6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
10. Sınıf Kimya
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
6 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓7 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓8 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Tanecik modeliyle tepkime · 18 puan
Kapalı bir kaptaki hidrojen ve oksijenin tepkimesini göstermek için H atomunu küçük daire, O atomunu büyük daire kabul ediniz. Moleküller atomlar birbirine bağlı olacak şekilde çizilecektir.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesini tanecik modeliyle çiziniz. Modelinizde atom türü ve sayısının korunduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
- Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
2. Çökelme gözlemi · 18 puan
Öğretmen kontrollü laboratuvarda iki renksiz sulu çözeltiyi karıştırdığında beyaz katı oluştuğunu gösteriyor. İyon bilgisi: bir çözeltide Ag⁺ ve NO₃⁻, diğerinde Na⁺ ve Cl⁻ vardır; AgCl suda az çözünür.
Gözlemi yorumdan ayırarak yazınız. Oluşan katıyı belirleyip net iyon denklemini kurunuz; tepkime türünü adlandırınız.
Örnek yanıtı gör
Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
- Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
3. Nötralleşme kanıtı · 18 puan
Eş mol güçlü asit ve güçlü baz içeren çözeltiler, öğretmen tarafından yavaşça karıştırılıyor. pH başlangıçta asidik iken son karışımda yaklaşık 7 oluyor; sıcaklık artıyor. Verilen iyonlar H⁺, Cl⁻, Na⁺ ve OH⁻’dir.
Gözlenen iki değişimi yazınız. Temel kimyasal olayı net iyon denklemiyle gösterip tepkime türünü belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
- pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
4. Molü sayıyla ilişkilendirme · 16 puan
Bu soruda Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹ alınacaktır. Bir kapta 0,50 mol saf CO₂ bulunuyor.
Molü tanecik sayısıyla tanımlayınız. Kaptaki CO₂ molekülü sayısını ve oksijen atomlarının mol miktarını bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
- Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
5. Tartıdan tanecik miktarına · 15 puan
Saf demirin mol kütlesi 56 g/mol alınsın. Laboratuvarda 28 g demir tartılıyor. Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹’dir.
Bu örnekte mol miktarının tartı ölçümünden nasıl belirlendiğini formülle gösteriniz. Demir atomlarının sayısını hesaplayınız.
Örnek yanıtı gör
n=m/M=28/56=0,50 mol. Atom sayısı nNₐ=0,50×6,02×10²³=3,01×10²³’tür.
- Mol kütlesi bir molün kütlesidir.
- Kütleyi mol kütlesine böl.
- Bulunan molü Avogadro sabitiyle çarp.
6. Kütle ve molekül sayısı · 15 puan
H₂O için mol kütlesi 18 g/mol; CO₂ için 44 g/mol alınsın. İki örnekte de 0,25 mol madde vardır.
Her örneğin kütlesini bulunuz. Kütleler farklı olduğu hâlde molekül sayılarının neden eşit olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
- Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kabarcık tek başına yeterli mi? · 18 puan
DenemeA’da saf su kaynarken kabarcıklar oluşuyor; soğutulan buhar yeniden sıvı suya dönüşüyor. DenemeB’de bir karbonat çözeltisine asit eklenince gaz oluşuyor; gazın CO₂ olduğu uygun testle belirleniyor.
Hangi denemede yeni madde oluştuğunu kanıtlayınız. “Kabarcık varsa mutlaka kimyasal değişim vardır.” iddiasını iki denemeyi karşılaştırarak değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
- B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
2. Çökelme gözlemi · 18 puan
Öğretmen kontrollü laboratuvarda iki renksiz sulu çözeltiyi karıştırdığında beyaz katı oluştuğunu gösteriyor. İyon bilgisi: bir çözeltide Ag⁺ ve NO₃⁻, diğerinde Na⁺ ve Cl⁻ vardır; AgCl suda az çözünür.
Gözlemi yorumdan ayırarak yazınız. Oluşan katıyı belirleyip net iyon denklemini kurunuz; tepkime türünü adlandırınız.
Örnek yanıtı gör
Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
- Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
3. Nötralleşme kanıtı · 18 puan
Eş mol güçlü asit ve güçlü baz içeren çözeltiler, öğretmen tarafından yavaşça karıştırılıyor. pH başlangıçta asidik iken son karışımda yaklaşık 7 oluyor; sıcaklık artıyor. Verilen iyonlar H⁺, Cl⁻, Na⁺ ve OH⁻’dir.
