Müzik

1. İki ölçülük tasarım

İki 2/4 ölçüden oluşan ritim hazırlanıyor. Dörtlük 1, sekizlik yarım, ikilik 2 vuruştur; dörtlük sus 1 vuruş sürer. İlk ölçü sesle başlayıp susla bitecek; ikinci ölçü iki sekizlikle başlayacak. Her ölçünün toplamı 2 vuruş olmalıdır. Kartlarda ögeler soldan sağa sırayla verilmiştir.

Görseldeki bilgiler: Kartlar: K: [ikilik] / [sekizlik+sekizlik+dörtlük]. L: [sus+dörtlük] / [sekizlik+sekizlik+dörtlük]. M: [dörtlük+sus] / [sekizlik+sekizlik+dörtlük]. N: [dörtlük+sus] / [dörtlük+sekizlik+sekizlik]. P: [dörtlük+sus] / [sekizlik+sekizlik+ikilik].

Hangi kart süre ve başlangıç-bitiş koşullarını birlikte sağlar?

1. K
2. L
3. M
4. N
5. P

2. Prova kararında eksik kanıt

Koro, son bölümdeki ortak bitişi geliştirmek için yeni bir işaret deniyor. Her sürümde 4 deneme yapılmış. Yeni işaretin etkisini incelemek için eski ve yeni kayıtların aynı eser bölümü ve tempoda olması gerekiyor. Herhangi bir kayıt, başka bir eserdeki başarıyı otomatik olarak göstermez.

Görseldeki bilgiler: Kayıtlar: P—eski işaret, bölüm X, sabit tempo, birlikte bitiş 2/4. R—yeni işaret, bölüm X, aynı tempo, 3/4. S—yeni işaret, bölüm Y, daha yavaş tempo, 4/4.

Hangi değerlendirme ve sonraki adım veriye en uygundur?

1. S en başarılıdır; 4/4 sonucu işaretin etkisini tek başına gösterir.
2. P–R karşılaştırılır; 2/4’ten 3/4’e değişim yeni aynı koşullardaki denemelerle izlenir.
3. R–S karşılaştırılır; işaret aynı olduğundan bölüm ve tempo önemsizdir.
4. P–S farkı alınır; en büyük fark en geçerli karşılaştırmadır.
5. R’deki 3/4 sonucu bütün bölümlerde kalıcı ortak bitişi kanıtlar.

3. Toplam doğru, ölçüler yanlış

2/4 ölçüde her ölçü 2 dörtlük vuruş sürer. Dörtlük=1, sekizlik=0,5, ikilik=2 vuruş. Üç ölçü şöyle ayrılmış: I—dörtlük+dörtlük; II—dörtlük+sekizlik; III—sekizlik+ikilik. Seslerin genel sırası değişmeyecek.

Hangi tek düzenleme bütün ölçüleri düzeltir?

1. I’in son dörtlüğünü II’ye taşımak.
2. II’yi olduğu gibi bırakıp III’ün ikiliğini silmek.
3. III’ün ilk sekizliğini II’nin sonuna alacak biçimde aradaki ölçü çizgisini kaydırmak.
4. Yalnız başlıktaki toplamı 6 vuruş yazmak.
5. II’deki dörtlüğü ikilik yapmak.

4. Sessiz ölçüden sonra giriş

Birlikte çalınacak üç 2/4 ölçüde eşit dörtlük vuruş sürüyor. Birinci çalgı bütün bölümde çalıyor. İkinci çalgı ilk ölçüyü ve ikinci ölçüyü tamamen susarak geçecek, üçüncü ölçünün başında girecek. Sayım baştan sona devam ediyor.

İkinci çalgı genel sayımın hangi vuruşunda girmelidir?

1. 3. vuruşta; iki ölçü iki vuruş sayılır.
2. 4. vuruşta; ikinci ölçünün sonu giriş sayılır.
3. 6. vuruşta; üçüncü ölçünün sonu beklenir.
4. 5. vuruşta; ilk iki ölçü toplam 4 vuruştur.
5. 7. vuruşta; bütün üçüncü ölçü de susulmalıdır.

5. Eksik değerleri tamamla

Dörtlük=1, sekizlik=0,5 vuruş; dörtlük sus=1 vuruş. İki 2/4 ölçü kurulacak: I—dörtlük + X; II—sekizlik + sekizlik + Y. İlk ölçü sessizlikle bitecek; ikinci ölçüde sus bulunmayacak.

X ve Y’yi tek birer ögeyle tamamla. Her ölçünün toplamını ve ses/sus koşulunu açıkla.

6. Gürlük ile birlikte giriş

Toplulukta herkes aynı anda başlıyor fakat eşlik bazı sözleri bastırıyor. Bir öğrenci yalnız giriş işaretini daha büyük yapmayı öneriyor. İlk hedef sözlerin anlaşılması.

