5 soru · 100 puan
2 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓2026–2027 · 1. DÖNEM 1. YAZILI
9. Sınıf Biyoloji
Senaryona göre yazdır, çöz.
Okulunun seçtiği senaryoyu aç. Önce öğrenci kâğıdını çöz; sonra açıklamalı yanıtlar ve puanlama ölçütleriyle kontrol et.
4 senaryoA4 PDFSoruya özel rubrik
6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓5 soru · 100 puan
2 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓6 soru · 100 puan
3 öğrenci sayfası
Öğrenci PDF’sini aç ↗Soruları ekrandan oku ↓Ekrandan çalış
Metni büyütmek veya ekran okuyucuyla çalışmak için senaryonu aç.
Senaryo 1 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Biyolojik üretimin toplumsal katkısı · 21 puan
Bir kaynak notunda, insan insülinine ilişkin genetik bilginin mikroorganizmalara aktarılmasıyla uygun koşullarda insan insülini üretilebildiği anlatılıyor. Not, seri üretimden önce saflık ve güvenlik kontrollerinin yapıldığını da belirtiyor.
Bu gelişmenin insan yaşamına bir katkısını biyolojik bilgiyle ilişkilendiriniz. “Üretilebilen her biyolojik ürün doğrudan kullanılabilir.” iddiasını kaynak notuna göre sorgulayınız.
Örnek yanıtı gör
Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
- Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
2. Mikroskobun açtığı pencere · 21 puan
Bir bilim tarihi notunda, mikroskobun geliştirilmesinin çıplak gözle görülemeyen hücre ve mikroorganizmaların incelenmesini sağladığı; sonraki araştırmaların bazı hastalık etkenlerini ayırt etmeye katkıda bulunduğu belirtiliyor.
Mikroskop ile kazanılan yeni gözlem olanağını yazınız. Bunun insan yaşamına katkısını bir neden–sonuç zinciriyle açıklayınız ve tek başına bir görüntünün tüm hastalıkların nedenini kanıtlayıp kanıtlamadığını belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Mikroskop hücre ve mikroorganizmaları gözlemleme olanağı verir. Gözlem→etkenlerin araştırılması→hastalıkların önlenmesi ve tanısına katkı ilişkisi kurulabilir. Bir görüntü tek başına tüm hastalıkların nedenini kanıtlamaz; farklı kanıtlar ve araştırmalar gerekir.
- Mikroskop hücre ve mikroorganizmaları gözlemleme olanağı verir. Gözlem→etkenlerin araştırılması→hastalıkların önlenmesi ve tanısına katkı ilişkisi kurulabilir. Bir görüntü tek başına tüm hastalıkların nedenini kanıtlamaz; farklı kanıtlar ve araştırmalar gerekir.
3. Deneyin değişkenlerini ayırma · 21 puan
Bir öğrenci ışığın fasulye fidelerinin büyümesine etkisini araştırıyor. Işıklı grupta aynı yaşta 5 fide, karanlık grupta daha yaşlı 5 fide kullanıyor. Her gruba aynı su ve toprak miktarını veriyor.
Araştırma sorusunu yazınız. Düzenekte ışık dışında sonucu etkileyebilecek hatayı belirleyip düzeltiniz. Bir haftalık ölçümün neden tekrarlı gözlemle desteklenmesi gerektiğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
- Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
4. Beklenmeyen sonuçla karşılaşınca · 19 puan
Bir ekip, “besinli ortamdaX mikroorganizması daha hızlı çoğalır” hipotezini sınamak için üç tekrar yapıyor. İki tekrarda artış gözlenirken üçüncüde artış olmuyor. Ekip üçüncü sonucu rapordan çıkarmayı düşünüyor.
Üçüncü sonucu çıkarmanın bilimsel rapora etkisini açıklayınız. Sonucun farklılaşması için kontrol edilmesi gereken iki olası neden yazınız ve uygun sonraki adımı öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
- Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
5. İlişki ile neden arasındaki fark · 18 puan
Bir okul gözleminde daha uzun süre sulanan saksılardaki bitkilerin daha uzun olduğu görülüyor. Bu saksıların aynı zamanda daha fazla ışık aldığı fark ediliyor.
