Konu özeti · Poster not
Veriden teknolojiye, teknolojiden karara
6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım • Uygulama ve öğrenme desteği
Poster notunu aç Poster sayfasından PNG indirebilir, yazdırabilir veya PDF kaydedebilirsin.2026–2027 · 1. dönem 1. yazılı
Posteri aç / yazdır Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
6. sınıf · Kendi hızında çalış, adım adım ilerle.
Çalışmalar yükleniyor…
Önce temelini güçlendir.
Bilişim ve kullanım amacı
Donanım fiziksel parçadır; yazılım bu parçalarla görev yapılmasını sağlar. Aynı araç farklı amaçlarla kullanılabilir. Bilişim sistemi veriyi toplar, işler, saklar veya iletir.
Hap bilgi: Araç adı yerine işlevi de söyle.
Dikkat: Her dijital araç aynı ihtiyacı karşılamaz.
Bu konuda bağlam sorusu çöz →Dijital vatandaşlık ve yeni teknolojiler
Dijital ortamda kişisel bilgiyi koruma, izin alma, kaynak belirtme ve doğrulama önemlidir. Yapay zekâ, sensör ve robotik sistemler belirli görevleri destekleyebilir; her çıktı doğru veya tarafsız değildir.
Hap bilgi: İnsan denetimi ve amaca uygun veri.
Dikkat: Güvenlik için gerçek parolayı çalışma kâğıdına yazma.
Bu konuda bağlam sorusu çöz →Veriyle karar
Bir tablo satır ve sütunlardan oluşur. Başlık, birim ve veri türü açıklanır. Formül ilgili hücreleri kullanır; yanlış veri girildiğinde doğru formül de yanlış sonuca yol açar.
Hap bilgi: Önce veri, sonra formül, sonra yorum.
Dikkat: Eksik kaydı sıfırla aynı sayma.
Bu konuda bağlam sorusu çöz →Birlikte örnek çözelim
B2=9 ve B3=14 olan tabloda =B2+B3 işleminin sonucu nedir?
Açıklamalı çözümü incele
23
- Hücrelerde sayısal değerler varsa toplama 9+14=23 verir. 914 metin birleştirme, 126 çarpma sonucudur; işlem türü kontrol edilir.
Örnek soru ve öğreten cevap
Okul kitaplığı üç haftalık katılımı kaydediyor. A sütunu hafta, B sütunu katılımcı sayısıdır: B2=12, B3=18, B4=15. Listeye ad-soyad ve ev adresi eklemek öneriliyor; özet panosunda yalnız toplam katılım gösterilecek. Bu işte kullanılabilecek bir donanım ve bir yazılım işlevi belirt.
Örnek donanım: bilgisayar; yazılım işlevi: elektronik tabloda katılımı düzenlemek ve toplamak.
İhtiyacın olan konuya dön.
Raporundaki konu bağlantısı seni buradaki ilgili açıklamaya getirir. Çözüm adımlarını incele; ardından aynı konudan yeni soruya geç.
Bilişim ve kullanım amacı
Çözüm üzerinden konu tekrarı
Okul kitaplığı üç haftalık katılımı kaydediyor. A sütunu hafta, B sütunu katılımcı sayısıdır: B2=12, B3=18, B4=15. Listeye ad-soyad ve ev adresi eklemek öneriliyor; özet panosunda yalnız toplam katılım gösterilecek. Bu işte kullanılabilecek bir donanım ve bir yazılım işlevi belirt.
Açıklamalı çözümü incele
Örnek donanım: bilgisayar; yazılım işlevi: elektronik tabloda katılımı düzenlemek ve toplamak.
- Önce görevin istediği ürün veya davranışı belirle.
- Örnek donanım: bilgisayar; yazılım işlevi: elektronik tabloda katılımı düzenlemek ve toplamak.
- Sonuç kadar süreç, gerekçe ve geri bildirime göre düzeltme de değerlendirilir.
Dikkat: Örnek ürün tek doğru değildir. Aynı ölçütleri karşılayan, güvenli ve gerekçeli başka çözüm kabul edilir.
Dijital vatandaşlık ve yeni teknolojiler
Çözüm üzerinden konu tekrarı
Toplam katılımı hesapla.
Açıklamalı çözümü incele
45
- Önce görevin istediği ürün veya davranışı belirle.
- 45
- Sonuç kadar süreç, gerekçe ve geri bildirime göre düzeltme de değerlendirilir.
Dikkat: Örnek ürün tek doğru değildir. Aynı ölçütleri karşılayan, güvenli ve gerekçeli başka çözüm kabul edilir.
