1. Dönem 1. Yazılı · Konu özeti
Geçmişe kanıtla yaklaş
Kaynağı sorgula, bağlamı kur, çıkarımını sınırla.
Tarih neden öğrenilir?
Tarih, insan faaliyetlerini zaman, mekân ve neden–sonuç ilişkileriyle inceler. Değişen ve süren özellikleri görmemizi sağlar.
Örnek Eski ve yeni kent planlarını karşılaştırmak, ulaşım ihtiyaçlarının dönüşümünü gösterebilir.
Kaynağı soruya göre tanı
Bir dönemin mektubu, nesnesi veya tanıklığı birincil kaynak olabilir. Sonraki araştırmalar kaynakları yorumlayarak ikincil çalışmalar oluşturur.
Örnek Bir gezginin günlüğü ile o günlüğü inceleyen güncel makale aynı tür kaynak değildir.
Yakınlık, tarafsızlık değildir
Kaynağı kimin, ne zaman, kimin için ve hangi amaçla oluşturduğunu araştır. Olayın tanığı da eksik veya yanlı bilgi verebilir.
Örnek Bir yöneticinin başarı raporu, sorunları gizlemiş olabilir; başka kayıtlarla karşılaştırılır.
Araştırmayı görünür kıl
Soru kur, kaynak topla, sınıflandır, çözümle, eleştir ve kanıtları bir açıklamada birleştir. Aşamalar gerektiğinde yeniden gözden geçirilir.
Örnek İki kayıttaki farklı nüfus sayıları, sayım tarihi ve kapsanan bölge kontrol edilmeden birleştirilmez.
Bağlam ve belirsizliği koru
Geçmişteki eylemleri dönemin koşulları içinde değerlendir. Kaynakta bulunmayan ayrıntıyı kesin bir olaymış gibi ekleme.
Örnek “Bu belgede yolculuğun nedeni belirtilmiyor.” demek, hayalî bir neden yazmaktan daha sağlamdır.
Bakmadan anlatabilir misin?
1. Bir mektubun muhatabını bilmek neden önemlidir?
Cevabı gör
Yazarın neyi açıklamayı, vurgulamayı veya saklamayı seçmiş olabileceğini anlamaya yardım eder.
Cevap: Yazarın neyi açıklamayı, vurgulamayı veya saklamayı seçmiş olabileceğini anlamaya yardım eder.
2. Bir kaynakta bilgi bulunmaması, olayın hiç yaşanmadığını kanıtlar mı?
Cevabı gör
Tek başına kanıtlamaz; kaynağın kapsamı ve başka kaynaklar incelenmelidir.
Cevap: Tek başına kanıtlamaz; kaynağın kapsamı ve başka kaynaklar incelenmelidir.