Bu gözlemden yalnız suyun büyümeyi artırdığı sonucuna kesin olarak varılabilir mi? Gerekçenizi ve suyun etkisini sınayacak bir düzen önerinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
Kesin neden çıkarılamaz; ışık da farklıdır. Aynı tür/yaş, ışık, toprak ve sıcaklıkta fideler kullanılıp yalnız su miktarı değiştirilerek büyüme karşılaştırılmalıdır.
- Kesin neden çıkarılamaz; ışık da farklıdır. Aynı tür/yaş, ışık, toprak ve sıcaklıkta fideler kullanılıp yalnız su miktarı değiştirilerek büyüme karşılaştırılmalıdır.
Senaryo 2 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Biyolojik üretimin toplumsal katkısı · 18 puan
Bir kaynak notunda, insan insülinine ilişkin genetik bilginin mikroorganizmalara aktarılmasıyla uygun koşullarda insan insülini üretilebildiği anlatılıyor. Not, seri üretimden önce saflık ve güvenlik kontrollerinin yapıldığını da belirtiyor.
Bu gelişmenin insan yaşamına bir katkısını biyolojik bilgiyle ilişkilendiriniz. “Üretilebilen her biyolojik ürün doğrudan kullanılabilir.” iddiasını kaynak notuna göre sorgulayınız.
Örnek yanıtı gör
Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
- Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
2. Deneyin değişkenlerini ayırma · 17 puan
Bir öğrenci ışığın fasulye fidelerinin büyümesine etkisini araştırıyor. Işıklı grupta aynı yaşta 5 fide, karanlık grupta daha yaşlı 5 fide kullanıyor. Her gruba aynı su ve toprak miktarını veriyor.
Araştırma sorusunu yazınız. Düzenekte ışık dışında sonucu etkileyebilecek hatayı belirleyip düzeltiniz. Bir haftalık ölçümün neden tekrarlı gözlemle desteklenmesi gerektiğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
- Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
3. Beklenmeyen sonuçla karşılaşınca · 15 puan
Bir ekip, “besinli ortamdaX mikroorganizması daha hızlı çoğalır” hipotezini sınamak için üç tekrar yapıyor. İki tekrarda artış gözlenirken üçüncüde artış olmuyor. Ekip üçüncü sonucu rapordan çıkarmayı düşünüyor.
Üçüncü sonucu çıkarmanın bilimsel rapora etkisini açıklayınız. Sonucun farklılaşması için kontrol edilmesi gereken iki olası neden yazınız ve uygun sonraki adımı öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
- Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
4. İlişki ile neden arasındaki fark · 15 puan
Bir okul gözleminde daha uzun süre sulanan saksılardaki bitkilerin daha uzun olduğu görülüyor. Bu saksıların aynı zamanda daha fazla ışık aldığı fark ediliyor.
Bu gözlemden yalnız suyun büyümeyi artırdığı sonucuna kesin olarak varılabilir mi? Gerekçenizi ve suyun etkisini sınayacak bir düzen önerinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
Kesin neden çıkarılamaz; ışık da farklıdır. Aynı tür/yaş, ışık, toprak ve sıcaklıkta fideler kullanılıp yalnız su miktarı değiştirilerek büyüme karşılaştırılmalıdır.
- Kesin neden çıkarılamaz; ışık da farklıdır. Aynı tür/yaş, ışık, toprak ve sıcaklıkta fideler kullanılıp yalnız su miktarı değiştirilerek büyüme karşılaştırılmalıdır.
5. Gözlem ve yorum defteri · 15 puan
Bir öğrenci gölet suyu örneğinde mikroskopla tek hücreli bir canlının biçimini ve yer değiştirmesini kaydediyor. Notları: “Yeşil yapılar var”, “Hücre yer değiştirdi”, “Beni sevdiği için yaklaştı.”
Doğrudan gözlem olan iki kaydı seçiniz. Son kaydın neden bilimsel gözlem sayılmadığını açıklayınız ve canlı hakkında sınanabilir bir soru yazınız.
Örnek yanıtı gör
Yeşil yapıların görülmesi ve yer değiştirme gözlemdir. Sevme niyeti doğrudan gözlenmemiş bir yorumdur. Örneğin “Işığın yönü değişince hücrenin hareket yönü değişir mi?” sınanabilir bir sorudur.
