Müzik

1. Aynı anda başlayan sesler

İki çalgı, iki 3/4 ölçülük bölümü aynı tempoda çalacak. Şerit altı dörtlük vuruşu gösteriyor. Uzun kutu tek sesin sürmesidir; yeni ses başlangıcı değildir. Boş kutu sustur. Soruda sesin yüksekliği veya güzelliği değerlendirilmiyor. Öğrenci, bir çalgıda süren sesi diğer çalgının yeni başlangıcıyla karıştırdığından iki şeridi ayrı kodlayıp sonra ortak yerleri bulacak.

Görseldeki bilgiler: Zaman şeridi 1–6: A çalgısı—1–2 tek uzun ses; 3 yeni ses; 4 sus; 5 yeni ses; 6 yeni ses. B çalgısı—1 sus; 2 yeni ses; 3 yeni ses; 4–5 tek uzun ses; 6 yeni ses. Ölçü çizgisi 3 ile 4 arasındadır.

İki çalgının birlikte yeni ses başlattığı vuruşlar hangileridir?

1. 1 ve 4
2. 2 ve 5
3. 3 ve 5
4. 3 ve 6
5. 1, 3 ve 6

2. İki iddiaya iki karşı örnek

Bir öğrenci “3/4 ölçüde mutlaka üç nota vardır; üç nota varsa ölçü mutlaka 3/4’tür.” diyor. Öğretmen, iki yöndeki iddiayı ayrı örneklerle sınamak istiyor. Dörtlük 1, sekizlik yarım, ikilik 2 vuruş değerindedir. Kartlarda sus bulunmuyor.

Görseldeki bilgiler: Ritim kartları: K—ikilik+dörtlük. L—dörtlük+dörtlük+dörtlük. M—sekizlik+sekizlik+sekizlik. N—ikilik+ikilik. Her kartın toplamı ve nota sayısı ayrı değerlendirilecek.

Hangi kart çifti, iki iddianın da zorunlu olmadığını gösterir?

1. K ve L
2. L ve M
3. L ve N
4. K ve M
5. M ve N

3. Kayıt uzunluğu ile tempo

K kaydı dört 3/4 ölçüyü, L kaydı üç 3/4 ölçüyü 12 saniyede tamamlıyor. Her ölçü üç dörtlük vuruştur; her kayıtta vuruşlar eşit aralıklı, ek sessizlik yoktur.

Hangi karşılaştırma doğrudur?

1. Süreleri aynı olduğu için iki kaydın temposu eşittir.
2. L daha az ölçü içerdiği için saniyede daha çok vuruş içerir.
3. K dört ölçü olduğundan saniyede 4 vuruş içerir.
4. K saniyede 1, L saniyede 0,75 dörtlük vuruş içerir; K daha hızlıdır.
5. L üç ölçü olduğundan K’den dört kat hızlıdır.

4. İki hedef, tek müdahale

Koro kaydında giriş ve bitiş ortak, fakat ikinci kıtada eşlik sözleri örtüyor. Ekip yalnız kısa bir düzeltme provası yapabilecek. Hedef ikinci kıtanın anlaşılması.

Hangi çalışma doğrudan bu hedefe yönelir?

1. Ortak giriş işaretini değiştirip yalnız ilk ölçüyü denemek.
2. Sözleri aynı biçimde söyleyip eşliği daha uzun bir girişle başlatmak.
3. Bitiş işaretini büyütüp ikinci kıtayı aynı ses dengesiyle tekrarlamak.
4. Yalnız eşliğin bütün notaları çalıp çalmadığını kontrol etmek.
5. İkinci kıtada eşlik–söz dengesini düzenleyip aynı bölümün anlaşılmasını yeniden dinlemek.

5. Eksik süre ve sessizlik

3/4 ölçü üç dörtlük vuruştur. Dörtlük 1, ikilik 2, sekizlik 0,5 vuruş. I ölçüsü ikilik+X; II ölçüsü iki sekizlik+Y. I sessizlikle bitecek, II’de sus bulunmayacak. X ve Y birer ögedir.

X ve Y’yi tamamla. Süre ve ses/sus koşullarını ayrı açıkla.

6. Yoğunluk yorumunun dayanağı

Aynı bölümü dinleyen iki öğrenci şu notları alıyor: K “Üç yeni çalgı katıldı, vuruş aralıkları aynı kaldı.” L “Bölüm bana daha hareketli geldi.” Öğrenciler ortak rapor yazacak.

Hangi rapor gözlem ve yorumu uygun ayırır?

