Sosyal Bilgiler

1. Sorumluluk nasıl değişti?

Bir doğa kulübünün yıllık çizelgesi aşağıdadır. Öğrenciler üyeliklerini sürdürmektedir. Yeni görevler, eğitim tamamlandıktan ve öğrencinin görüşü alındıktan sonra verilir.

Görseldeki bilgiler: Çizelge: 2024 | Nil: gözlemci | Bora: ekip sorumlusu. 2025 | Nil: ölçüm eğitimi aldı, ölçüm yaptı | Bora: ekip sorumlusu. 2026 | Nil: ölçüm ekibinin sorumlusu | Bora: yeni üyelere rehber. Ek kart: Efe 2026’da katıldı; henüz ölçüm eğitimi almadı.

Çizelgeye dayanan yorum ve Efe için ilk görev önerisi hangi seçenekte birlikte uygundur?

1. Rol deneyimle değişebilir; Efe eğitimli bir üyeyle gözlem yapabilir.
2. Rol yaşla kendiliğinden değişir; Efe hemen ölçüm ekibini yönetebilir.
3. Sorumlu olmak üyeliği bitirir; Efe yalnız eski üyeler ayrılınca katılabilir.
4. Bir kişinin görevi sabit kalır; Efe her yıl yalnız gözlem yapmalıdır.

2. Ortak salon

Okuma ve drama grupları aynı salonu kullanacaktır. İki grubun da tam süreyle katılması, çalışma sırasında birbirini engellememesi ve salonun 17.00’de boşaltılması gerekiyor.

Görseldeki bilgiler: Üç zaman bilgi kartı; ölçekli zaman ekseni yok: Salon 15.00–17.00 açık. Okuma grubu: 15.00–16.00 arasında uygun, 45 dakika kesintisiz sessizlik istiyor. Drama grubu: 15.30–17.00 arasında uygun, 60 dakika kesintisiz sesli prova istiyor. Gruplar arasında 15 dakika düzenleme gerekiyor.

Hangi öneri, tarafların ihtiyaçlarının birlikte karşılandığını gösterir?

1. Okuma 15.00–15.45, drama 15.45–16.45
2. Drama 15.30–16.30, okuma 16.30–17.00
3. İki grup 15.30–16.15 arasında birlikte çalışır.
4. Okuma 15.00–15.45, drama 16.00–17.00

3. Görev büyüdü, destek bitmedi

Geçen yıl kütüphane kulübünde yalnız kitap etiketleyen Mira, bu yıl yeni üyeleri yönlendiriyor. Haftalık etiket kontrolünü de sürdürüyor. Yeni üyelere tanıtım yaptığı gün kontrolü başka üyeyle birlikte tamamlıyor.

Bu kayıtlar hangi değişim açıklamasını destekler?

1. Yeni rol önceki bütün görevleri ortadan kaldırmıştır.
2. Yeni sorumluluk eklenmiş, önceki görevin bir bölümü paylaşılmıştır.
3. Görev paylaşımı Mira’nın artık kulüp üyesi olmadığını gösterir.
4. Aynı işi iki kişi yapmak görevlerin hiç değişmediğini kanıtlar.

4. Ortak anlatıdaki boşluk

Mahalle tarih panosu için yalnız eski esnafla görüşülmüştür. Panoda ticaretin gelişimi anlatılırken farklı zamanlarda mahalleye taşınan ailelerin deneyimleri yer almıyor. Ekip hem ortak geçmişi hem farklı katkıları göstermek istiyor.

Hangi ek çalışma bu hedefteki eksikliği doğrudan azaltır?

1. Esnaf görüşmelerinin yazılarını büyütmek.
2. Panodaki tüm eski bilgileri kaldırmak.
3. Farklı dönemlerde gelen ailelerle görüşüp anlatıları mevcut kayıtlarla karşılaştırmak.
4. En eski bir kişinin anlatısını herkesin deneyimi olarak kabul etmek.

5. Bir ihtiyacın iki ifadesi

Apartmanda bir grup çocuk bahçede oynamak, bazı komşular dinlenmek istiyor. Toplantıda çocuklar “Bize yer kalmıyor”, komşular “Akşam hiç sessizlik olmuyor” diyor. Bahçenin gündüz boş kalan bir bölümü vardır.

İki tarafın ihtiyacını ayrı yazınız. Bu ihtiyaçları birlikte ele alan, görüş alınarak sınanabilecek bir öneri oluşturunuz.

6. Yarım küreyi birlikte belirle

Bir dünya atlasında X yeri 30° kuzey enleminde, 20° doğu boylamında; Y yeri 15° güney enleminde, 40° doğu boylamında işaretlidir. Türkiye’nin Kuzey ve Doğu yarım kürelerde olduğu bilgisi verilmiştir.

