
1. Dönem 1. Yazılı · Konu özeti
Yeryüzünü süreçlerle oku
Konumlu veriden levhalara, ayrışmadan birikime.

Ölçek ve bölgeyi sorgula
Yer, konum, bölge ve etkileşim farklı sorular sordurur. Bölge sınırı seçilen doğal, ekonomik veya işlevsel ölçüte göre değişebilir.
Örnek Bir akarsu havzasının sınırı, il sınırıyla aynı olmak zorunda değildir.
Görüntü veri sağlar
Uzaktan algılama temas olmadan veri toplar; CBS bunu başka konumsal katmanlarla analiz edebilir. Tarih ve çözünürlük yorumun sınırını belirler.
Örnek İki farklı yılın görüntüsü arazi örtüsü değişimini gösterebilir; değişimin nedenini tek başına kanıtlamaz.
Konumsal veriyi doğru kur
Nokta, çizgi ve alan farklı nesneleri temsil eder. Koordinat sistemi, ölçek, lejant ve veri tarihi tutarlı olmalıdır.
Örnek Çeşme nokta, yol çizgi, park alan olarak kaydedilebilir; kişisel konumlar gereksiz yere paylaşılmaz.
Levha sınırları farklıdır
Litosfer levhaları yakınlaşabilir, uzaklaşabilir veya yanal hareket edebilir. Sınır türü ve levha özellikleri oluşan yapıları etkiler.
Örnek Yanal hareketli bir sınırla uzaklaşan bir sınır aynı süreçle açıklanmaz.
Ayrışma yerinde değişimdir
Fiziksel ayrışma parçalar; kimyasal ayrışma bileşimi değiştirebilir. Su, sıcaklık, kayaç bileşimi ve çatlaklar süreçlerin hızını etkiler.
Örnek Kaya çatlağındaki suyun donup çözülmesi mekanik parçalanmaya katkı sağlayabilir.
Aşınım, taşıma, birikim
Akarsu, rüzgâr, buzul ve dalgalar malzemeyi aşındırıp taşır. Taşıma gücü azaldığında uygun koşullarda birikim gerçekleşebilir.
Örnek Akarsuyun hızının azaldığı bir kesimde taşıdığı malzemenin bir bölümü birikebilir.
Bakmadan anlatabilir misin?
1. Bir parkın sınırlarını CBS’ye kaydetmek için nokta mı alan mı uygundur?
Cevabı gör
Sınırları ve kapladığı yeri göstermek için alan verisi uygundur.
Cevap: Sınırları ve kapladığı yeri göstermek için alan verisi uygundur.
2. Kayanın yerinde parçalanması ile parçaların akarsu tarafından taşınması aynı süreç midir?
Cevabı gör
Hayır. İlki ayrışmayla, ikincisi taşıma süreciyle ilişkilidir.
Cevap: Hayır. İlki ayrışmayla, ikincisi taşıma süreciyle ilişkilidir.