1. Tempo artmış; çünkü L hareketlilik hissetmiş.
2. Çalgı katılımı artmış, tempo değişmemiş; hareketlilik L’nin dinleme yorumudur.
3. Çalgı katılımı değişmiş; bu bütün dinleyicilerin aynı duyguyu yaşadığını gösterir.
4. Vuruş aralıkları aynı kaldığı için çalgı katılımı da aynı kalmıştır.
5. L’nin yorumu çalgı sayısını üçe düşürdüğümüzü gösterir.

7. Aynı ad, farklı kayıt

Kurmaca “Akşam Yolu” için iki dosya var: K, öğretmenin seçtiği düzenleme ve doğrulanmış besteci künyesini içeriyor. L, aynı başlığı taşıyor fakat farklı bir seslendirme; künye eksik. Öğrenci çalışacağı sürümü belgelemek istiyor.

Hangi dosyalama kararı en uygundur?

1. L daha yeni yüklendiği için K’nın künyesini otomatik L’ye taşımak.
2. İki başlık aynı olduğu için hangi düzenlemenin çalışıldığını yazmamak.
3. Çalışılan K sürümünü kaynak ve sürüm bilgisiyle kaydetmek; L’yi aynı başlık nedeniyle onun yerine koymamak.
4. K’nın besteci bilgisini kaldırıp yalnız dosya boyutunu kaydetmek.
5. İki kaydı tek dosyada birleştirip kaynak ayrımını kaldırmak.

8. Denge denemesini tasarla

Öğretmen, eşliğin sözleri örtmesini azaltan yeni yerleşimi denemek istiyor. Önceki kayıt aynı sınıfta alınmış; aynı bölüm ve aynı tempo kullanılabilir. Yeni kayıtta mikrofonun yeri de değişirse karşılaştırma zorlaşabilir.

Bir değişkeni değiştiren kısa deneme planı yaz. Korunacak iki koşulu ve dinlenecek bir sonucu belirt.

9. Ölçünün içindeki giriş

İki 3/4 ölçü kesintisiz sayılıyor. Eşlikçi ilk ölçünün üç vuruşunda ve ikinci ölçünün ilk iki vuruşunda susacak; ardından çalmaya başlayacak.

Eşlikçi nerede girmelidir?

1. Genel 4. vuruşta, ikinci ölçünün başında.
2. Genel 5. vuruşta, ikinci ölçünün 2. vuruşunda.
3. Genel 7. vuruşta, üçüncü ölçünün başında.
4. Genel 3. vuruşta, birinci ölçünün sonunda.
5. Genel 6. vuruşta, ikinci ölçünün 3. vuruşunda.

10. Ölçü çizgisini yerleştir

Ritim kartları sırayla A=2, B=1, C=2, D=1 dörtlük vuruş sürüyor. Kartlar bölünmeyecek, sıra değişmeyecek. İki 3/4 ölçü oluşturulacak.

Ölçüler hangi biçimde ayrılmalıdır?

1. A+B | C+D; her tarafta 3 vuruş vardır.
2. A | B+C+D; ilk ölçüde tek kart yeterlidir.
3. A+B+C | D; kart sayısını üçe tamamlamak gerekir.
4. A+C | B+D; uzun kartları bir araya koymak gerekir.
5. A+B | C | D; iki tarafta aynı sayıda kart aranmaz.

11. Dinleme kaydını eşleştir

K notu “Son heceler eşlik altında kayboldu”; L “Her ölçüde vuruşlar biraz sıklaştı”; M “Son sesi iki grup farklı anda kesti”. Hedefler: 1—tempo sürekliliği; 2—söz anlaşılması; 3—ortak bitiş.

K, L ve M’yi hedeflerle eşleştir. Neden üçünü tek bir “aynı anda başlama” çalışması çözmez?

12. Tekrardaki kayıp süre

3/4 bir ölçü üç vuruş sürer. Öğrenci aynı ölçüyü dört kez çalacak. İlk üç tekrarda üçer vuruşu tamamlıyor; son tekrarda bir dörtlük susu atlayıp bitiriyor. Dörtlük sus bir vuruştur.

Beklenen ve gerçekleşen toplam süre kaç vuruştur?

1. Beklenen 12, gerçekleşen 9; son tekrar bütünüyle çıkarılır.
2. Beklenen 11, gerçekleşen 12; sus atlamak bekleme ekler.
3. Beklenen 12, gerçekleşen 11; son susun süresi de ölçüye dâhildir.
4. İkisi de 12; sessiz ögeler süre toplamını değiştirmez.
5. Beklenen 4, gerçekleşen 3; tekrar sayısı vuruş sayısıdır.

13. Kısa provada öncelik

Öğretmenin seçtiği bölümde ilk giriş doğru, ses dengesi uygun. Kayıtta ikinci ölçüden üçüncüye geçerken öğrenci ortak sayımdan kopuyor. Süre, tek bir kısa bölümü çalışmaya yetiyor.

