önemli olduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

  1. Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder.
  2. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler.
  3. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Güç ve sorumluluk · 18 puan

Kaynak kartı — Diyanet Kur’an Yolu meali, Bakara 2/286’dan bölüm: “Allah hiçbir kimseyi, gücünün yetmediği bir şeyle yükümlü kılmaz; lehinde olanı da kendi kazandığıdır, aleyhinde olanı da kendi kazandığıdır.”

Karttaki mealin kaynak ve ayet bilgisini yazınız. İnsanın gücü ile sorumluluğu arasındaki ilişkiyi karta dayanarak açıklayınız. “Gücüm sınırlıysa yapabildiğim hiçbir işten de sorumlu değilim.” yargısını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

  1. Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir.
  2. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir.
  3. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Disiplinlerin soruları · 12 puan

Üç araştırmacı aynı dinî geleneği inceliyor. İlahiyatçı inanç ve ibadet öğretisini; sosyolog kurumların toplumsal ilişkilerini; psikolog bireysel dinî deneyim ve davranışları araştırıyor.

İlahiyatın yaklaşımını diğer iki disiplinle karşılaştırınız. Tek bir yaklaşımın dinin bütün boyutlarını açıkladığı iddiasını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlahiyat dinin öğreti ve inanç boyutlarını; sosyoloji toplumsal kurum ve ilişkilerini; psikoloji bireysel deneyim ve davranışlarını farklı sorularla ele alır. Tek yaklaşım bütün boyutları kapsamaz; dinin farklı tanım ve incelemeleri odaklandıkları yönlere göre karşılaştırılmalıdır.

  1. İlahiyat dinin öğreti ve inanç boyutlarını; sosyoloji toplumsal kurum ve ilişkilerini; psikoloji bireysel deneyim ve davranışlarını farklı sorularla ele alır.
  2. Tek yaklaşım bütün boyutları kapsamaz; dinin farklı tanım ve incelemeleri odaklandıkları yönlere göre karşılaştırılmalıdır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Kader ve kaza ayrımı · 14 puan

İslam öğretisinde kader, varlık ve olayların Allah’ın bilgisi ve takdiriyle ilişkisini; kaza, takdir edilenin gerçekleşmesini ifade eder.

Bu iki kavramı zaman ve gerçekleşme bakımından ayırınız. Ayrımın insanın tedbir alma sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

  1. Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır.
  2. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Bilmek ve seçmek · 20 puan

Öğrenci, bir dosyanın başkasına ait olduğunu bilir; izin istemek veya izinsiz kopyalamak seçeneklerini değerlendirir.

Akıl, bilgi, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi bu örnekte açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

  1. Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir.
  2. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür.
  3. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Zorlama ve değerlendirme · 18 puan

Bir davranışı değerlendiren kurul, kişinin seçeneklerini bilip bilmediğini, baskı altında olup olmadığını ve sonucu öngörebilme durumunu araştırıyor.

Bu üç sorunun sorumluluk değerlendirmesinde neden önemli olduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

  1. Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder.
  2. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler.
  3. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Sonuç üzerindeki etki · 18 puan

Bir öğrenci grup çalışmasında kendi bölümünü zamanında bitirir. Teslim gününde okulun ağı arızalandığı için dosya gönderilemez.

Öğrencinin sorumlu olduğu alan ile iradesi dışındaki durumu ayırınız. Bu ayrımın sorumluluk hakkında nasıl bir dengeli yargı sağladığını yazınız.

Örnek yanıtı gör

Kendi bölümünü zamanında ve uygun biçimde hazırlamak öğrencinin sorumluluk alanıdır. Okul ağının arızalanması, verilen örnekte öğrencinin seçmediği ve kontrol etmediği durumdur. Sorumluluk bütün sonucu kişiye yüklemek yerine onun bilgi, seçim ve imkânları içindeki davranışına göre değerlendirilmelidir.

