1. Dönem 1. Yazılı · Konu özeti
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı
Bir Diyeceğim Var! • Kanıtla oku, gerekçeyle yaz
Konu ≠ ana düşünce
Konu metnin ne hakkında olduğunu; ana düşünce iletmek istediği temel yargıyı belirtir. İki kanıtla destekle.
Örnek Konu: mahalle kütüphanesi. Ana düşünce: ortak mekânlar toplumsal bağları güçlendirebilir.
Sözün işlevini açıkla
Sözcüğün bağlamdaki anlamını seç. Benzetme veya kişileştirme adını yazdıktan sonra anlam katkısını açıkla.
Örnek “Yarım işler başka bir dil konuşuyordu.” → Görünürdeki düzenle gerçek durum arasındaki fark belirginleşir.
Anlatıdaki ilişkiler
Anlatıcı, çatışma, zaman ve mekân birlikte çalışır. Birinci kişi anlatıcıyı gerçek yazarla otomatik özdeşleştirme.
Örnek Kapıya uzanıp geri çekilen el, konuşma isteği ile çekinme arasındaki iç çatışmayı gösterebilir.
Amaçla tutarlı yaz
Sav, gerekçe ve örneğin aynı amaca hizmet etmesini sağla. İlgisiz bir sonuç cümlesi metnin akışını bozar.
Örnek Kütüphanenin geç kapanmasını savunuyorsan servis bekleyen öğrencilerin çalışma ihtiyacını gerekçelendir.
Okumanı ve taslağını denetle
İlk yorumunu metindeki kanıtla yeniden sınayıp gerekirse değiştir. Yazıda anlam ilişkisi, tekrar ve noktalama son kez kontrol edilir.
Örnek “Bunu metin mi söylüyor, ben mi ekliyorum?” sorusu çıkarımın sınırını gösterir.
Bakmadan anlatabilir misin?
1. Bir ana düşünceyi desteklemek için ne göstermelisin?
Cevabı gör
Metindeki ilgili söz, olay veya karşılaştırmaları; kendi deneyimini metin kanıtı yerine koymamalısın.
Cevap: Metindeki ilgili söz, olay veya karşılaştırmaları; kendi deneyimini metin kanıtı yerine koymamalısın.
2. Birinci kişi anlatım, olayın yazarın yaşamından olduğunu kanıtlar mı?
Cevabı gör
Hayır. Biyografik ilişki için ayrıca güvenilir kaynak gerekir.
Cevap: Hayır. Biyografik ilişki için ayrıca güvenilir kaynak gerekir.