Hangi değerlendirme öneri ile hedef arasındaki ilişkiyi doğru kurar?

1. Giriş zaten ortak; önce eşlik–söz dengesini çalışıp anlaşılmayı yeniden dinlemek gerekir.
2. Giriş işaretini büyütüp aynı ses düzeyiyle yeniden çalmak.
3. Sözlerin sesini artırmadan önce bölümün temposunu hızlandırmak.
4. Eşlik çalgılarını aynı gürlükte tutup yalnız ilk notayı birlikte prova etmek.
5. Sözleri öğrenme çalışmasını tekrarlayıp eşlik dengesini aynı bırakmak.

7. Kısa kayıt daha hızlı mı?

K kaydı dört 2/4 ölçüyü 8 saniyede, L kaydı üç 2/4 ölçüyü 6 saniyede tamamlıyor. Vuruşlar her kayıtta eşit aralıklı; süreye ek sessizlik yok. Tempo, dörtlük vuruşların zaman içindeki akışı olarak karşılaştırılacak.

Hangi yorum verilerle uyumludur?

1. L 6 saniye olduğu için mutlaka daha hızlıdır.
2. İkisinde de saniyede 1 dörtlük vuruş vardır; toplam kayıt uzunluğu farklıdır.
3. K daha çok ölçü içerdiği için mutlaka daha yavaştır.
4. K saniyede 2, L saniyede 3 vuruş içerir.
5. Kayıt süreleri farklıysa tempo hiçbir biçimde karşılaştırılamaz.

8. Geri bildirimi kanıta bağla

Bir yorum “Koro özensiz.” şeklinde. Kayıtta yalnız ikinci ölçünün sonunda iki farklı bitiş duyuluyor; diğer bölümler hakkında not yok.

Yorumu kişiyi/grubu etiketlemeden yeniden yaz. Bir prova odağı ve bunun kontrol edileceği kanıtı belirt.

9. Ölçü süresi ile ses sayısı

2/4 ölçü toplam 2 vuruştur. Dörtlük 1, sekizlik 0,5, ikilik 2 vuruş. K: ikilik; L: dört sekizlik; M: dörtlük+dörtlük. Üçünde de sus yoktur.

Hangi karşılaştırma doğrudur?

1. L dört ses içerdiği için K’den dört kat uzun sürer.
2. K tek ses olduğu için yalnız 1 vuruş sürer.
3. M iki ses içerdiği için iki ölçü sürer.
4. Üçünün süresi eşit; yeni ses başlangıcı sayıları K’de 1, L’de 4, M’de 2’dir.
5. Üçünün süresi aynıysa ses başlangıcı sayıları da aynı olmalıdır.

10. Eksik sayımın etkisi

İki 2/4 ölçü şu sırayla çalınacak: I—dörtlük+bir dörtlük sus; II—iki dörtlük. Bir öğrenci susun zamanını atlayıp ikinci ölçüye hemen geçiyor; diğerleri ortak sayımı koruyor.

Hangi sonuç ve düzeltme uygundur?

1. İkinci ölçüye 1 vuruş geç girer; sus eklemesi gerekir.
2. Hiç fark oluşmaz; sus zaman taşımaz.
3. Yalnız gürlük değişir; zamanlama aynı kalır.
4. İkinci ölçünün iki notasını daha yüksek çalmak hatayı giderir.
5. Öğrenci ikinci ölçüye 1 vuruş erken girer; sus boyunca ortak sayımı sürdürmelidir.

11. Üç kayıt, üç eksik

K kaydı yalnız girişin ortak olduğunu; L kaydı bütün bölümün aynı tempoda ilerlediğini; M kaydı sözlerin eşlikten ayırt edildiğini bildiriyor. Hedefler: 1—söz anlaşılması; 2—ortak başlangıç; 3—tempo sürekliliği.

Kayıtları hedeflerle eşleştir. K kaydının neden diğer iki hedefi de tek başına kanıtlamadığını açıkla.

12. Eklenen nota neyi değiştirir?

2/4 ölçüde iki dörtlük toplam 2 vuruştur. Öğrenci bu ölçünün sonuna bir sekizlik ekliyor ve hiçbir ögeyi değiştirmeden ölçünün hâlâ 2 vuruş olduğunu söylüyor. Sekizlik 0,5 vuruştur.

Hangi düzeltme, ses sırasını koruyarak toplamı yeniden 2 yapar?

1. İlk dörtlüğü ikilik yaparak toplam nota sayısını üçte tutmak.
2. İlk dörtlüğün değerini sekizliğe kısaltmak; toplam 0,5+1+0,5 olur.
3. Son sekizliği dörtlük yapıp üç eşit nota elde etmek.
4. İlk dörtlüğü silip kalan iki notayı korumak.
5. İki dörtlüğü de sekizliğe çevirip son sekizliği korumak.

