1. Dönem 1. Yazılı · Konu özeti
Hareketin grafiğini oku
Konum, hız ve ivme aynı şeyi söylemez.
Yön seç, konumu tanımla
Konum seçilen başlangıca göre verilir. Yer değiştirme son konum eksi ilk konumdur; yol, kat edilen toplam uzunluktur.
Örnek 5 m doğuya, sonra 2 m batıya giden cismin yolu 7 m, yer değiştirmesi 3 m doğuyadır.
Hız ve sürati ayır
Ortalama hız yer değiştirme/zaman; ortalama sürat toplam yol/zamandır. Aynı hareket için sayısal değerleri farklı olabilir.
Örnek 7 m yol ve 3 m doğuya yer değiştirme 5 s sürerse sürat 1,4 m/s; ortalama hız 0,6 m/s doğuyadır.
Grafikte hangi ilişki var?
Konum–zaman grafiğinin eğimi hızdır. Hız–zaman grafiğinin işaretli alanı yer değiştirmeyi, eğimi ivmeyi verir.
Örnek Konum–zaman grafiği yataysa konum değişmez; cismin hızı sıfırdır.
İşareti tek başına yorumlama
İvme, hız değişiminin zamana oranıdır. Aynı doğrultuda hız ve ivme aynı işaretliyse sürat artar; zıt işaretliyse azalır.
Örnek v = −6 m/s ve a = +2 m/s² iken cisim o anda yavaşlamaktadır.
Sabit ivmenin koşullu modeli
Sabit ivmede v = v₀+at ve Δx = v₀t+at²/2 kullanılır. Başlangıç hızı ve incelenen zaman aralığı mutlaka belirtilir.
Örnek v₀ = 2 m/s, a = 1 m/s², t = 4 s için v = 6 m/s ve Δx = 16 m.
Bakmadan anlatabilir misin?
1. v₀ = 0, a = 2 m/s² olan cisim 3 s’de ne kadar yer değiştirir?
Cevabı gör
Sabit ivmede Δx = at²/2 = 9 m; son hız 6 m/s olur.
Cevap: Sabit ivmede Δx = at²/2 = 9 m; son hız 6 m/s olur.
2. Hız–zaman grafiğinde eksenin altındaki alan neyi gösterir?
Cevabı gör
Seçilen negatif yöndeki yer değiştirme katkısını; işaretli alan negatif alınır.
Cevap: Seçilen negatif yöndeki yer değiştirme katkısını; işaretli alan negatif alınır.