  1. Kendi bölümünü zamanında ve uygun biçimde hazırlamak öğrencinin sorumluluk alanıdır.
  2. Okul ağının arızalanması, verilen örnekte öğrencinin seçmediği ve kontrol etmediği durumdur.
  3. Sorumluluk bütün sonucu kişiye yüklemek yerine onun bilgi, seçim ve imkânları içindeki davranışına göre değerlendirilmelidir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Güç ve sorumluluk · 18 puan

Kaynak kartı — Diyanet Kur’an Yolu meali, Bakara 2/286’dan bölüm: “Allah hiçbir kimseyi, gücünün yetmediği bir şeyle yükümlü kılmaz; lehinde olanı da kendi kazandığıdır, aleyhinde olanı da kendi kazandığıdır.”

Karttaki mealin kaynak ve ayet bilgisini yazınız. İnsanın gücü ile sorumluluğu arasındaki ilişkiyi karta dayanarak açıklayınız. “Gücüm sınırlıysa yapabildiğim hiçbir işten de sorumlu değilim.” yargısını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

  1. Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir.
  2. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir.
  3. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Disiplinlerin soruları · 12 puan

Üç araştırmacı aynı dinî geleneği inceliyor. İlahiyatçı inanç ve ibadet öğretisini; sosyolog kurumların toplumsal ilişkilerini; psikolog bireysel dinî deneyim ve davranışları araştırıyor.

İlahiyatın yaklaşımını diğer iki disiplinle karşılaştırınız. Tek bir yaklaşımın dinin bütün boyutlarını açıkladığı iddiasını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

İlahiyat dinin öğreti ve inanç boyutlarını; sosyoloji toplumsal kurum ve ilişkilerini; psikoloji bireysel deneyim ve davranışlarını farklı sorularla ele alır. Tek yaklaşım bütün boyutları kapsamaz; dinin farklı tanım ve incelemeleri odaklandıkları yönlere göre karşılaştırılmalıdır.

  1. İlahiyat dinin öğreti ve inanç boyutlarını; sosyoloji toplumsal kurum ve ilişkilerini; psikoloji bireysel deneyim ve davranışlarını farklı sorularla ele alır.
  2. Tek yaklaşım bütün boyutları kapsamaz; dinin farklı tanım ve incelemeleri odaklandıkları yönlere göre karşılaştırılmalıdır.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar

1. Kader ve kaza ayrımı · 14 puan

İslam öğretisinde kader, varlık ve olayların Allah’ın bilgisi ve takdiriyle ilişkisini; kaza, takdir edilenin gerçekleşmesini ifade eder.

Bu iki kavramı zaman ve gerçekleşme bakımından ayırınız. Ayrımın insanın tedbir alma sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

  1. Kader bilgi, ölçü ve takdir boyutunu; kaza bunun belirli zamanda gerçekleşmesini anlatır.
  2. İnsan kendi bilgi, irade ve imkânlarıyla tedbir almakla yükümlüdür; kavramların tanımı bu sorumluluğu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

2. Kavram ağı · 14 puan

Bir öğrenci “Ecel vardır, bu yüzden sağlık için önlem almak gereksizdir; rızık vardır, çalışmak gereksizdir.” şeklinde iki ilişki kuruyor.

Her iki ilişkiyi ilgili kavramları doğru kullanarak düzeltiniz.

Örnek yanıtı gör

Ecel hayatın sonunu ifade eder; sağlığı koruma ve önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Rızık geçim ve nimetlerle ilgili kavramdır; emek, çalışma ve meşru kazanç çabasını gereksiz kılmaz.

  1. Ecel hayatın sonunu ifade eder; sağlığı koruma ve önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
  2. Rızık geçim ve nimetlerle ilgili kavramdır; emek, çalışma ve meşru kazanç çabasını gereksiz kılmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

3. Bilmek ve seçmek · 18 puan

Öğrenci, bir dosyanın başkasına ait olduğunu bilir; izin istemek veya izinsiz kopyalamak seçeneklerini değerlendirir.