Hangi karşılaştırma doğrudur?

1. X, Türkiye ile iki yarım küreyi; Y yalnız doğu yarım küreyi paylaşır.
2. X yalnız kuzey yarım küreyi; Y iki yarım küreyi paylaşır.
3. X ve Y Türkiye ile aynı kuzey yarım kürededir.
4. X ve Y Türkiye ile aynı yarım kürelerin hiçbirini paylaşmaz.

7. Aynı kişi, değişen beklenti

Bir öğrenci küçükken aile gezilerinde çantasını hazırlıyordu. Şimdi ailece hazırlanmış gezi listesindeki eksikleri kontrol ediyor; ulaşım ve bütçe kararını yetişkinler veriyor. Öğrenci bu değişimi “Artık bütün kararlar bana ait” diye anlatıyor.

Hangi yorum kaydın sınırına uygundur?

1. Kontrol görevi verildiyse bütçe yetkisi de otomatik geçmiştir.
2. Çanta hazırlama deneyimi hiçbir yeni göreve katkı yapamaz.
3. Ailedeki roller yalnız yaşa bağlıdır; görev bilgisi gerekmez.
4. Sorumluluğu artmıştır; fakat karar yetkisinin sınırı ayrıca verilmiştir.

8. Köprü sözcüğü ne anlatır?

Bir öğrenci Türkiye’yi tanıtan panoya “Asya ile Avrupa arasında köprü” yazıyor. Altına yalnız Kuzey ve Doğu yarım kürelerde bulunduğunu belirten bir kart ekliyor.

Pano başlığını açıklamak için kartta hangi tür bilgi eksiktir? Uygun bir bilgi örneği verip mevcut kartın neden tek başına yetmediğini açıklayınız.

9. Anket kimi duydu?

Okul servis saati için yapılan ankete yalnız sabah erken gelen 20 öğrenci katılmıştır. Geç gelenler ankete yetişememiştir. Ekip, “Bütün öğrenciler mevcut saatten memnun” sonucunu yazmıştır.

Sonucu geliştirmek için hangi adım önceliklidir?

1. Katılan 20 öğrencinin yanıtını iki kez saymak.
2. Geç gelenlerin de katılabileceği biçimde görüş toplayıp sonuçları birlikte değerlendirmek.
3. Memnun olmayanların servis kullanmadığını varsaymak.
4. Anketi yalnız aynı 20 öğrenciyle farklı renkte kâğıtta yenilemek.

10. Dayanışmanın devamı

Bir mahalle mutfağında farklı yörelerden gelen gönüllüler birlikte çalışır. Ortak kural, görevlerin dönüşümlü yapılması ve yemeklerin içeriklerinin açıklanmasıdır. Bir gönüllü “Birlik için yalnız tek yörenin yemekleri yapılmalı” der.

Mevcut uygulamadan hareketle hangi karşılık en uygundur?

1. Ortak görev ve açık bilgi, farklı yemekler sürerken de birlikte çalışmayı sağlayabilir.
2. Farklı yemekler varsa hiçbir ortak kural kurulamaz.
3. Birlik ancak bütün kişisel tercihlerin açıklanmasıyla oluşur.
4. Görev dönüşümü yalnız aynı yöreden gelenler arasında yapılabilir.

11. Yeni üyeye aynı görev mi?

Bir çevre grubunda deneyimli üyeler önceki etkinlikte güzergâhı tanıtmıştır. Yeni üye yolu bilmiyor; ancak afiş tasarımında deneyimlidir. Etkinlikten önce kısa bir güzergâh tanıtımı yapılabilir.

Üyeyi dışlamadan ve bilmediği bir işi tek başına yüklemeden görev planı öneriniz. Planınızda mevcut beceriyi ve öğrenme fırsatını kullanınız.

12. Atlas kartlarındaki hata

Öğrenciler üç kart hazırlar: I: Türkiye Asya ve Avrupa ile ilişkilidir. II: Türkiye’nin çevresindeki denizlerden biri Karadeniz’dir. III: Türkiye’nin doğusunda Atlas Okyanusu kıyısı vardır. Kartlar, kıta-deniz-okyanus ayrımı için denetlenecektir.

Hangi işlem hem yanlış bilgiyi düzeltir hem tür ayrımını korur?

1. I’i okyanus, II’yi kıta olarak etiketlemek.
2. III’ü doğru kabul edip Karadeniz’i okyanus yapmak.
3. III’ü kaldırıp Türkiye’nin Atlas Okyanusu’na kıyısı olmadığını belirtmek.
4. Üç kartı da aynı tür yüzey şekli olarak sınıflamak.

