1. Dönem 1. Yazılı · Konu özeti
Bir iddiadan araştırmaya
Soruyu sınanabilir yap; kanıtın sınırını koru.
Araç değişir, soru genişler
Mikroskoplar hücrelerin incelenmesini, moleküler yöntemler kalıtsal bilginin araştırılmasını geliştirmiştir. Bilimsel ilerleme birikimli çalışmalara dayanır.
Örnek Daha ayrıntılı gözlem sağlayan bir araç, önce görülemeyen yapılar hakkında yeni sorular doğurabilir.
Hipotez sınanabilir olmalı
Hipotez, gözlem veya ölçümle değerlendirilebilen bir açıklama önerisidir. Bir beklenti belirtmek, sonucu önceden kesinleştirmek değildir.
Örnek “Işık süresi, aynı tür fidelerin gelişimini etkiler.” ölçülebilir bir araştırmaya dönüştürülebilir.
Değişkenleri ayır
Bağımsız değişken araştırmacının değiştirdiği, bağımlı değişken ölçtüğü özelliktir. Kontrol değişkenleri karşılaştırma için aynı tutulur.
Örnek Işık süresi değiştirilip fide boyu ölçülürse tür, su ve toprak koşulları eşitlenir.
Tekrar ve örneklem
Bir tek fidede görülen sonuç bütün türe genellenmez. Birden fazla örnek ve tekrar, değişkenliği ve ölçüm sorunlarını görmeyi sağlar.
Örnek Bir gruptaki üç fidenin boyunu ayrı ayrı kaydetmek, yalnız en uzun fideyi seçmekten daha açıklayıcıdır.
Veriyi açıklamadan ayır
Ölçüm, yorum ve belirsizlik ayrı yazılır. Hipoteze uymayan veriyi silmek yerine yöntem ve alternatif açıklamalar incelenir.
Örnek “Boy artışı 2 cm” ölçümdür; “farkı ışık oluşturdu” kontrol gerektiren açıklamadır.
Bakmadan anlatabilir misin?
1. Toprak miktarıyla ışık süresi aynı anda değiştirilirse hangi sorun doğar?
Cevabı gör
Gelişim farkının hangi etkenden kaynaklandığı ayırt edilemez.
Cevap: Gelişim farkının hangi etkenden kaynaklandığı ayırt edilemez.
2. Yeni mikroskobun daha ayrıntılı görüntüsü neden tek başına kesin açıklama değildir?
Cevabı gör
Görüntü bir kanıttır; yorum için uygun yöntem, karşılaştırma ve başka bulgular gerekebilir.
Cevap: Görüntü bir kanıttır; yorum için uygun yöntem, karşılaştırma ve başka bulgular gerekebilir.