1. Dönem 1. Yazılı · Konu özeti
Ay’ı gözle, kuvveti ölç
5. sınıf Fen Bilimleri • Görünüş ile nedeni ayır
Ay nasıl bir gök cismi?
Ay, Dünya’nın doğal uydusudur. Kayalık yüzeyinde kraterler bulunur; Güneş ışığını yansıtır.
Örnek Ay ışık üretmez. Çok ince gaz örtüsü, Dünya’daki gibi solunabilir bir atmosfer değildir.
Dönme başka, dolanma başka
Ay kendi ekseninde dönerken Dünya çevresinde dolanır. Bu iki hareketin süreleri yaklaşık eşittir.
Örnek Bu nedenle Dünya’dan Ay’ın yaklaşık aynı yüzü görülür; “Ay dönmez.” denemez.
Biçim değil, görünüş değişir
Görülen aydınlık bölüm değişir. Ana evreler yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördündür.
Örnek Ana evreler arası yaklaşık bir hafta; evre döngüsü yaklaşık 29,5 gündür.
Modelin neyi gösterdiğini sor
Gerçek hacim sırası Güneş, Dünya, Ay’dır. Bir hareket modeli gerçek uzaklık oranlarını göstermeyebilir.
Örnek Üç eşit top hareketleri gösterebilir; gök cisimlerinin gerçek büyüklük sırasını gösteremez.
Bölmeyi say, birimi yaz
Kuvvet dinamometreyle ölçülür; birimi newtondur (N). Sıfır ayarını ve ölçüm sınırını kontrol et.
Örnek 0–20 N arası dört eşit aralıksa her aralık 5 N; üçüncü aralık 15 N’dir.
Bakmadan anlatabilir misin?
1. Dolunaydan sonraki ana evre hangisidir?
Cevabı gör
Son dördün.
Cevap: Son dördün.
2. En fazla 15 N ölçen dinamometreyle 20 N ölçmeye çalışmak uygun mudur?
Cevabı gör
Hayır. Ölçüm sınırı 20 N’yi kapsayan uygun araç seçilmelidir.
Cevap: Hayır. Ölçüm sınırı 20 N’yi kapsayan uygun araç seçilmelidir.