Gözlenen iki değişimi yazınız. Temel kimyasal olayı net iyon denklemiyle gösterip tepkime türünü belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
- pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
4. Molü sayıyla ilişkilendirme · 16 puan
Bu soruda Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹ alınacaktır. Bir kapta 0,50 mol saf CO₂ bulunuyor.
Molü tanecik sayısıyla tanımlayınız. Kaptaki CO₂ molekülü sayısını ve oksijen atomlarının mol miktarını bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
- Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
5. Kütle ve molekül sayısı · 15 puan
H₂O için mol kütlesi 18 g/mol; CO₂ için 44 g/mol alınsın. İki örnekte de 0,25 mol madde vardır.
Her örneğin kütlesini bulunuz. Kütleler farklı olduğu hâlde molekül sayılarının neden eşit olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
- Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
6. Aynı koşullarda gaz hacmi · 15 puan
İdeal gaz yaklaşımının geçerli olduğu aynı sıcaklık ve basınçta 1 mol gaz 24 L kaplıyor. A kabında 12 L He, B kabında 48 L N₂ vardır.
Gazların mol miktarlarını hesaplayınız. B’deki molekül sayısının A’daki atom sayısına oranını bulunuz; karşılaştırmada sıcaklık ve basıncın neden aynı tutulduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
He 0,50 mol; N₂2,00 mol. N₂ molekülü/He atomu oranı 2/0,5=4’tür. AynıT ve P’de hacim mol miktarıyla orantılıdır; koşullar değişirse hacim yalnız tanecik sayısını göstermez.
- He 0,50 mol; N₂2,00 mol. N₂ molekülü/He atomu oranı 2/0,5=4’tür. AynıT ve P’de hacim mol miktarıyla orantılıdır; koşullar değişirse hacim yalnız tanecik sayısını göstermez.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kabarcık tek başına yeterli mi? · 15 puan
DenemeA’da saf su kaynarken kabarcıklar oluşuyor; soğutulan buhar yeniden sıvı suya dönüşüyor. DenemeB’de bir karbonat çözeltisine asit eklenince gaz oluşuyor; gazın CO₂ olduğu uygun testle belirleniyor.
Hangi denemede yeni madde oluştuğunu kanıtlayınız. “Kabarcık varsa mutlaka kimyasal değişim vardır.” iddiasını iki denemeyi karşılaştırarak değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
- B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
2. Tanecik modeliyle tepkime · 15 puan
Kapalı bir kaptaki hidrojen ve oksijenin tepkimesini göstermek için H atomunu küçük daire, O atomunu büyük daire kabul ediniz. Moleküller atomlar birbirine bağlı olacak şekilde çizilecektir.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesini tanecik modeliyle çiziniz. Modelinizde atom türü ve sayısının korunduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
- Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
3. Çökelme gözlemi · 15 puan
Öğretmen kontrollü laboratuvarda iki renksiz sulu çözeltiyi karıştırdığında beyaz katı oluştuğunu gösteriyor. İyon bilgisi: bir çözeltide Ag⁺ ve NO₃⁻, diğerinde Na⁺ ve Cl⁻ vardır; AgCl suda az çözünür.
Gözlemi yorumdan ayırarak yazınız. Oluşan katıyı belirleyip net iyon denklemini kurunuz; tepkime türünü adlandırınız.
Örnek yanıtı gör
Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
- Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
4. Nötralleşme kanıtı · 15 puan
Eş mol güçlü asit ve güçlü baz içeren çözeltiler, öğretmen tarafından yavaşça karıştırılıyor. pH başlangıçta asidik iken son karışımda yaklaşık 7 oluyor; sıcaklık artıyor. Verilen iyonlar H⁺, Cl⁻, Na⁺ ve OH⁻’dir.
Gözlenen iki değişimi yazınız. Temel kimyasal olayı net iyon denklemiyle gösterip tepkime türünü belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
- pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
5. Molü sayıyla ilişkilendirme · 15 puan
Bu soruda Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹ alınacaktır. Bir kapta 0,50 mol saf CO₂ bulunuyor.
Molü tanecik sayısıyla tanımlayınız. Kaptaki CO₂ molekülü sayısını ve oksijen atomlarının mol miktarını bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
- Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
6. Kütle ve molekül sayısı · 13 puan
H₂O için mol kütlesi 18 g/mol; CO₂ için 44 g/mol alınsın. İki örnekte de 0,25 mol madde vardır.