Akıl, bilgi, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi bu örnekte açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

  1. Bilgi dosyanın sahibini ve kullanım koşullarını tanımasına imkân verir; akıl seçenekleri ve sonuçlarını değerlendirir.
  2. İrade, izin isteme veya izinsiz kopyalama arasında tercih yapma gücüdür.
  3. Kişi bildiği ve seçebildiği davranışın sonucundan sorumludur; uygun davranış izin ve hakları gözetmektir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

4. Zorlama ve değerlendirme · 18 puan

Bir davranışı değerlendiren kurul, kişinin seçeneklerini bilip bilmediğini, baskı altında olup olmadığını ve sonucu öngörebilme durumunu araştırıyor.

Bu üç sorunun sorumluluk değerlendirmesinde neden önemli olduğunu açıklayınız.

Örnek yanıtı gör

Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

  1. Seçenekleri bilmek, davranışın bilinçli yapılıp yapılmadığını değerlendirmeye yardım eder.
  2. Baskı veya zorlama, özgür tercih alanının ne ölçüde bulunduğunu etkiler.
  3. Sonucu öngörebilme, aklî değerlendirme ve bilerek karar verme boyutunu gösterir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

5. Sonuç üzerindeki etki · 18 puan

Bir öğrenci grup çalışmasında kendi bölümünü zamanında bitirir. Teslim gününde okulun ağı arızalandığı için dosya gönderilemez.

Öğrencinin sorumlu olduğu alan ile iradesi dışındaki durumu ayırınız. Bu ayrımın sorumluluk hakkında nasıl bir dengeli yargı sağladığını yazınız.

Örnek yanıtı gör

Kendi bölümünü zamanında ve uygun biçimde hazırlamak öğrencinin sorumluluk alanıdır. Okul ağının arızalanması, verilen örnekte öğrencinin seçmediği ve kontrol etmediği durumdur. Sorumluluk bütün sonucu kişiye yüklemek yerine onun bilgi, seçim ve imkânları içindeki davranışına göre değerlendirilmelidir.

  1. Kendi bölümünü zamanında ve uygun biçimde hazırlamak öğrencinin sorumluluk alanıdır.
  2. Okul ağının arızalanması, verilen örnekte öğrencinin seçmediği ve kontrol etmediği durumdur.
  3. Sorumluluk bütün sonucu kişiye yüklemek yerine onun bilgi, seçim ve imkânları içindeki davranışına göre değerlendirilmelidir.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

6. Güç ve sorumluluk · 18 puan

Kaynak kartı — Diyanet Kur’an Yolu meali, Bakara 2/286’dan bölüm: “Allah hiçbir kimseyi, gücünün yetmediği bir şeyle yükümlü kılmaz; lehinde olanı da kendi kazandığıdır, aleyhinde olanı da kendi kazandığıdır.”

Karttaki mealin kaynak ve ayet bilgisini yazınız. İnsanın gücü ile sorumluluğu arasındaki ilişkiyi karta dayanarak açıklayınız. “Gücüm sınırlıysa yapabildiğim hiçbir işten de sorumlu değilim.” yargısını değerlendiriniz.

Örnek yanıtı gör

Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

  1. Kaynak Diyanet Kur’an Yolu mealidir; ayet Bakara suresinin 286. ayetidir.
  2. Meal, yükümlülüğü insanın gücüyle sınırlar; kişinin yaptığı iyilik ve kötülükle ilişkili sorumluluğunu da belirtir.
  3. Yargı yanlıştır; sınırlı güç, kişinin yapabildiği ve seçebildiği davranışlardan sorumluluğunu kaldırmaz.

Puanlama ölçütlerini aç ↗

Kapsam ve kaynak

Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.

MEB konu–soru dağılım tablosu ↗