Veriyle karar
Çözüm üzerinden konu tekrarı
Üç haftanın verisini başlıklı küçük bir tabloya dönüştür.
Açıklamalı çözümü incele
Tablo: Hafta | Katılımcı sayısı (kişi); 1 | 12; 2 | 18; 3 | 15; toplam | 45. Eksik kayıt “veri yok” olarak işaretlenir; gerçekten sıfır katılım varsa 0 yazılır.
- Önce görevin istediği ürün veya davranışı belirle.
- Tablo: Hafta
- Katılımcı sayısı (kişi); 1
- 12; 2
- 18; 3
- 15; toplam
- 45. Eksik kayıt “veri yok” olarak işaretlenir; gerçekten sıfır katılım varsa 0 yazılır.
- Sonuç kadar süreç, gerekçe ve geri bildirime göre düzeltme de değerlendirilir.
Dikkat: Örnek ürün tek doğru değildir. Aynı ölçütleri karşılayan, güvenli ve gerekçeli başka çözüm kabul edilir.
Anlatım ve video kaynakları
Yukarıdaki açıklamalardan sonra ders kitabına veya resmî ek kaynaklara geçebilirsin.
MEB ders kitapları
Kademeni, sınıfını ve dersini seçerek kitabına ulaş. Katalog ve listelenen açık PDF bağlantıları ücretsizdir.
Kaynağı aç ↗EBA ders içerikleri
Sınıf ve ders seçerek içerik arayabilirsin. Bazı içerikler için EBA girişi gerekebilir.
Kaynağı aç ↗Videolar ve soru çözümleriyle devam et.
Konuna özel kaynakları seçebilir, anlatımdan sonra iki farklı soruyla yeniden çalışabilirsin.
Bu dersin kaynaklarını aç (56) →Yeni yazılı kapsamındaki konular
BTY.6.2.2. Tablolama programlarının kullanımına yönelik problemleri belirleyebilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Hedef üç gün ile formülün içerdiği iki günü karşılaştır.
- Eksik hücreyi aralığa al; değiştirilmiş veriyle yeniden hesapla.
Çözümlü örnek
Bir tablolama dosyasında kütüphaneye gelen kitap sayıları tutuluyor. A1 “Gün”, B1 “Kitap sayısı” başlığıdır. B5’te =B2+B3 formülü vardır ve ekranda 40 görünür. Görev, üç günün toplamını bulmaktır. Dosyada otomatik hesaplama açıktır.
| Satır | A: Gün | B: Kitap sayısı |
|---|---|---|
| 2 | Pazartesi | 22 |
| 3 | Salı | 18 |
| 4 | Çarşamba | 20 |
| 5 | Toplam | =B2+B3 → 40 |
B5’in görevle uyuşmamasına neden olan problemi belirleyiniz. Düzeltilmiş formülü ve doğru toplamı yazınız. B4 değeri daha sonra 20’den 24’e değiştirilirse düzeltilmiş formülün sonucu ne olur? Böyle bir değişiklikte hücre başvurulu formül kullanmanın yararını açıklayınız.
Örnek yanıtı aç
Formül B4’teki çarşamba değerini dışarıda bırakır. =B2+B3+B4 veya =TOPLA(B2:B4) ile toplam 22+18+20=60 olur. B4=24 olursa toplam 64 olur. Hücre başvurulu formül, ilgili veri değişince toplamın bu güncel veriye göre yeniden hesaplanmasını sağlar; sayıyı elle tekrar yazma gereksinimini azaltır.
BTY.6.2.5. Ses düzenleme programlarından yararlanabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Çıkarılacak iki aralığın sürelerini bul; silme sonrası boşluk kalmamasını sağla.
- Proje kaydı ile dışa aktarmanın farklı amaçlarını ayır.
Çözümlü örnek
20 saniyelik bir ses kaydının bölümleri aşağıdadır. Öğrenci yalnız başlangıçtaki sessizliği ve yanlış tekrar bölümünü çıkarıp kalan konuşmayı aralıksız birleştirmek istiyor. Süreler özgün kaydın zamanlarına göredir.
| Özgün aralık | İçerik |
|---|---|
| 0–3 s | Sessizlik |
| 3–15 s | Ana konuşma |
| 15–18 s | Yanlış cümlenin tekrarı |
| 18–20 s | Son cümle |
Ses düzenleme programında hangi aralıkları seçip hangi işlemi uygulayacağınızı yazınız. Yalnız sesi kısmanın neden yeterli olmadığını açıklayınız. Son kaydın süresini bulunuz. Düzenlenebilir proje dosyası ile dinlenebilir ses dosyasını üretmek için yapılacak iki farklı kaydetme işlemini belirtiniz.