Her örneğin kütlesini bulunuz. Kütleler farklı olduğu hâlde molekül sayılarının neden eşit olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
- Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
7. Aynı koşullarda gaz hacmi · 12 puan
İdeal gaz yaklaşımının geçerli olduğu aynı sıcaklık ve basınçta 1 mol gaz 24 L kaplıyor. A kabında 12 L He, B kabında 48 L N₂ vardır.
Gazların mol miktarlarını hesaplayınız. B’deki molekül sayısının A’daki atom sayısına oranını bulunuz; karşılaştırmada sıcaklık ve basıncın neden aynı tutulduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
He 0,50 mol; N₂2,00 mol. N₂ molekülü/He atomu oranı 2/0,5=4’tür. AynıT ve P’de hacim mol miktarıyla orantılıdır; koşullar değişirse hacim yalnız tanecik sayısını göstermez.
- He 0,50 mol; N₂2,00 mol. N₂ molekülü/He atomu oranı 2/0,5=4’tür. AynıT ve P’de hacim mol miktarıyla orantılıdır; koşullar değişirse hacim yalnız tanecik sayısını göstermez.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kabarcık tek başına yeterli mi? · 18 puan
DenemeA’da saf su kaynarken kabarcıklar oluşuyor; soğutulan buhar yeniden sıvı suya dönüşüyor. DenemeB’de bir karbonat çözeltisine asit eklenince gaz oluşuyor; gazın CO₂ olduğu uygun testle belirleniyor.
Hangi denemede yeni madde oluştuğunu kanıtlayınız. “Kabarcık varsa mutlaka kimyasal değişim vardır.” iddiasını iki denemeyi karşılaştırarak değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
- B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
2. Tanecik modeliyle tepkime · 18 puan
Kapalı bir kaptaki hidrojen ve oksijenin tepkimesini göstermek için H atomunu küçük daire, O atomunu büyük daire kabul ediniz. Moleküller atomlar birbirine bağlı olacak şekilde çizilecektir.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesini tanecik modeliyle çiziniz. Modelinizde atom türü ve sayısının korunduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
- Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
3. Çökelme gözlemi · 18 puan
Öğretmen kontrollü laboratuvarda iki renksiz sulu çözeltiyi karıştırdığında beyaz katı oluştuğunu gösteriyor. İyon bilgisi: bir çözeltide Ag⁺ ve NO₃⁻, diğerinde Na⁺ ve Cl⁻ vardır; AgCl suda az çözünür.
Gözlemi yorumdan ayırarak yazınız. Oluşan katıyı belirleyip net iyon denklemini kurunuz; tepkime türünü adlandırınız.
Örnek yanıtı gör
Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
- Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
4. Molü sayıyla ilişkilendirme · 16 puan
Bu soruda Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹ alınacaktır. Bir kapta 0,50 mol saf CO₂ bulunuyor.
Molü tanecik sayısıyla tanımlayınız. Kaptaki CO₂ molekülü sayısını ve oksijen atomlarının mol miktarını bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
- Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
5. Tartıdan tanecik miktarına · 15 puan
Saf demirin mol kütlesi 56 g/mol alınsın. Laboratuvarda 28 g demir tartılıyor. Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹’dir.
Bu örnekte mol miktarının tartı ölçümünden nasıl belirlendiğini formülle gösteriniz. Demir atomlarının sayısını hesaplayınız.
Örnek yanıtı gör
n=m/M=28/56=0,50 mol. Atom sayısı nNₐ=0,50×6,02×10²³=3,01×10²³’tür.
- Mol kütlesi bir molün kütlesidir.
- Kütleyi mol kütlesine böl.
- Bulunan molü Avogadro sabitiyle çarp.
6. Kütle ve molekül sayısı · 15 puan
H₂O için mol kütlesi 18 g/mol; CO₂ için 44 g/mol alınsın. İki örnekte de 0,25 mol madde vardır.
Her örneğin kütlesini bulunuz. Kütleler farklı olduğu hâlde molekül sayılarının neden eşit olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
- Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
Senaryo 5 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kabarcık tek başına yeterli mi? · 15 puan
DenemeA’da saf su kaynarken kabarcıklar oluşuyor; soğutulan buhar yeniden sıvı suya dönüşüyor. DenemeB’de bir karbonat çözeltisine asit eklenince gaz oluşuyor; gazın CO₂ olduğu uygun testle belirleniyor.