- Yeşil yapıların görülmesi ve yer değiştirme gözlemdir. Sevme niyeti doğrudan gözlenmemiş bir yorumdur. Örneğin “Işığın yönü değişince hücrenin hareket yönü değişir mi?” sınanabilir bir sorudur.
6. Canlılık özelliklerini kanıtla eşleme · 20 puan
Bir fasulye fidesinin boyu bir haftada 3 cm artıyor. Ayrı bir gözlemde karıncalar besini yuvaya taşıyor. Bir öğrenci “Bitki yer değiştirmedi; o hâlde canlı değildir.” diyor.
Fide ve karınca gözlemlerini canlılık özellikleriyle eşleştiriniz. Öğrencinin iddiasını verilen kanıtla değerlendirip bitkide incelenebilecek başka bir canlılık özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Fidede büyüme; karıncada hareket ve beslenmeyle ilişkili davranış gözlenir. Yer değiştirme bütün canlılar için zorunlu ölçüt değildir; fidenin büyümesi iddiaya aykırı kanıttır. Bitkide solunum, üreme veya uyaranlara tepki incelenebilir.
- Fidede büyüme; karıncada hareket ve beslenmeyle ilişkili davranış gözlenir. Yer değiştirme bütün canlılar için zorunlu ölçüt değildir; fidenin büyümesi iddiaya aykırı kanıttır. Bitkide solunum, üreme veya uyaranlara tepki incelenebilir.
Senaryo 3 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Biyolojik üretimin toplumsal katkısı · 21 puan
Bir kaynak notunda, insan insülinine ilişkin genetik bilginin mikroorganizmalara aktarılmasıyla uygun koşullarda insan insülini üretilebildiği anlatılıyor. Not, seri üretimden önce saflık ve güvenlik kontrollerinin yapıldığını da belirtiyor.
Bu gelişmenin insan yaşamına bir katkısını biyolojik bilgiyle ilişkilendiriniz. “Üretilebilen her biyolojik ürün doğrudan kullanılabilir.” iddiasını kaynak notuna göre sorgulayınız.
Örnek yanıtı gör
Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
- Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
2. Deneyin değişkenlerini ayırma · 19 puan
Bir öğrenci ışığın fasulye fidelerinin büyümesine etkisini araştırıyor. Işıklı grupta aynı yaşta 5 fide, karanlık grupta daha yaşlı 5 fide kullanıyor. Her gruba aynı su ve toprak miktarını veriyor.
Araştırma sorusunu yazınız. Düzenekte ışık dışında sonucu etkileyebilecek hatayı belirleyip düzeltiniz. Bir haftalık ölçümün neden tekrarlı gözlemle desteklenmesi gerektiğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
- Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
3. Beklenmeyen sonuçla karşılaşınca · 18 puan
Bir ekip, “besinli ortamdaX mikroorganizması daha hızlı çoğalır” hipotezini sınamak için üç tekrar yapıyor. İki tekrarda artış gözlenirken üçüncüde artış olmuyor. Ekip üçüncü sonucu rapordan çıkarmayı düşünüyor.
Üçüncü sonucu çıkarmanın bilimsel rapora etkisini açıklayınız. Sonucun farklılaşması için kontrol edilmesi gereken iki olası neden yazınız ve uygun sonraki adımı öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
- Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
4. Gözlem ve yorum defteri · 18 puan
Bir öğrenci gölet suyu örneğinde mikroskopla tek hücreli bir canlının biçimini ve yer değiştirmesini kaydediyor. Notları: “Yeşil yapılar var”, “Hücre yer değiştirdi”, “Beni sevdiği için yaklaştı.”
Doğrudan gözlem olan iki kaydı seçiniz. Son kaydın neden bilimsel gözlem sayılmadığını açıklayınız ve canlı hakkında sınanabilir bir soru yazınız.
Örnek yanıtı gör
Yeşil yapıların görülmesi ve yer değiştirme gözlemdir. Sevme niyeti doğrudan gözlenmemiş bir yorumdur. Örneğin “Işığın yönü değişince hücrenin hareket yönü değişir mi?” sınanabilir bir sorudur.