Örnek yanıtı aç
0–3 s ve 15–18 s aralıkları kesilip/silinip kalan parçalar bitiştirilir; özgün zamanları korumak için son aralık önce silinebilir. Sesi kısmak ya da susturmak süreyi kaldırmaz, boş bölüm kalır. Çıkarılan süre 3+3=6 s, sonuç 20−6=14 s’dir. Proje düzenlenebilir biçimde kaydedilir; dinlemek/paylaşmak için ses dosyası olarak dışa aktarılır.
BTY.6.2.6. Ses dosyası için kurgu oluşturabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Selamlama, açıklama ve çağrı işlevlerini mantıklı sıraya yerleştir.
- Süreleri biriktirerek zaman planını kur; müzik düzeyi ve geçişi belirle.
Çözümlü örnek
Kütüphane haftası için üç ayrı ses klibi hazırlanmıştır. A: “Kitap değişim masasında getirdiğiniz kitabı arkadaşlarınızla değiştirebilirsiniz.” (12 s). B: “Cuma teneffüsünde kütüphanede buluşalım!” (5 s). C: “Merhaba, kitap dostları!” (3 s). Konuşma klipleri 0. saniyeden başlayacak, kesilmeyecek, aralarında boşluk olmayacak ve üst üste gelmeyecektir. İzinli bir fon müziği de kullanılabilir; konuşma anlaşılır kalmalıdır.
Duyuruya selamlamayla başlayıp etkinliği açıklayınız; buluşma çağrısıyla bitiriniz. Bu koşula göre üç konuşma klibini sıraya koyup her birinin başlangıç ve bitiş zamanını yazınız. Kurgunuzun toplam süresini belirtiniz. Fon müziğini konuşmanın önüne geçirmeden kullanmak için bir ses düzeyi kararı veriniz; duyurunun başlangıç veya bitişi için bir geçiş kararı da yazınız.
Örnek yanıtı aç
Uygun kurgu C: 0–3 s, A: 3–15 s, B: 15–20 s şeklindedir; toplam 20 s. Fon müziği konuşmadan daha düşük düzeyde tutulur, gerekirse konuşma sırasında daha da azaltılır. Başta yumuşak açılma veya sonda yavaşça azalma gibi bir geçiş kullanılabilir; konuşma klipleri örtüşmez ve duyuru anlaşılır kalır.
BTY.6.2.8. Video düzenleme programlarından yararlanabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Kırpılacak baş/son parçaları sürelerden çıkar.
- Zamanı uzatan yeni klip ile mevcut görüntü üzerine başlık eklemeyi ayır.
Çözümlü örnek
Bir video düzenleyicide A klibi 7 s, B klibi 9 s, C klibi 6 s uzunluğundadır. A’nın ilk 2 saniyesi bekleme, B’nin son 3 saniyesi yanlış çekimdir. Bunlar çıkarılacak; kalan klipler A→B→C sırasıyla, boşluksuz ve üst üste gelmeden birleştirilecektir. Hız değiştirilmeyecektir.
A ve B’de hangi kırpma işlemlerini yapacağınızı ve kalan süreleri yazınız. Son videonun toplam süresini bulunuz. İlk 3 saniyeye başlık eklemek toplam süreyi artırmadan nasıl yapılabilir? Daha sonra düzenlemeye devam edebilmek ve videoyu oynatabilmek için hangi iki farklı çıktı saklanmalıdır?
Örnek yanıtı aç
A’nın başından 2 s çıkarılır; A 5 s kalır. B’nin sonundan 3 s çıkarılır; B 6 s kalır. C 6 s ile toplam 5+6+6=17 s olur. Başlık, ayrı 3 saniyelik klip eklemek yerine mevcut ilk 3 saniyenin üzerine metin katmanı olarak yerleştirilebilir. Düzenlenebilir proje ile oynatılabilir dışa aktarılmış video ayrı saklanır.
BTY.6.2.3. Tablolama dosyasında kullanılacak verileri toplayabilme ve düzenleyebilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Notlardan yalnız ölçümle ilgili gün-sınıf-kütle bilgilerini seç.
- Veri yokluğunu ölçülmüş sıfırla karıştırmadan göster.
Çözümlü örnek
Okulun geri dönüşüm kutuları tartılıyor. Görevlinin notları şöyledir: “Pazartesi 6A: 3 kg; Salı 6B: 4 kg; Pazartesi 6B: 2 kg; Salı 6A: 5 kg.” Başka bir notta “Cuma kulüp toplantısı var.” yazıyor. Salı günü 6C kutusu henüz tartılmamıştır.