Hangi denemede yeni madde oluştuğunu kanıtlayınız. “Kabarcık varsa mutlaka kimyasal değişim vardır.” iddiasını iki denemeyi karşılaştırarak değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
- B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
2. Tanecik modeliyle tepkime · 13 puan
Kapalı bir kaptaki hidrojen ve oksijenin tepkimesini göstermek için H atomunu küçük daire, O atomunu büyük daire kabul ediniz. Moleküller atomlar birbirine bağlı olacak şekilde çizilecektir.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesini tanecik modeliyle çiziniz. Modelinizde atom türü ve sayısının korunduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
- Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
3. Çökelme gözlemi · 12 puan
Öğretmen kontrollü laboratuvarda iki renksiz sulu çözeltiyi karıştırdığında beyaz katı oluştuğunu gösteriyor. İyon bilgisi: bir çözeltide Ag⁺ ve NO₃⁻, diğerinde Na⁺ ve Cl⁻ vardır; AgCl suda az çözünür.
Gözlemi yorumdan ayırarak yazınız. Oluşan katıyı belirleyip net iyon denklemini kurunuz; tepkime türünü adlandırınız.
Örnek yanıtı gör
Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
- Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
4. Nötralleşme kanıtı · 12 puan
Eş mol güçlü asit ve güçlü baz içeren çözeltiler, öğretmen tarafından yavaşça karıştırılıyor. pH başlangıçta asidik iken son karışımda yaklaşık 7 oluyor; sıcaklık artıyor. Verilen iyonlar H⁺, Cl⁻, Na⁺ ve OH⁻’dir.
Gözlenen iki değişimi yazınız. Temel kimyasal olayı net iyon denklemiyle gösterip tepkime türünü belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
- pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
5. Molü sayıyla ilişkilendirme · 12 puan
Bu soruda Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹ alınacaktır. Bir kapta 0,50 mol saf CO₂ bulunuyor.
Molü tanecik sayısıyla tanımlayınız. Kaptaki CO₂ molekülü sayısını ve oksijen atomlarının mol miktarını bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
- Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
6. Tartıdan tanecik miktarına · 12 puan
Saf demirin mol kütlesi 56 g/mol alınsın. Laboratuvarda 28 g demir tartılıyor. Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹’dir.
Bu örnekte mol miktarının tartı ölçümünden nasıl belirlendiğini formülle gösteriniz. Demir atomlarının sayısını hesaplayınız.
Örnek yanıtı gör
n=m/M=28/56=0,50 mol. Atom sayısı nNₐ=0,50×6,02×10²³=3,01×10²³’tür.
- Mol kütlesi bir molün kütlesidir.
- Kütleyi mol kütlesine böl.
- Bulunan molü Avogadro sabitiyle çarp.
7. Kütle ve molekül sayısı · 12 puan
H₂O için mol kütlesi 18 g/mol; CO₂ için 44 g/mol alınsın. İki örnekte de 0,25 mol madde vardır.
Her örneğin kütlesini bulunuz. Kütleler farklı olduğu hâlde molekül sayılarının neden eşit olduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
- Su 4,5 g; CO₂ 11 g’dır. Molekül sayısı nNₐ olduğundan mol miktarları eşit olan moleküler maddelerin molekül sayıları eşittir; mol kütleleri farklıdır.
8. Aynı koşullarda gaz hacmi · 12 puan
İdeal gaz yaklaşımının geçerli olduğu aynı sıcaklık ve basınçta 1 mol gaz 24 L kaplıyor. A kabında 12 L He, B kabında 48 L N₂ vardır.
Gazların mol miktarlarını hesaplayınız. B’deki molekül sayısının A’daki atom sayısına oranını bulunuz; karşılaştırmada sıcaklık ve basıncın neden aynı tutulduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
He 0,50 mol; N₂2,00 mol. N₂ molekülü/He atomu oranı 2/0,5=4’tür. AynıT ve P’de hacim mol miktarıyla orantılıdır; koşullar değişirse hacim yalnız tanecik sayısını göstermez.
- He 0,50 mol; N₂2,00 mol. N₂ molekülü/He atomu oranı 2/0,5=4’tür. AynıT ve P’de hacim mol miktarıyla orantılıdır; koşullar değişirse hacim yalnız tanecik sayısını göstermez.