- Yeşil yapıların görülmesi ve yer değiştirme gözlemdir. Sevme niyeti doğrudan gözlenmemiş bir yorumdur. Örneğin “Işığın yönü değişince hücrenin hareket yönü değişir mi?” sınanabilir bir sorudur.
5. Canlılık özelliklerini kanıtla eşleme · 24 puan
Bir fasulye fidesinin boyu bir haftada 3 cm artıyor. Ayrı bir gözlemde karıncalar besini yuvaya taşıyor. Bir öğrenci “Bitki yer değiştirmedi; o hâlde canlı değildir.” diyor.
Fide ve karınca gözlemlerini canlılık özellikleriyle eşleştiriniz. Öğrencinin iddiasını verilen kanıtla değerlendirip bitkide incelenebilecek başka bir canlılık özelliği yazınız.
Örnek yanıtı gör
Fidede büyüme; karıncada hareket ve beslenmeyle ilişkili davranış gözlenir. Yer değiştirme bütün canlılar için zorunlu ölçüt değildir; fidenin büyümesi iddiaya aykırı kanıttır. Bitkide solunum, üreme veya uyaranlara tepki incelenebilir.
- Fidede büyüme; karıncada hareket ve beslenmeyle ilişkili davranış gözlenir. Yer değiştirme bütün canlılar için zorunlu ölçüt değildir; fidenin büyümesi iddiaya aykırı kanıttır. Bitkide solunum, üreme veya uyaranlara tepki incelenebilir.
Senaryo 4 · Sorular ve örnek yanıtlar
1. Biyolojik üretimin toplumsal katkısı · 18 puan
Bir kaynak notunda, insan insülinine ilişkin genetik bilginin mikroorganizmalara aktarılmasıyla uygun koşullarda insan insülini üretilebildiği anlatılıyor. Not, seri üretimden önce saflık ve güvenlik kontrollerinin yapıldığını da belirtiyor.
Bu gelişmenin insan yaşamına bir katkısını biyolojik bilgiyle ilişkilendiriniz. “Üretilebilen her biyolojik ürün doğrudan kullanılabilir.” iddiasını kaynak notuna göre sorgulayınız.
Örnek yanıtı gör
Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
- Genetik bilginin kullanılması, belirli bir proteinin kontrollü üretimine ve gereksinimin daha düzenli karşılanmasına katkı sağlar. Ancak üretim yeterli değildir; saflık, güvenlik ve uygunluk kontrolü gerekir.
2. Mikroskobun açtığı pencere · 18 puan
Bir bilim tarihi notunda, mikroskobun geliştirilmesinin çıplak gözle görülemeyen hücre ve mikroorganizmaların incelenmesini sağladığı; sonraki araştırmaların bazı hastalık etkenlerini ayırt etmeye katkıda bulunduğu belirtiliyor.
Mikroskop ile kazanılan yeni gözlem olanağını yazınız. Bunun insan yaşamına katkısını bir neden–sonuç zinciriyle açıklayınız ve tek başına bir görüntünün tüm hastalıkların nedenini kanıtlayıp kanıtlamadığını belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Mikroskop hücre ve mikroorganizmaları gözlemleme olanağı verir. Gözlem→etkenlerin araştırılması→hastalıkların önlenmesi ve tanısına katkı ilişkisi kurulabilir. Bir görüntü tek başına tüm hastalıkların nedenini kanıtlamaz; farklı kanıtlar ve araştırmalar gerekir.
- Mikroskop hücre ve mikroorganizmaları gözlemleme olanağı verir. Gözlem→etkenlerin araştırılması→hastalıkların önlenmesi ve tanısına katkı ilişkisi kurulabilir. Bir görüntü tek başına tüm hastalıkların nedenini kanıtlamaz; farklı kanıtlar ve araştırmalar gerekir.
3. DNA bilgisinin kullanımı · 18 puan
Bir okul sergisi için DNA’nın yapısının açıklanması ve DNA dizileme yöntemlerinin gelişmesi konu ediliyor. Bir ekip, yalnız kişilerin adlarını ve yılları yazıyor; diğer ekip kalıtsal bilginin okunması ile uygulamalar arasındaki bağı açıklıyor.