Tablolama dosyasına aktarılacak ölçümleri gün, sınıf ve kütle (kg) başlıklı üç sütunda düzenleyiniz; aynı günün satırlarını art arda getiriniz. Toplantı notunu bu ölçüm tablosuna alır mısınız? Gerekçelendiriniz. 6C’nin Salı ölçümü için 0 yazmak uygun mudur; veri tamamlanana kadar ne yazılabilir?
Örnek yanıtı aç
Pazartesi | 6A | 3; Pazartesi | 6B | 2; Salı | 6A | 5; Salı | 6B | 4 biçiminde düzenlenir. Toplantı notu ölçüm olmadığı için bu tabloya alınmaz. Henüz ölçülmemiş değer sıfır değildir; 6C-Salı için “ölçülmedi/eksik” kaydı düşülür veya hücre boş bırakılıp açıklama eklenir. Gerçek ölçüm yapılınca sayı girilir.
BTY.6.2.9. Video dosyası için kurgu oluşturabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- Sorun, uygulanabilir çözüm ve çağrıyı üç ayrı sahneye dağıt.
- Her sahneyi 8 saniyelik aralığa yerleştirip görüntü ile sözü eşleştir.
Çözümlü örnek
Okulda yeniden kullanılabilir şişe kullanımını anlatan 24 saniyelik bir video hazırlanacaktır. Üç sahnenin her biri 8 saniye olmalıdır. Birinci sahne bir sorunu göstermeli, ikinci uygulanabilir bir çözüm sunmalı, üçüncü izleyiciyi eyleme çağırmalıdır. Çekimde kişilerin yüzü ya da özel bilgileri gösterilmeyecektir.
Zaman aralığı, görüntü ve konuşma/ekran yazısı sütunları olan üç satırlık bir kurgu planı hazırlayınız. Her sahnenin anlatımını görevine uygun kurunuz; geçişlerin sırasını gösteriniz. Yüz veya özel bilgi kullanmadan mesajı nasıl vereceğinizi planınızda belirtiniz.
Örnek yanıtı aç
Örnek: 0–8 s: tek kullanımlık şişelerle dolmuş bir kutu; “Her gün yeni şişe kullanınca atık birikiyor.” 8–16 s: bir yeniden kullanılabilir şişenin hazırlanması; “Yanına yeniden kullanabileceğin şişeni al.” 16–24 s: şişe simgesi ve çanta; “Yarın şişeni yanında getir!” Nesneler ve ellerin uygun kadrajı kullanılabilir; yüz, ad veya özel bilgi görüntülenmez. Sahne 1’den 2’ye, ardından 3’e geçilir.
BTY.6.2.4. Tablolama programları kullanarak bulgulara ulaşabilme
Bu çıktıyı çalışırken aşağıdaki düşünme adımlarını kullan.
- İkinci haftadan ilk haftayı çıkararak her satırın değişimini bul.
- Kitap ödünç alma sayısı ile okuma becerisi ölçümünü ayır.
Çözümlü örnek
Kütüphane kulübü, aynı üç sınıfın iki haftadaki ödünç kitap sayılarını tablolama dosyasına girmiştir. B sütunu ilk haftayı, C sütunu ikinci haftayı, D sütunu değişimi gösterir; 1. satır başlıklardır. D sütunu henüz boştur.
| Satır | A: Sınıf | B: İlk hafta | C: İkinci hafta | D: Değişim |
|---|---|---|---|---|
| 2 | A | 20 | 32 | — |
| 3 | B | 30 | 35 | — |
| 4 | C | 25 | 28 | — |
D2’ye ikinci haftanın ilk haftaya göre değişimini veren formülü yazınız; üç sınıf için değişimleri hesaplayınız. En büyük artış hangi sınıftadır ve üç sınıfın toplam artışı kaç kitaptır? “Bu tabloda herkesin okuma becerisinin geliştiği kanıtlandı.” sonucuna varılabilir mi? Verinin neyi ölçtüğünü kullanarak açıklayınız.
Örnek yanıtı aç
D2: =C2-B2. A sınıfında 12, B sınıfında 5, C sınıfında 3 kitap artış vardır. En büyük artış A sınıfındadır; toplam artış 12+5+3=20 kitaptır. Tablo ödünç alınan kitap sayısını ölçer; öğrencilerin kitabı bitirmesi veya okuma becerisinin değişmesi hakkında doğrudan ölçüm vermez. Bu nedenle herkesin becerisinin geliştiği kanıtlanmış olmaz.
Diğer kaynaklardan konu notları
Sınıfına ve dersine uygun yayınevi ve öğretmen notlarını da inceleyebilirsin.
Ek konu notlarını gör