13. Kaynak kapağındaki eksik rol

Kurmaca eser dosyasında yalnız “Hazırlayan: Can” yazıyor. Öğretmenin doğruladığı başka bir belgede “Beste: Elif” bilgisi var. Can’ın rolü henüz açıklanmamış. Programda besteci ve diğer katkılar doğru ayrılacak.

Hangi kayıt eldeki kanıtı aşmaz?

1. Can’ın adını besteci, Elif’in adını hazırlayan alanına taşımak.
2. İki adı birlikte besteci alanına yazıp ayrımı sonraya bırakmak.
3. Besteci Elif olarak yazılır; Can’ın hazırlayan rolü ayrıca doğrulanır.
4. Hazırlayan ifadesini düzenleyen olarak değiştirip Can’ın katkısını kesinleştirmek.
5. Programda yalnız Can’ı yazmak; kapak bilgisini doğrulanmış belgeden üstün saymak.

14. Prova döngüsünü sırala

Kartlar: A—aynı bölümü yeniden kaydet; B—kayıtta sorunlu ölçüyü belirle; C—eski/yeni kaydı aynı ölçütle karşılaştır; D—öğretmenle yalnız o ölçünün ortak sayımını çalış.

Kartları anlamlı sıraya koy. Yeni kayıt neden karşılaştırmadan önce gelmelidir?

15. Fazla tekrarın gizlediği fark

Öğrenciler iki prova kaydının ortak bitişini karşılaştırıyor. K’de aynı bölüm bir kez, L’de üç kez tekrarlanmış. Yalnız son bitişlerin iyi olduğu görülmüş. Ekip bütün denemelerin eşit başarıda olduğunu iddia ediyor.

Hangi yeni kayıt bu iddiayı değerlendirmek için gereklidir?

1. L’nin son bitişini, K’nin tek bitişiyle karşılaştırıp bütün tekrarlara yaymak.
2. Her kaydın toplam süresini yazıp bitişlerin yerine bu süreleri kullanmak.
3. Yalnız en iyi bitişi seçerek kayıtlardaki tekrar farkını gidermek.
4. Tekrar sayısını yazıp her kaydın yalnız son bitişini puanlamak.
5. Her tekrardaki bitişi ve tekrar sayısını ayrı kaydetmek.

16. İki ölçülük özgün ritim

Dörtlük 1, sekizlik 0,5, ikilik 2; dörtlük sus 1 vuruştur. İki 2/4 ölçü tasarlanacak. Bütün bölümde tam bir dörtlük sus bulunacak; en az bir ölçüde iki sekizlik yan yana gelecek.

Bu koşulları sağlayan bir ritmi nota adlarıyla yaz. İki ölçünün toplamını ayrı hesapla ve sus koşulunu denetle.

17. İddianın karşı örneği

Bir öğrenci “İki ses duyarsam mutlaka bir 2/4 ölçü tamamlanır.” diyor. Bu soruda dörtlük 1, sekizlik 0,5, ikilik 2 vuruştur; sus yoktur.

Tam iki nota kullanarak bu iddiaya bir karşı örnek yaz. Süresini hesapla ve neden 2/4’e sığmadığını ya da onu doldurmadığını açıkla.

18. Dinleme bilgisinin sınırı

Bir bölümde çalgı sayısı artmış ama vuruş aralıkları aynı kalmış. Dinleyici “Daha yoğun hissettim.” diye not etmiş. Başka öğrenci bunu “Tempo arttı ve herkes aynı duyguyu yaşadı.” biçiminde özetliyor.

Hangi özet kanıtlarla uyumludur?

1. Çalgı katılımı artmış; bu nedenle vuruşlar sıklaşmış ve dinleyici yoğunluk duymuştur.
2. Tempo korunmuş; yoğunluk duygusu bütün dinleyicilerde aynı biçimde oluşmuştur.
3. Çalgı katılımı artmış, tempo korunmuş; yoğunluk yorumu bu dinleyiciye aittir.
4. Çalgı katılımı aynı kalmış; yoğunluk yalnız daha kısa vuruş aralıklarından kaynaklanmıştır.
5. Çalgı katılımı artmış; yoğunluk yorumu kesin bir ses yüksekliği ölçümüdür.

19. Ortak bitiş için iki kanıt

Kayıtta topluluk aynı son notaya birlikte başlıyor. Nota süresini bir grup tamamlarken diğer grup erken kesiyor. Öğrenci “Son nota birlikte başladı; bütün bitiş de ortaktır.” diyor.

Başlangıç ile bitişi ayırarak iddiayı düzelt. Bir sonraki kayıt için iki gözlem noktası belirt.

20. Kısa prova planı

Toplulukta 2/4 sayımı suslarda dağılıyor; sözler anlaşılır ve ilk giriş ortak. Öğretmen kısa provada tek bir hedefe odaklanılmasını istiyor.

Bir çalışma adımı, korunacak iki koşul ve sonucu denetleyecek bir gözlem öner.