Hangi prova seçimi belirtilen soruna en doğrudan yönelir?

1. Yalnız birinci ölçünün ilk notasını tekrar etmek.
2. Sadece eserin son sesini uzatma çalışması yapmak.
3. Eşliği daha baskın çalıp geçişi aynı biçimde bırakmak.
4. İkinci ölçünün sonuyla üçüncünün başını birlikte çalışıp geçişi yeniden dinlemek.
5. İkinci ölçüyü tek başına bitirip üçüncüye hiç geçmemek.

14. Kaynak denetimi sırası

Kartlar: A—programa doğrulanmış katkı ve sürüm bilgisini yaz; B—çalışılan dosyanın kimliğini belirle; C—künyeyi öğretmenin güvenilir kaynağıyla karşılaştır; D—aynı adlı başka sürümü dosyadan ayır.

B ile başlayan tutarlı bir sıra kur. D ile C’nin yerinin neden gerekçeyle değişebileceğini açıkla.

15. Tek ses, iki vuruş

Bir 3/4 ölçü ikilik+dörtlük olarak yazılmış. İkilik iki, dörtlük bir vuruş sürer. Öğrenci, “İkinci vuruşta yeni nota yok; o hâlde o vuruş sessizdir.” diyor.

Hangi yorum süre ile yeni ses başlangıcını doğru ayırır?

1. İkilik ilk iki vuruş boyunca sürer; yeni nota başlamaması sessizlik anlamına gelmez.
2. İkilik ilk vuruşta bitirilir; ikinci vuruş kendiliğinden sus olur.
3. Dörtlük ikinci vuruşa taşınır; üçüncü vuruş ölçüden çıkarılır.
4. İkilik iki ayrı dörtlük gibi yeniden başlatılır; bağlı süre ile yeni başlangıç eşdeğerdir.
5. Üç vuruşlu ölçü için üç yeni nota zorunlu olduğundan yazım geçersizdir.

16. İki ölçülük karşılıklı yanıt

İki grup için birer 3/4 ölçü yazılacak. Dörtlük 1, ikilik 2, sekizlik 0,5 vuruş; dörtlük sus 1 vuruştur. İlk grup ölçüsüne iki sekizlikle başlayacak. İkinci grup bir dörtlük susla başlayacak. Başka sus kullanılmayacak.

İki ölçüyü nota adlarıyla tasarla. Her ölçünün süresini ve iki farklı başlangıç koşulunu denetle.

17. Yorumun altındaki kanıt

Bir dinleme raporunda yalnız “Bu yorum daha başarılı.” yazıyor. Elde iki gözlem var: son heceler daha anlaşılır, ortak bitiş hâlâ iki ayrı kesilme içeriyor.

Raporu iki ölçütle yeniden yaz. Genel başarı yerine hangi gelişmenin ve hangi ihtiyacın ayrı belirtilmesi gerektiğini açıkla.

18. Prova kuralını uygulamak

Sınıfın öğretmenle belirlediği kuralı: “Sesini zorlanmış hisseden öğrenci bunu bildirir; zorlayarak tekrar etmez, uygun çalışma biçimini öğretmenle seçer.” Öğrenci bunu hissediyor; grup kısa sürede tekrar almak istiyor.

Hangi karar hem kuralı hem ortak çalışma sorumluluğunu korur?

1. Grubun süresi az olduğu için aynı bölümü daha yüksek sesle tekrar etmek.
2. Bildirmeden kayıttan ayrılıp grubun kendiliğinden anlamasını beklemek.
3. Başka öğrencinin kullandığı yöntemi öğretmene sormadan aynen uygulamak.
4. Durumu öğretmene bildirmek ve uygun başka katılım biçimini onunla belirlemek.
5. Sadece seslendirme sırasını değiştirmek, zorlanma bilgisini paylaşmamak.

19. Bir nota değişince

3/4 ölçüde ikilik+dörtlük toplam üç vuruştur. Öğrenci ilk ikiliği aynı ses yüksekliğindeki dörtlüğe kısaltıyor; son dörtlük aynı kalıyor.

Yeni toplamı bul. Ölçüyü üç vuruşa tamamlayan iki farklı düzenleme öner; birinde ses, diğerinde sus kullan.

20. Prova dosyasını tamamla

Toplulukta iki hafta boyunca aynı bölüm çalışıldı. Dosyada yalnız son başarılı kayıt var; önceki hata, yapılan değişiklik ve çalışılan sürüm yazılmamış. Dosya çalışma sürecini açıklamak için kullanılacak.

Dosyaya üç bilgi alanı ekle. Bu alanların başarılı son kaydın tek başına açıklayamadığı hangi soruları yanıtladığını belirt.