Senaryo 6 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Kabarcık tek başına yeterli mi? · 18 puan
DenemeA’da saf su kaynarken kabarcıklar oluşuyor; soğutulan buhar yeniden sıvı suya dönüşüyor. DenemeB’de bir karbonat çözeltisine asit eklenince gaz oluşuyor; gazın CO₂ olduğu uygun testle belirleniyor.
Hangi denemede yeni madde oluştuğunu kanıtlayınız. “Kabarcık varsa mutlaka kimyasal değişim vardır.” iddiasını iki denemeyi karşılaştırarak değerlendiriniz.
Örnek yanıtı gör
B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
- B’de CO₂ adlı yeni madde oluşumu kimyasal değişim kanıtıdır. A’daki buharlaşma/kaynama hâl değişimidir; suyun kimliği değişmez. İki durumda da kabarcık görüldüğü için kabarcık tek başına kimyasal değişimi kanıtlamaz.
2. Tanecik modeliyle tepkime · 18 puan
Kapalı bir kaptaki hidrojen ve oksijenin tepkimesini göstermek için H atomunu küçük daire, O atomunu büyük daire kabul ediniz. Moleküller atomlar birbirine bağlı olacak şekilde çizilecektir.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesini tanecik modeliyle çiziniz. Modelinizde atom türü ve sayısının korunduğunu açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
- Girende iki H–H çifti ve bir O–O çifti; üründe iki H–O–H grubu çizilir. Her iki tarafta 4H ve 2O vardır. Atomlar kaybolmaz; bağlanma düzeni değişir.
3. Çökelme gözlemi · 18 puan
Öğretmen kontrollü laboratuvarda iki renksiz sulu çözeltiyi karıştırdığında beyaz katı oluştuğunu gösteriyor. İyon bilgisi: bir çözeltide Ag⁺ ve NO₃⁻, diğerinde Na⁺ ve Cl⁻ vardır; AgCl suda az çözünür.
Gözlemi yorumdan ayırarak yazınız. Oluşan katıyı belirleyip net iyon denklemini kurunuz; tepkime türünü adlandırınız.
Örnek yanıtı gör
Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
- Gözlem beyaz katı oluşmasıdır. Yorum katının AgCl olduğudur. Ag⁺(suda)+Cl⁻(suda)→AgCl(k); çökelme tepkimesidir.
4. Nötralleşme kanıtı · 16 puan
Eş mol güçlü asit ve güçlü baz içeren çözeltiler, öğretmen tarafından yavaşça karıştırılıyor. pH başlangıçta asidik iken son karışımda yaklaşık 7 oluyor; sıcaklık artıyor. Verilen iyonlar H⁺, Cl⁻, Na⁺ ve OH⁻’dir.
Gözlenen iki değişimi yazınız. Temel kimyasal olayı net iyon denklemiyle gösterip tepkime türünü belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
- pH’ın yaklaşık 7’ye gelmesi ve sıcaklık artışı gözlenir. H⁺+OH⁻→H₂O; asit–baz nötralleşmesidir. Eş mol güçlü asit ve baz bilgisi bu yorumun kapsamını belirler.
5. Molü sayıyla ilişkilendirme · 15 puan
Bu soruda Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹ alınacaktır. Bir kapta 0,50 mol saf CO₂ bulunuyor.
Molü tanecik sayısıyla tanımlayınız. Kaptaki CO₂ molekülü sayısını ve oksijen atomlarının mol miktarını bulunuz.
Örnek yanıtı gör
Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
- Bir mol,6,02×10²³ belirtilen tanecik içerir. Molekül sayısı 0,50×6,02×10²³=3,01×10²³. Her molekülde 2O olduğundan O atomu miktarı 1,00 moldür.
6. Tartıdan tanecik miktarına · 15 puan
Saf demirin mol kütlesi 56 g/mol alınsın. Laboratuvarda 28 g demir tartılıyor. Avogadro sabiti 6,02×10²³ mol⁻¹’dir.
Bu örnekte mol miktarının tartı ölçümünden nasıl belirlendiğini formülle gösteriniz. Demir atomlarının sayısını hesaplayınız.
Örnek yanıtı gör
n=m/M=28/56=0,50 mol. Atom sayısı nNₐ=0,50×6,02×10²³=3,01×10²³’tür.
- Mol kütlesi bir molün kütlesidir.
- Kütleyi mol kütlesine böl.
- Bulunan molü Avogadro sabitiyle çarp.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.