13. Çözümün etkisini izlemek

Okulda su sırası sorununu azaltmak için teneffüs alanlarına iki ek su noktası kondu. İlk gün sıra kısaldı. Bir öğrenci, “Sorun artık tamamen bitti” dedi. O gün öğrencilerin yarısı geziye gitmişti.

Hangi kontrol bu sonucun dayanağını güçlendirir?

1. Yalnız ilk günün fotoğrafını daha büyük basmak.
2. Geziye gidenleri su kullanmıyor saymak.
3. Yeni noktaların rengini öğrencilerin beğenip beğenmediğini sormak.
4. Tam katılımın olduğu günlerde de sıra süresini aynı yöntemle ölçmek.

14. Öneri değişebilir mi?

Bir sınıf bahçe kullanımında önce futbol alanını büyütmeyi seçer. Sonra toplanan görüşlerde tekerlekli sandalye kullanan öğrencinin geçiş yolunun daralacağı, başka öğrencilerin de sessiz oyun alanı istediği anlaşılır.

Yeni bilgiden sonra kararın yeniden görüşülmesi neden tutarsızlık sayılmaz? İki ihtiyacı içeren bir değerlendirme ölçütü yazınız.

15. Kültürün hangi izi?

Öğrenciler bir kasabanın eski ve yeni düğün hazırlıklarını karşılaştırır. Eskiden yemekler komşuların evinde, şimdi ortak mutfakta hazırlanır. Her iki dönemde de hazırlık görevleri komşular arasında paylaşılır.

Bu karşılaştırma hangi sonucu destekler?

1. Mekân değiştiği için dayanışma bütünüyle sona ermiştir.
2. Hazırlığın mekânı değişirken görev paylaşımında süreklilik vardır.
3. Aynı görev paylaşımı bütün ayrıntıların aynı kaldığını kanıtlar.
4. Ortak mutfak, komşuların artık görüşmediğini gösterir.

16. Tek görüş, iki ihtiyaç

Okul kantininde sıra bekleyenler hızlı alışveriş, görevli ise doğru para üstü vermek istiyor. Öneriler: P—siparişi önceden listelemek; R—para üstünü kontrol etmeden hızlanmak; S—alışveriş süresini kısaltmak için bazı öğrencileri dışarıda bırakmak.

Hangi öneri iki ihtiyacı birlikte gözetmeye en uygundur?

1. Yalnız R; hız diğer koşulu gereksiz kılar.
2. Yalnız S; sıra herkesi kapsamamalıdır.
3. P; işlemi hazırlarken doğruluk kontrolünü kaldırmaz.
4. R ve S; iki kısıtlama her zaman çözümü güçlendirir.

17. İki konum açıklaması

Bir kartta “Türkiye Kuzey ve Doğu yarım kürelerdedir”, diğerinde “Türkiye Asya ve Avrupa arasındaki ulaşım ilişkilerinde yer alır” yazıyor.

Kartların aynı tür bilgiyi verip vermediğini açıklayınız. Her kartın cevaplayabileceği farklı bir soru yazınız.

18. Çoğunluk kararı yeter mi?

Sınıf gezisinde çoğunluk merdivenli bir sergi salonunu seçer. İki öğrenci bu girişten yararlanamıyor. Aynı serginin basamaksız girişli başka bir saati de vardır; o saatte programdaki kısa mola yer değiştirebilir.

Çoğunluğun sergi tercihini ve bütün öğrencilerin katılımını birlikte koruyan değişiklik öneriniz. Kararın neden yalnız oy sayısıyla değerlendirilmemesi gerektiğini açıklayınız.

19. Yardımın ardından

Farklı mahallelerden öğrenciler selden etkilenen bir okul için kitaplık kurar. Kurulumdan sonra kitapların kullanımını izlemeyi düşünmezler. Okuldaki öğrenciler kitapların yarısının yaşlarına uygun olmadığını bildirir.

Dayanışmanın amacını korumak için proje nasıl güncellenmelidir? Alıcı öğrencilerin görüşünün rolünü açıklayınız.

20. Değişen rolü anlatmak

Okul gazetesi arşivinde bir öğrenci önce fotoğraf seçiyor, sonraki yıl sayfa düzenliyor, daha sonra yeni üyeye düzenlemeyi öğretiyor. Fotoğraf çekmeyi her yıl sürdürüyor.

Arşive dayanarak bir değişim ve bir süreklilik yazınız. “Yeni görev gelince eskisi mutlaka biter” yargısını değerlendiriniz.