Sergiyi geliştirmek için DNA bilgisinin insan yaşamına iki farklı katkısını açıklayınız. Bu katkılardan biri için gözetilmesi gereken bir etik ilke belirtiniz.
Örnek yanıtı gör
Kalıtsal farklılıkların araştırılması genetik hastalıkların anlaşılmasına; tür ve çeşitlerin genetik incelenmesi tarım/koruma çalışmalarına katkı sağlayabilir. İnsan genetik verisinde mahremiyet, bilgilendirilmiş izin ve ayrımcılıktan kaçınma gözetilmelidir.
- Kalıtsal farklılıkların araştırılması genetik hastalıkların anlaşılmasına; tür ve çeşitlerin genetik incelenmesi tarım/koruma çalışmalarına katkı sağlayabilir. İnsan genetik verisinde mahremiyet, bilgilendirilmiş izin ve ayrımcılıktan kaçınma gözetilmelidir.
4. Deneyin değişkenlerini ayırma · 16 puan
Bir öğrenci ışığın fasulye fidelerinin büyümesine etkisini araştırıyor. Işıklı grupta aynı yaşta 5 fide, karanlık grupta daha yaşlı 5 fide kullanıyor. Her gruba aynı su ve toprak miktarını veriyor.
Araştırma sorusunu yazınız. Düzenekte ışık dışında sonucu etkileyebilecek hatayı belirleyip düzeltiniz. Bir haftalık ölçümün neden tekrarlı gözlemle desteklenmesi gerektiğini açıklayınız.
Örnek yanıtı gör
Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
- Soru: Işık koşulu fide büyümesini nasıl etkiler? Fide yaşı aynı tutulmalıdır; farklı yaş büyümeyi etkileyebilir. Tek ölçüm bireysel fark ve rastlantısal hatalardan etkilenebileceği için aynı yaşta çoklu fidelerle tekrarlı ölçüm güvenilirliği artırır.
5. Beklenmeyen sonuçla karşılaşınca · 15 puan
Bir ekip, “besinli ortamdaX mikroorganizması daha hızlı çoğalır” hipotezini sınamak için üç tekrar yapıyor. İki tekrarda artış gözlenirken üçüncüde artış olmuyor. Ekip üçüncü sonucu rapordan çıkarmayı düşünüyor.
Üçüncü sonucu çıkarmanın bilimsel rapora etkisini açıklayınız. Sonucun farklılaşması için kontrol edilmesi gereken iki olası neden yazınız ve uygun sonraki adımı öneriniz.
Örnek yanıtı gör
Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
- Sonucu gerekçesiz çıkarmak veriyi seçerek sunmak olur. Başlangıç hücre sayısı, besin derişimi, sıcaklık veya ölçüm hatası kontrol edilebilir. Tüm sonuçlar raporlanmalı; olası nedenler belgelenerek kontrollü tekrar yapılmalıdır.
6. İlişki ile neden arasındaki fark · 15 puan
Bir okul gözleminde daha uzun süre sulanan saksılardaki bitkilerin daha uzun olduğu görülüyor. Bu saksıların aynı zamanda daha fazla ışık aldığı fark ediliyor.
Bu gözlemden yalnız suyun büyümeyi artırdığı sonucuna kesin olarak varılabilir mi? Gerekçenizi ve suyun etkisini sınayacak bir düzen önerinizi yazınız.
Örnek yanıtı gör
Kesin neden çıkarılamaz; ışık da farklıdır. Aynı tür/yaş, ışık, toprak ve sıcaklıkta fideler kullanılıp yalnız su miktarı değiştirilerek büyüme karşılaştırılmalıdır.
- Kesin neden çıkarılamaz; ışık da farklıdır. Aynı tür/yaş, ışık, toprak ve sıcaklıkta fideler kullanılıp yalnız su miktarı değiştirilerek büyüme karşılaştırılmalıdır.
Kapsam ve kaynak
Özgün yazılı hazırlık sorularıdır. Resmî sınav soruları değildir. Bazı sorular farklı senaryolarda tekrar kullanılır; senaryolar birbirinden bağımsız denemeler olarak değerlendirilmemelidir.